Кіріспе

Noctis (лат. "түн") – 2000 жылы итальяндық бағдарламашы Алессандро Гигнола Windows жүйесі үшін тегін шығарған ғарышқа ұшуды симуляциялайтын видео ойын. Ол ойдан шығарылған Фелтирион галактикасын бірінші тұлғадан визуалды зерттеуге негізделген. Галактиканың радиусы шамамен 90 мың жарық жылына жетеді – бұл нақты Самағай галактикасынан екі есе үлкен, және 78 миллиардтан астам жұлдыздарды қамтиды, олардың көпшілігі экзопланеталар мен табиғи серіктерге ие жұлдыздық жүйелерді ұстап тұр.

Ойын процесі

Ойын ойыншыларды жұлдыздар аралық сапарға қабілетті, құрастырылған ғарыш кемесін – Stardrifter-ді басқаратын үнсіз басты кейіпкер рөліне енгізеді. Бұл көлік түрі негізгі ойын механизмі болып табылады, онда ойыншылар әртүрлі жұлдыз жүйелеріне жақындап, жұлдыздардан шығарылатын литий иондарын пайдаланып көліктерін жанармаймен толтыруға, сондай-ақ газ гиганттарын, жұлдыздардың астындағы объектілерді және ойын тұрақсыз деп танитын әлемдерді қоспағанда, экзопланеталық беттерге физикалық түрде қондырып, оларды зерттей алады. Ойынның зерттелетін локацияларында процедуралық түрде жасалған атмосфералардың, климаттың, флораның, фаунаның және қираған орындарының алуан түрлілігі бар. Ойыншыларға нақты мақсат немесе жеңіс шарты ұсынылмайды, керісінше, олар ойын барысында жасайтын жаңалықтарды тізімдеуге және түсіндіруге ынталандырылады. Бұл жазбалар GUIDE деп аталатын жұлдыз денелерінің ортақ деректер базасында сақталады, ол қолмен синхрондалады және жаңартулар арқылы басқа ойыншыларға қолжетімді болады. GUIDE жаңартуларын бастапқыда Ghignola қолмен жүзеге асырды, ол ойыншылардың электрондық пошта арқылы жіберген ұсыныстары негізінде жаңа нұсқаларды жинап, компиляцияны ойын ішіндегі "Inbox" функциясы арқылы жүктеуге мүмкіндік берді. Ghignola 2005 жылдан 2008 жылға дейін GUIDE жаңартуларын жасауды тоқтатты, бірақ кейін қызмет қайта жаңартылды. Ол GUIDE-ді соңғы рет 2023 жылдың қазанында жаңартты.

Даму

Алессандро Гигнола 1996 жылы Noctis-ті жасауды бастады. Noctis I-ден IV-ге дейінгі нұсқалары C және Assembly тілдерінде жазылған. Noctis I-ден III-ге дейін (Noctis IV шыққанға дейін жай ғана Noctis деп аталған) әлі де қолжетімді және кейінірек шыққан нұсқаларда қолданыстан қалған мүмкіндіктерді қамтиды.

Noctis IV, NICE

Noctis бастапқыда MS DOS үшін жазылған және 320 x 200 тұрақты дисплей ажыратымдылығын қолданады, сондай-ақ планеталық қону алаңынан жаяу жүру қашықтығына белгілі бір шектеу қойылған (бұл шектеу ойыншының планетаны аралау мүмкіндігін толығымен шектемейді, себебі ойыншылар өз зерттеулерін жалғастыру үшін кез келген жерге еркін ұшып, қонуға болады). Бұл шектеулер Feltyrion галактикасының өзіне қатысты емес. Қазіргі нұсқасы Noctis IV деп аталады. Noctis IV шығарылымында Гигнола планеталардың аттары мен жазбаларын өзіне жіберуге мүмкіндік берді, оларды кейін GUIDE жинағына қосты. Осыдан кейін ойыншылар өз жаңалықтарын бөлісіп, талқылай бастады, нәтижесінде Noctis форумдарында байланыс орнатып, зерттеушілердің тобы қалыптасты. Бұл қауымдастық планеталар жүйесіндегі ең көп планета саны сияқты, немесе Noctis ғаламындағы ең үлкен ағаш сияқты маңызды жаңалықтарды табу үшін жиі бәсекелесті. Noctis IV-тің бастапқы коды 2003 жылы WTOF Public License лицензиясы бойынша жарияланды, бұл ойынға жанкүйерлер жасаған "модты" – Noctis IV CE (әдетте NICE деп қысқартылады) құруға әкелді. NICE, Noctis IV-ке қарағанда ойнау мүмкіндігін арттыратын қателерді түзетулер мен қосымша мүмкіндіктерді қамтиды. NICE нұсқасында жерді жасау коды да өзгертілді, сондықтан GUIDE-де Noctis IV үшін жасалған көптеген ескертулер NICE-те қолданылғанда көп бөлігімен мәнсіз болады.

Линолеум

Линолеум – Алессандро Гигноланың Noctis V жобасы үшін жасалған төмен деңгейлі бағдарламалау тілі. Ол Python сияқты бағдарламалау тілдеріне ұқсас еді. Оны жасаушысы қолдануды тоқтатты. Алессандро Linoleum туралы ойларын timeextension.com ретро ойын сайтымен бөлісті: "[Ол] мен үшін жақсы болды, бірақ шындығында, аса керемет емес еді. Төрт нұсқадан кейін, нарықта Python сияқты көптеген жақсырақ баламалар болғандықтан, мен оны жаңартуды тоқтаттым. "Неге мазалану керек?" – деп ойладым."

Noctis V (босатылмаған)

Noctis-тің болашақ нұсқасы (алдын ала Noctis V немесе Noctis NoVa деп аталды, кейде NoVa деп қысқартылады) 2001 жылдың 11 қазанында әзірленуде болды. Noctis V ресми түрде тоқтатылмаған, бірақ оның жасаушысының айтуынша, жоба көбінесе тасталған. Ойынның басты ерекшеліктері қазіргі Noctis платформасының (жоғарыда сипатталғандай) қашықтық жүру шектеулерін жеңілдетуге бағытталған. Noctis-тің жаңа нұсқасы Ghignola жасаған төменгі деңгейдегі бағдарламалау тілі Linoleum-да жасалып жатты. Noctis және Linoleum бір уақытта құрылып жатқандықтан, Noctis V-нің дамуы айтарлықтай баяулады. Ойынның көрсету қозғалтқышы (rendering engine) нөлден толығымен қайта жасалғанын көрсететін скриншоттар мен толық мәліметтер жарияланды, алдымен Noctis IV қозғалтқышын Linoleum-ға аударуға тырысып, кейіннен одан бас тартып, жаңадан жазды. Ghignola сондай-ақ ауа райы мен бөлшектер әсерлерін, мүмкін, қар мен шаң дауылдары сияқты ауа райы құбылыстарын ойынға енгізу мүмкіндігін қарастырғанын айтты. Ghignola жанкүйерлерді Noctis V-ті шығаратынына бірнеше рет сендіргеніне қарамастан, онымен өткен соңғы сұхбатында жобаның көп бөлігі тасталғанын мәлімдеді. 2012 жылдың 9 мамырында Videogame Potpourri-ге берген сұхбатында ол "[Noctis V] менің ойымның бір бұрышында, жазылмаған хабарлама сияқты тірі қалды. Бірақ ол мүмкіндік туғанда соққы беруге дайын." деді.

Қабылдау

Ойын 2000 жылдардың басында Home of the Underdogs сайтындағы тегін ойындар тізімінде өте жағымды баға алғаннан кейін танымал болды. Noctis 10 балдық шкала бойынша 9,43 балл алып, сонымен қатар сайттың "Ең үздік" сыйлығына ие болды. Рецензент, басқа нәрселермен қатар, зерттеуге арналған галактиканың ауқымын және симулятордың жалпы мөлшерін – бес мегабайттан да аз екенін атап өтті. 2006 жылы The Escapist журналынан Филипп Скудери жариялаған мақаласында Noctis-тің философиялық тереңдігіне тоқталды. 2016 жылы No Man's Sky әрекетке толы оқиғалық ойыны шыққан кезде көптеген ақпарат құралдары оны Noctis-пен салыстырып, екі ойынның да кең, процедуралық түрде жасалған галактиканы зерттеуге және онлайн режимінде басқа ойыншылармен жаңалықтарын бөлісуге мүмкіндік беретінін айтты. Noctis ерекше және әдемі сезім беретін, бірақ қазіргі компьютерлерде іске қосуы қиын және қолданушы интерфейсі күрделі ойын ретінде сипатталды.