Кіріспе

Шотландиядағы Фолкирктен Эдинбургке дейінгі канал – Union Canal, толық атауы Эдинбург және Глазго Union Canal, Шотландиядағы Фолкирктен Эдинбургке дейінгі канал. Ол, әсіресе көмір сияқты минералдарды астанаға тасымалдау мақсатында салынған. 1822 жылы ашылған бұл канал бастапқыда табысты болды, бірақ 1842 жылы құрылысы аяқталған Эдинбург және Глазго темір жолы сияқты теміржолдардың салынуы оның көліктік маңызын азайтты. Содан кейін коммерциялық қызметі баяу төмендеп, 1933 жылы тасымалдау үшін жабылды. 1965 жылы ресми түрде жабылды. Historic Scotland каналды, одан өтетін Мидлотиан, Батыс Лотиан және Стирлингшир округтері бойынша үш жеке ескерткіш ретінде тізімге енгізді. Каналдарға қызығушылықтың артуына байланысты, «Миллениум байланысы» жобасы аясында 2001 жылы қайта ашылып, 2002 жылы Фолкирк дөңгелегі арқылы Форт және Клайд каналымен қайта жалғастырылды. Қазіргі таңда ол көңіл көтеру мақсатында кеңінен қолданылуда.

Ұсыныс

Канал Ланаркширдегі кендер мен карьерлерден Эдинбургке минералдар тасымалдау мақсатында салынды. 1817 жылы Эдинбург және Глазго Одағының канал компаниясы құрылысты бастау үшін Парламенттің жеке актісін алды. Жозеф Пристли каналдың мақсатын 1831 жылы жариялаған «Британияның кеме жүзе алатын өзендері, каналдары мен теміржолдары туралы тарихи есеп» кітабында былай сипаттады: Бұл каналдың басты мақсаты Эдинбург пен Глазго қалалары арасында ішкі су жолын құру болды; оның ішінде бірінші қалаға әк, көмір, тас сияқты мол ресурстардың тасымалына жағдай жасау арқасында ерекше пайда келтіру көзделді. Бұл жобаны Томас Тельфорд және Бэрд мырзалар жасаған, оның құны 240 468 фунт стерлинг, 17 шиллинг және 2 пенни деп бағаланған. Оның ішінде 198 650 фунт стерлинг парламентке ұсынылғанға дейін жиналды. Парламенттің алғашқы актісі «Лотиан жолынан, Эдинбург қаласының жанынан басталып, Стирлинг графтығындағы Фолкирк маңындағы Форт және Клайд су жолымен қосылатын кеме жүретін каналды салу және күтіп ұстау туралы акт» деп аталды. Компанияның иелері алғашқы акт қабылданған кезде үш жүз сексен төрт адамнан тұрды, олардың арасында Эдинбургтің лорд-провосты, сэр Уильям Форбс, сэр Джон Хей және сэр Джон Марджорибанкс болды. Олар «Эдинбург және Глазго Одағының канал компаниясы» деген атпен тіркелді, 240 500 фунт стерлингті төрт мың сегіз жүз он акцияға бөліп, әр акциясы 50 фунт стерлингтен жинауға және одан бөлек, жаңа инвесторларды тарту немесе кәсіпорынды кепілге беру арқылы тағы 50 000 фунт стерлинг жинауға құқық алды. Құрылыс сметасы жеткіліксіз болды, себебі екінші акт 48 100 фунт стерлинг қарыз алуға рұқсат берді, 1821 жылғы үшінші акт акционерлік капиталды тағы 50 000 фунт стерлингке арттыруға, ал төртінші акт тағы 60 000 фунт стерлингке рұқсат берді. 1970-ші және 1980-ші жылдары канал тоқырап, күйреуге ұшырады. Алайда, каналды жақсарту мақсатында жергілікті қоғамдар мен топтар ұйымдастырған науқаннан кейін, 1990-шы жылдары оны қайта жаңғырту жұмыстары жүргізілді. Бұл 2000 жылға дейінгі жобамен аяқталды, нәтижесінде Союз каналы мен Форт және Клайд каналы арасындағы байланыс, Фолкирк дөңгелегі деп аталатын көтергіш құрылыс арқылы қайта жаңартылды.

Археология

2004 жылы Хедленд археологиясы тобының археологиялық зерттеулері барысында ағаш баржаның кормасы (артқы бөлігі) табылды. Кеме Эдинбургтағы Лимингтон көпірі мен Вьюфорт көпірі арасындағы каналдың оңтүстік жағалауында ашылды. Бұл қалдықтар 19 ғасырдың басы мен ортасындағы каналдық баржа немесе сковтың соңғы тұрақ орны болып табылады, бұл сол кездегі негізгі жүк тасымалдаушы болып табылатын жылқымен тартылатын кемелердің бір түрі еді. Көмір және Ланаркширден әкелінген әк сияқты жүктер жиі тасымалданған, сонымен қатар жолаушыларды тасымалдайтын кемелер де болған; аталған кеменің нақты мақсаты белгісіз. Кеме оның құрылысында қолданылған техникаларды тіркеу мақсатымен бөлшектелді және каналдан алынып шығарылды. Алдағы жұмыстар ағаштардың түрін, жасын және олардың қандай жерден алынғанын анықтауға бағытталған.

Мыңжылдық байланысы

Миллениум байланысы – Союз және Форт пен Клайд каналдары арасындағы байланысты, Фолкирк жағынан қалпына келтіру жобасы болды. 2002 жылы Фолкирк дөңгелегі ашылып, осы тарихи байланысты қайта орнатты. Жобаға каналдың жаңа бөлігін салу, бір және екі шлюздер, сондай-ақ Эдинбург-Глазго темір жолы мен Антонин қабырғасының астынан өтетін қысқа туннель кірді. Миллениум желісі аясында бірнеше жаңа көпірлер де салынды. Нарық қайықтары туралы CAD ақпараты болмағандықтан, көпірлерге кіреберіс жолдарының иілісін жобалау үшін тіркемелі жүк көліктерінің қозғалысы пайдаланылды.

2020 жылғы канал бұзылуы

2020 жылдың 12 тамызы күні сәрсенбі таңында баяу жылжыған дауылдар Шотландияның шығыс бөлігінде, оның ішінде Фолкирк ауданында құйындар тудырды. Бұл ауыр жаңбырлар Одақ каналын Полмонттың шығысындағы жағалауынан асырып жіберді, нәтижесінде каналда 30 метрлік жарық пайда болды. Бұл жарықтан ағылған су Глазгодан Эдинбургке, Фолкирк Хай арқылы өтетін маңызды теміржол желісіне, Шотландиядағы ең қызылған теміржолға елеулі зиян келтірді.