Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Денди Димонт Терьері – терьерлер тұқымдасына жататын, Шотландияға тән шағын ит тұқымы. Бұл тұқымның денесі өте ұзын, аяқтары қысқа, ал басында ерекше түймедей шошақ шашы бар. Олар досты, бірақ қайратты және үлкен балалармен ойнасуға жарайды. Тұқымға тән денсаулық мәселелері бар: олардың созылған денесінің салдарынан омыртқа проблемаларына ұшырауы мүмкін, сондай-ақ, олардың арасында қатерлі ісік кездесу жиілігі орташа көрсеткіштен жоғары. Бұл тұқым Сэр Уолтер Скотттың «Гай Манеринг» романындағы ойдан шығарылған кейіпкердің құрметіне аталған. Дэнди Динмонт есімді сол кейіпкер, қазіргі тұқымның негізін қалаушы деп саналатын Джеймс Дэвидсонның бейнесінен жасалған деп есептеледі. Дэвидсонның иттері бұрынғы терьер ұстаған отбасылардан тараған, оның ішінде Нортумберлендтегі Холистонның Аллан отбасы да бар. Ұлыбританияда осы тұқымды қолдау көрсетіп тұратын үш клуб бар, бірақ жыл сайынғы төл тіркеу санының аздығына байланысты Кеннел клубы оны қауіпті тұқымдар тізіміне енгізген.
A Dandie Dinmont Terrier is a small Scottish dog breed in the terrier family. The breed has a very long body, short legs, and a distinctive topknot of hair on the head. They are friendly but tough, and are suitable for interaction with older children. There are breed specific health concerns: they can be affected by spinal problems due to their elongated body, and the breed is affected by canine cancer at a higher than average rate. The breed is named after a fictional character in Sir Walter Scott's novel, Guy Mannering. This character, Dandie Dinmont, is thought to be partly based on James Davidson, who is credited as the originator of the modern breed. Davidson's dogs descended from earlier terrier owning families, including the Allans of Holystone, Northumberland. There are three breed clubs in the UK supporting the breed, although it is registered as a Vulnerable Native Breed by the Kennel Club due to its low number of puppy registrations per year.
Тарих
Бұл тұқым ағылшын-шотланд шекаралық аймағында қолданылған итттерден шыққан. 1600 жылдары олар барс пен сусарды аулауға пайдаланылған. Дегенмен, басқа теориялар да бар, оның ішінде бұл шотланд терьері мен Скай терьерінің будандасуынан туған деген пікір де кездеседі. Бұл әулеттің басшысы, жақын орналасқан Беллингхемде дүниеге келген Уилли "Пайпер" Аллан еді. Ол иттерді сусар аулауға арнаған. Аллан 1779 жылдың 18 ақпанында қайтыс болды, ал оның итттері ұлы Джеймстің қамқорлығына өтті. Джеймстің ұлы кейін итттерді мұраға алды және "Олд Пеппер" атты итті Шотландия шекарасының шотланд жағындағы Таун Йетхолмнан келген Фрэнсис Соммерге сатты. Олд Пеппер Вилли Алланның итттерінің бірінен тараған еді, ол Лорд Равенсворттың поместьесінде жұмыс істеген. Ол да өз итттерінің түсіне қарай "Пеппер" және "Мустард" сияқты жалпы атауларды қолданған. Дэвидсонның итттері Аллан, Андерсон және Фаас отбасыларының итттері сияқты әртүрлі көздерден алынған. Дэвидсон өзінің шаруашылығын жүргізіп, қазіргі тұқымның негізін қалаушы ретінде мойынға алды. 1800 жылдардың ортасында басқа тұқымдармен будандасу орын алды, бұл тұқымға таксаның қанының араласуына себеп болуы мүмкін, бірақ кейбір селекционерлер таза тұқымдық желіні сақтап қалды. Такса туралы теорияны алғаш рет 1880 жылдары Джон Генри Уолш "Стоунхендж" псевдонимімен ұсынды, бірақ сол дәуірдегі көптеген селекционерлер оны жоққа шығарды. 1800 жылдардың ортасында бұл тұқым Данди Динмонт терьері деп аталды және Скотттың еңбектері жарияланғаннан кейін аң аулауда ізделіс тудырды. 1873 жылы Кеннел клубы құрылды және 1875 жылдың 17 қарашасында Шотландия шекарасындағы Селкирктегі Флис қонақ үйінде Денди Динмонт терьер клубы (DDTC) құрылды, ол әлемдегі иттерге арналған үшінші ең көне тұқым клубы атанды. Лорд Мелгунд қоғамның бірінші президенті, ал Э. Брэдшоу Смит бірінші вице-президенті болды. Клубты құруға селекционерлер Хью Далзиел мен Уильям Сташен де қатысты. Тұқымдық стандартты клубтың тағы бір негісқалаушысы Уильям Уордлоу Рид жасады, ол бір жылдан кейін клубтың кезекті отырысында бекітілді. 2006 жылдан кейін жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде Dandie Dinmont тіркеу көрсеткіштері сәл жақсарды, 2010 жылы Кеннел клубында 151 күшік тіркелді, бұл соңғы он жылдағы ең жоғары көрсеткіш. Басқа жергілікті терьер тұқымдарының тек Скай, Силихам, Манчестер және Глен оф Имаал терьерлері ғана төмен тіркеу көрсеткіштеріне ие.
The breed originates from the dogs being used in the Anglo Scottish border country. During the 1600s, they were used for hunting badgers and otters. although other theories exist including the idea that they are a cross between Scottish Terriers and Skye Terriers. The head of this family was Willie "Piper" Allan, who was born in nearby Bellingham. He kept dogs for the hunting of otters. Allan died on 18 February 1779, and his dogs passed into the care of his son James. James's son eventually inherited the dogs and sold a dog named Old Pepper to Mr Francis Sommer who came from Town Yetholm on the Scottish side of the border. Old Pepper was descended from one of Willie Allan's dogs who had worked Lord Ravensworth's manor. who too used the generic terms of Pepper and Mustard for his dogs depending on their coats. Davidson's dogs came from a variety of sources including the dogs of the Allan, Anderson and Faas families. Davidson documented his breeding, and he has been accepted as the originator of the modern breed. Some interbreeding with other breeds took place in the mid 1800s, which may have introduced Dachshund blood into the breed, although certain breeders maintained pure bred lines. The Dachshund theory was first introduced by John Henry Walsh under the pseudonym of "Stonehenge" in the 1880s, and was denied by many breeders of that era. By the mid 1800s, the breed was known as the Dandie Dinmont Terrier, and became sought after for hunting after Scott's writings were published. The Kennel Club formed in 1873 and, at the Fleece Hotel at Selkirk, Scottish Borders on 17 November 1875, the Dandie Dinmont Terrier Club (DDTC) was formed, becoming the third oldest breed club for dogs in the world. Lord Melgund was the society's first president, while E Bradshaw Smith was the first vice president. Breeders Hugh Dalziel and William Stachen were also involved in the formation of the club. The breed standard was created by William Wardlaw Reid, another founding member of the club, with it was agreed to a year later at another meeting of the club. Following work after 2006, the Dandie Dinmont registration numbers improved slightly, with 151 puppies registered with the Kennel Club in 2010, the highest number for any year in the previous ten years. Of other breeds of native terrier, only the Skye, Sealyham, Manchester and Glen of Imaal Terriers have lower registration figures.
Сипаттама
Бұл тұқымның аяқтары қысқа, ал денесі созылған. Шотланд терьер тұқымдарының арасында ерекшелігі – құлақтары төмен түседі. Дэнди Димонт Терьері көбінесе саумызды болады, бірақ баспалдаққа көтерілуде қиындықтар туындауы мүмкін. Дэнди Димонт Терьерінің дене пішіні Скай Терьеріне ұқсас, бірақ Скай Терьерінің жүні қалың әрі ұзын. Жүнінің түсі көбінесе ит сегіз айлыққа келгенде қалыптасады, алайда Дэнди Димонт Терьері шамамен екі жылға дейін физикалық жағынан жетіледі. Дегенмен, олардың қысқа мерзім ішінде үлкен шұңқырлар қазу қабілетімен танымал. Оларды "көңілді" деп сипаттауға болады, себебі олар басқа жануарларға, оның ішінде түлкілерге, ал кейде басқа иттерге де қарсы тұруға бейім.
The breed has short legs, with an elongated body. Unusually among Scottish terrier breeds, it has pendulous ears. While the Dandie generally is a hardy breed, it may have issue climbing stairs. The Dandie Dinmont Terrier has a similar body shape to the Skye Terrier, but the Skye's coat is thicker and longer. The depth of the coat can reach up to The colour of the coat is usually set by the time the dog reaches eight months of age, but the Dandie Dinmont Terrier will continue to mature physically until around two years old. However they are known for their ability to dig large holes in a short space of time. They are described as being "very game", in that they are prone to challenging other animals, including foxes, and in some cases other dogs.
Денсаулық
Ұлыбританияда 2024 жылы жүргізілген зерттеуде осы тұқымның өмір сүру ұзақтығы 12,8 жылды құрады, ал таза тұқымды иттің орташа өмір сүру ұзақтығы 12,7 жыл, ал будандастырылған иттің – 12 жыл болды. Тұқымның созылған дене құрылысынан туындайтын арқа проблемалары осы тұқымға тән, әсіресе иттің арқасындағы омыртқааралық дискілерде. Бұл дискілер кейде өз орнынан жылғалап, омыртқа дискісінің жарылуына (геморрояға) алып келуі мүмкін. Симптомдар иттің арқасының қай бөлігі зардап шеккеніне байланысты болады; олар әлсіздік, сал болу және/немесе зәр шығаруды бақылау жоғалтуын қамтуы мүмкін. Денди Димонт терьерлерінің қатерлі ісікке шалдығу қаупі де орташа көрсеткіштен сәл жоғары.
A 2024 UK study found a life expectancy of 12.8 years for the breed compared to an average of 12.7 for purebreeds and 12 for crossbreeds. Due to the breed's elongated body, there can be back problems within the breed, specifically with intervertebral discs in the dog's back. These discs can sometimes slip out of place, resulting in spinal disc herniation. Symptoms depend on what part of the dog's back is affected; they can include weakness, paralysis, and/or loss of bladder control. The Dandie Dinmont Terrier is also at a slightly higher risk of cancer than average.