Кіріспе

Николай Егорович Жуковский (17 қаңтар 1847 [O. S. 5 қаңтар 1847] – 17 наурыз 1921) – орыс ғалымы, математигі және инженері, қазіргі заманғы аэро- және гидродинамиканың негізін қалаушылардың бірі. Замандас ғалымдар адамның ұшу идеясын қысыммен қабылдамағанмен, Жуковский әуе ағынының зерттелуін алғаш рет қолға алды. Оны көбінесе Ресей авиациясының әкесі деп атайды. Жоковский трансформациясы оның құрметіне аталған, ал негізгі аэродинамикалық теорема – Кутта-Жуковский теоремасы оның және неміс математигі Мартин Куттаның есімдерімен байланыстырылған.

Өмір

Жуковский Ресей империясының Владимир губерниясындағы Орехово ауылында дүниеге келген. 1868 жылы Мәскеу университетін бітіріп, Август Давидовтың басшылығымен оқыды. 1872 жылдан бастап Императорлық техникалық мектебінде профессор болып жұмыс істеді. 1904 жылы Мәскеуге жақын Качинода әлемдегі алғашқы Аэродинамикалық институтын құрды. Оған Эрнст Мах және оның ұлы Людвиг Мах әсер етті. 1918 жылдан бастап ЦАГИ (Орталық Аэрогидродинамика институтының) директоры болды. Жуковский аэродинамикалық көтерудің пайда болуын математикалық тұрғыдан түсіндірген алғашқы ғалым, ол айналым гипотезасы арқылы идеал сұйықтықта қозғалатын дененің тудыратын көтеру күші, дененің айналысына және жылдамдығына пропорционалды екенін анықтады. Ол Жуковскийдің аэродинамикалық профилін жасады – дөңгелек мұрын (алдыңғы жиегі), қос қабатты бет (шектелген қалыңдық), иісті немесе симметриялық және өткір құйрық (артқы жиегі) сияқты негізгі элементтері бар аэродинамикалық профильдің идеалды пішіні. Ол Ресейдегі алғашқы жел тоннелін салды. Сондай-ақ, азаматтық инженерлер қолданатын су соққысы теңдеуін жасауға жауапты болды. 1920 жылы неміс ғалымы Альберт Бетцпен бірдей уақытта турбинадан алынатын максималды энергияны есептеу формуласын жариялады. Бұл нәтиже Бетц заңы деп белгілі, бірақ бұл формуланы британдық ғалым Фредерик В. Ланчестер де дербес шығарған. Бұл Стиглердің есім беру заңының танымал мысалы. 1918 жылдың желтоқсан айында Жуковскийдің ұсынысымен және оның тікелей қатысуымен Кеңес үкіметі Орталық аэрогидродинамикалық институтын (ЦАГИ) құрды, оның алғашқы директоры Жуковский болды. Сол кезде әскери ұшқыштарға арналған теориялық курстар ашылды, кейіннен ол Мәскеу авиациялық техникалық училищесіне айналды. 1920 жылы оның базасында Қызыл Әуе флоты инженерлері институты құрылды, ал 1922 жылдың мамырында ол Жуковский атындағы Әуе күштері инженерлік академиясы болып қайта аталды. Жуковский 1921 жылы Мәскеуде қайтыс болды.