Перу департаменттері: Лима департаменті – Перудың орталық жағалау аймағы, астанасы Хуачо. Тарихы 6500 жылға жетеді, ежелгі өркениеттер іздері сақталған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Перу департаменттері
Departments of Peru
Лима департаменті (ˈlima), 1823 жылға дейін Астана департаменті (lang es) деп аталған, Перудің орталық жағалауында орналасқан департамент және аймақ; аймақтық үкіметтің орталығы Хуачо қаласы. Лима провинциясы, ішінде елдің астанасы – Лима қаласы орналасқан, департаменттің батысында жатыр; бұл провинция 2003 жылдан бері автономды және аймақтық үкіметтің қарауына бағынбайды.
The Department of Lima (ˈlima), known as the Department of the Capital (lang es) until 1823, is a department and region located in the central coast of Peru; the seat of the regional government is Huacho. Lima Province, which contains the city of Lima, the country's capital, is located west of the department; this province is autonomous and not under the jurisdiction of the regional government since 2003.
Тарих
Лима департаментінде 6500 жылдан астам бұрынғы Анд тауларының алғашқы тұрғындарының, аңшылар мен гарпунмен балық аулаушылардың қалдықтары табылды. Бұл қалдықтар Чиватересте, Чилон өзенінің жанында және басқа да жерлерде табылған. Бұл адамдар күнделікті қолданыстағы заттарына тор, ілгек, егіншілік, керамика және тоқу өнерін қосты. Жағалаудағы тұрғындар ломаларда және аңғарларда өмір сүрді, онда олар ғибадатханалар мен тұрғын үй кешендерін салды, нәтижесінде Хуакой (Чилон өзенінде), Гарагай және Ла Флорида (Римак өзенінде), Манчай (Лурин өзенінде), Чанкай, Супе және солтүстік пен оңтүстікке қарай көптеген аңғарлардағы сияқты үлкен салтанатты орталықтар пайда болды. Мұнда саз балшықтан жасалған бейнелермен әсем безендірілген ғибадатханалар бар. Пайжан типіндегі тас дәуірінің жебе ұштары Лимадан солтүстік-шығысқа қарай 40 шақырым жердегі Анкон қаласында, Чилон өзенінің аңғарында табылған. Бұл аймақта 5000 жылдық Эль-Параисо қираған орындары да орналасқан. Бұл жердегі ғибадатхананың шамамен 5000 жыл бұрын салынғаны есептеледі. 1784 жылдан 1821 жылға дейін аймақ Лима интенданты ретінде басқарылды. Тәуелсіздік алғаннан кейін оның солтүстік бөлігі Жағалау департаменті ретінде басқарылды. 1821 жылы департамент құрылғанда, аталған департамент 1823 жылы оған қосылды. 2006 жылы Роберт Бенфер басқарыған археологиялық зерттеушілер тобы қазіргі Лимадан бірнеше шақырым солтүстікке қарай Чилон өзенінің аңғарындағы Буэна-Вистада төрт жылдық қазба жұмысынан алынған нәтижелерін жариялады. Олар 4200 жыл бұрынғы Анд өркениетінің ерте кезеңінде салынған обсерваторияны, сол аймақтағы сол кезге тән үш өлшемді мүсінді және күрделі өрнектермен безендірілген заттарды тапты. Обсерватория 10 метрлік пирамида тәрізді төбеде орналасқан және астрономиялық күнбұрылыстарды бақылауға арналған архитектуралық ерекшеліктерге ие. Бұл жаңалық аймақтағы күрделі өркениеттің даму мерзімін кері жылжытады және Перудегі керамикаға дейінгі мәдениеттер туралы ғалымдардың түсінігін өзгертеді. Лима мәдениеті (б.з. 100-650 жж.) осы аймақта, әсіресе Чанкайдан Луринге дейінгі орталық аңғарларда қалыптасты. Ол боялған кірпіштен салынған ғимараттарымен ерекшеленеді. Осы кезеңде Хуари шапқыншылығы болды, нәтижесінде Хуари стиліндегі керамика, сондай-ақ Ниверия деп аталатын жергілікті стиль пайда болды. Халық санының өсуімен олардың мәдениеті де өзгерді. Хуаридің құлдырауымен (оның ең маңызды орталығы Кахамаркилья болды) жаңа жергілікті мәдениеттер пайда болды. Чанкайлар ең танымал. Олар ірі қалалық орталықтарды және тоқыма өндірісін, сондай-ақ жаппай өндірілетін керамиканы дамытты. Осы кезеңде, 15 ғасырдың ортасында, инкалар Анд тауларынан келді. Олар аймақтық мәдениеттерді жаулап алып, Пачакамак сияқты маңызды орындарда әкімшілік орталыққа айналдырды.
The remains of early Andean inhabitants, hunters and harpoon fishermen from more than 6500 years ago, are to be found in the department of Lima. These remains were found in Chivateros, near the Chillón River, and in various other places. These persons incorporated nets, hooks, farming, ceramics and weaving to their everyday objects. The inhabitants of the coast lived in the lomas and the valleys, where they built temples and dwelling complexes, leading to huge ceremonial centres, such as the Huacoy on the Chillón River; Garagay and La Florida on the Rímac River, Manchay on the Lurín River; and Chancay, Supe and many other valleys to the north and south. There are finely ornamented temples with figures modelled in clay. Lithic prehistoric projectile points of Paijan type were found at Ancón, 40 kilometres northeast of Lima in the Chillón River Valley. The 5,000 year old ruins known as El Paraíso are also located in this area. A temple at the site is believed to be about 5,000 years old. From 1784 to 1821, the area was administered as the Intendancy of Lima. After independence, its northern area was administered as the Department of the Coast. When the department was created in 1821 as the Department of the Capital, the aforementioned department was annexed into it in 1823. In 2006, a team of archeological researchers led by Robert Benfer announced their findings from a four year excavation at Buena Vista in the Chillón River valley a few kilometres north of present day Lima. They had discovered a 4200 year old observatory constructed by an early Andean civilization, a three dimensional sculpture, unique for the time period in this region, and sophisticated carvings. The observatory is on top of a 10 meter pyramidal mound and has architectural features for sighting the astronomical solstices. The discovery pushes back the time for the development of complex civilisation in the area and has altered scholars' understanding of Preceramic period cultures in Peru. The Lima culture (100 A. D. to 650 A. D.) arose in this area, specially in the central valleys from Chancay to Lurín. It was distinguished by painted adobe buildings. During this time, the Huari conquest took place, thus giving rise to Huari style ceramics, together with a local style known as Nievería. As the population grew, their culture changed. With the decline of the Huari, whose most important center was Cajamarquilla, new local cultures arose. The Chancay are the most well known. They developed large urban centers and a considerable textile production, as well as mass produced ceramics. At this stage in the mid 15th century, the Incas arrived from their base in the Andes. They conquered and absorbed the regional cultures and occupied important sites such as Pachacamac, turning it into an administrative centre.
География
Лима департаменті солтүстікте Анкаш департаментімен, шығыста Хуануко, Паско және Жунин департаменттерімен, оңтүстік-шығыста Хуанкавелика, оңтүстікте Ика, ал батыста Тынық мұхиты және Лима провинциясымен шектеседі. Департаментте жағалау және Анд аймақтары бар, және табиғи аймақтардың әртүрлілігі зор: Жағалау немесе Чала (теңіз деңгейінен 0-500 метр биіктікте) Янка немесе Таулы жотаға дейін (4800 метрден жоғары). Басым аймақтар – Юнга (теңіз деңгейінен 500-2300 метр) және Кечуа (2300-3500 метр).
The department of Lima is bordered by the departments of Ancash on the north, Huánuco, Pasco, and Junín on the east, Huancavelica on the southeast, Ica on the south, and the Pacific Ocean and the Lima Province on the west. The department has a coastal and an Andean zone, and has a great diversity of natural regions: the Coast or Chala (0 to 500 meters above sea level) up to the Janka or Mountain range (lang es, over 4800 meters). The predominating regions are the Yunga (500 to 2300 meters above sea level) and Quechua (2300 to 3500 meters)
Қызықты орындар
Департаменттегі қызығушылық тудыратын орындарға Карал, Лачай ұлттық қорығы және Нор Яуйос-Кочас ландшафтық қорығы жатады.
Points of interest in the department include Caral, Lachay National Reserve and Nor Yauyos Cochas Landscape Reserve.
Лашай ұлттық қорығы
Лашай ұлттық қорығы Хуаура провинциясында орналасқан, жабайы өсімдіктер мен жануарлардың бірегей тұманмен суарылатын экожүйесі және департаменттің солтүстігіндегі табиғи қорық болып табылады.
The Lachay National Reserve, in the Huaura province, is a unique mist fed eco system of wild plant and animal species, is a natural reserve located in the north of the department.
Хуачо - Лима аймағының астанасы
Хуачо – Лима облысының астанасы және департаменттегі ең көп халқы бар қала (Лимадан басқа, оны автономиялы үкімет, Лима метрополитендік муниципалитеті басқарады). Құрғақ және жағымды климаты бар, кең шығанақтың төменгі жағында орналасқан. Жанында Хуаура өзені ағып жатыр, оның бойында күріш, мақта, қант қамысы, әртүрлі жемістер мен дәнді дақылдар өсіріледі. Осының нәтижесінде мақта өнеркәсібі қалыптасып, сондай-ақ сабын және май заводтары ашылды.
Huacho is the capital of the Lima Region and the most populous city of the department (excluding Lima which is administered by an autonomous government, the Metropolitan Municipality of Lima). Sitting at the bottom of a wide bay, it has a pleasant and dry climate. In its vicinity is the Huaura River where rice, cotton, sugar cane and different fruits and cereals are grown. This has given rise to an important cotton industry as well as soap and oil factories.
Лунахуана
Канете провинциясының Лунахуана ауданы, Сан-Висенте-де-Канете қаласының оңтүстігінен шалқары орналасқан. Мұнда Инкауаси археологиялық кешені орналасқан. Лунахуананың климаты құрғақ, жылдың көп бөлігінде күнді болады. Соңғы кезде Лунахуана – шабытты спорт түрлерінің мекеніне айналды, мысалы: Канотаже (тау өзенінде рафтинг), парапланерлік және дельтапланерлік спорт. Канете өзенінің арқасында рафтинг мүмкін, оның тасқындары 4-ші деңгейге дейін жетеді. Бұл ауданның негізгі елді мекені Лунахуана қаласы.
Lunahuaná District of Cañete Province, is located away from the south city of San Vicente de Cañete. The Incahuasi Archeological complex is located there. Lunahuaná has a dry climate and the sun shines during most of the year. Lately, Lunahuaná has become an adventure sports paradise, such as: Canotaje (Whitewater Rafting), Parapente & Ala Delta. Whitewater rafting is possible due to the Cañete River, which has rapids up to level 4. The main settlement in this district is the town of Lunahuaná.