Кіріспе

Чимботе (tʃimˈbote;) - Перудің Анкаш аймағындағы ең ірі қала, сонымен қатар Санта провинциясы мен Чимботе ауданының орталығы. Қала Феррол шығанағының жағалауында, Трухильодан 130 км оңтүстікке қарай және Солтүстік Панамерикан тас жолында Лимадан солтүстікке қарай орналасқан. Чимботе Перудің солтүстік жағалауындағы Трухильо, Чиклайо және Пиура сияқты маңызды қалалар тізбегінің бастамасы болып табылады. Осы географиялық орналасудың тиімділігі Чимботты Санта өзені аңғары үшін транзиттік түйінге айналдырды.

Тарих

1835 жылы генерал Санта Круз Чимботеге алғашқы ресми мойындау берген кезде, Чимботе 800-ден аспайтын халқы бар балықшылар ауылы болды. 1871 жылы Генри Мейгспен елдің ішкі аймақтарына темір жол салу туралы келісім жасалды. Чимботе порт ретінде жіктелді, бірақ оның халқы шамамен 1000 адамды құрады. 1930 жылдары Панамерикан тас жолының ашылуы Лимаға оңай қол жеткізуді қамтамасыз етті. 1881 жылы Перу Чимботе шығанағында АҚШ-қа әскери-теңіз базасын беруге тырысты. Бірақ Чили бұл келісімді тоқтатып, АҚШ-тың теңіз күштеріне теңіз базасын беру туралы мәлімдеме білгеннен кейін Чимботені басып алу үшін теңіз жаяу әскерін жіберді. 1940 жылы Чимботе әлі де шағын балық аулау порты болып қала берді, ал 1943 жылы үкімет «Корпорация Перуана дель Санта» (Перудің Санта корпорациясы) құрды. Бұл мекеме темір жолға иелік құқығын алды, портты жақсартты және Рио-Сантада (Хуаланкадағы Каньон-дель-Пато – Қаз қанаты каньонында) гидроэлектр стансасын салу жұмыстарын бастады. Электр стансасының бірінші кезеңі 1958 жылы пайдалануға берілді, сондай-ақ сол жылы темір және болат зауыты салынды. 1943 жылы Тынық мұхитының балықтарынан бауырды өндірумен айналысатын алғашқы компаниялар келді. Бұл бауыр Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде шетелде жоғары бағаға сатылды.

Климат

Шымботе тропиктік аймақта және шөлде орналасқан болса да, климаты қолайлы. Субтропикалық деп жіктелгенімен, Чимботе салқын Гумбольдт ағынына жақын болғандықтан, тропикалық шөлге тән күтілетін температурадан әлдеқайда салқын температураны көрсетеді және шөлдік климат ретінде жіктеледі. Орташа ең жылы айы - ақпан, температурасы сәл жоғары. Қыркүйек айы орташа ең суық ай болып саналады, шамамен жылдық орташа температура 20 °C (68 °F) шамасында. Қалада жауын-шашын өте аз немесе мүлдем болмайды; алайда мамырдан қарашаға дейінгі кезеңде, әдетте түнде, қалың тұман басым болады. Жаңбыр көбінесе ақпан айында жауады.

Халық саны

1970 жылдардың басында Чимботеге көптеген адамдар көшіп келді. Оған дейін Чимботе тұрғындарының небары 5 пайызы ғана өзін туған жердің адамы деп есептейтін; 1960 мен 1970 жылдар аралығында Чимботе халқы жүз еседен астамға өсті. 1900 жылы портың халқы 1400 адамды құраса, 1970 жылдан кейін 170 000 адамға жетті. 2005 жылы халқы 324 398 адамды құрады. Халықтың көптеп келуі Corporación Peruana del Santa құрылуымен, балық аулау өнеркәсібінің басталуымен және дамуымен, сондай-ақ темір және болат зауытының ("Siderperu") салынуымен тікелей байланысты болды. Бұл факторлардың барлығы портың коммерциялық және өндірістік белсенділігін арттырды. 1996 жылдың басында Перудің мемлекеттік компаниялары жекешелендірілген кезде, перулік-бразилиялық Acerco компаниясы Siderperu-ді сатып алды.

Аудандар мен аудандар

Чимботе қаласы, өзі бір аудан бола тұрса, тағы 7 ауданды құрайды: Санта, Коишко, Саманко, Непена, Макате, Моро, Касерес-дель-Перу және Нуэво Чимботе. Чимботенің төңірегін Эль-Барио-де-Асеро, Баррио-Боливар, Эль-Прогресо, Ладерас-дель-Норте-Альто және Ладерас-дель-Норте-Бахо, Мирафлорес-Альто және Мирафлорес-Бахо шағын аудандары қоршап жатыр.

Экономика

1970 жылдары Эль-Ниньо климаттық құбылысы, жер сілкінісі және балықты тым көп аулау балық шаруашылығына күшті соққы берді, ал оның сақталуын қамтамасыз ету үшін шектеулер енгізілді. Перудің балық шаруашылығының 75 пайызынан астамы Чимботеде шоғырланған. Чимботе – әлемдегі ең ірі балық порты. Чимботеде 30-дан астам балық өңдеу зауыты бар. Чимботенің қарқынды саудасы және дамыған өнеркәсіптері қаланың ерекшелігі. Оның халқында балық аулау, теңіз саласы, консервілеу және SIDERPERU компаниясындағы темір және болат өнеркәсібінде тәжірибесі бар жұмысшылар көп. Чимботеде сондай-ақ туризмді дамытуға мүмкіндік беретін жағажайлар да бар.

Перу анчоетасының "бумы"

Балық консервілеу өндірісі төмендегеннен кейін, анчоуста балық аулау индустриясы дами бастады. Бұл, сол кезде балық аулау саласындағы жоғары жалақылардың арқасында, Перудың түкпір-түкпірінен адамдарды Чимботеге тартты, қала маңындағы өсімді жеделдетті. 1960 жылдардағы ауыл шаруашылығының ауыр дағдарысы, әсіресе Анкаш, Кахамарка және Ла-Либертад облысының солтүстік бөлігіндегі жағдай, қалаға күшті көші-қон толқынын күшейтті. Даму орталығы Пима мақтасы, қант қамысы және күріш плантацияларынан ірі қалаға ауысты. Сонымен қатар, Чимботе Санта алқабының экспорттық тауашасы және Уайлас каньонына кірудің бастапқы нүктесі болды. Перу анчоустасы қалада байлыққа әкелді, бірақ биомассаны жойған шектен тыс балық аулау салдарынан бұл жағдай ұзаққа соқпады. 1970 жылғы жер сілкінісі балық өнеркәсібінің құрылыстарына зиян келтіріп, жұмыссыздық пен кедейлікке себеп болды. Осы кезеңде Чимботе діни округі ЮНИСЕФ-пен бірлесіп, халықтық асханаларды ұйымдастыру үшін Әлеуметтік көмек комиссиясын құрды. 1960 жылдан бері Питтсбург Рим-католик діни округі Чимботе миссиясында кедейлерге көмек көрсетіп, Чимботе қоры арқылы қаржы жинап келеді.

Фестивальдар

Чимботеде жыл бойы екі маңызды мереке тойланады: Ұлы апта және Чимботедегі Сан-Педрито мерекесі (сондай-ақ Чимботе қаласының жылдығы деп аталады). Сан-Педритоның қамқоршылық мерекесі бұл фестивальдің тамыры 16 ғасырда, Хуанчакодан келген алғашқы балықшылар Чимботеге қоныстанған кезде басталады. Ол 23-30 маусым аралығында балықшылардың қасиетті әулиесі Сан-Педроға деген құрметпен өткізіледі. Мерекенің орталық күні 29 маусымда, әулиенің бейнесі шеруге шығарылып, қайықпен шығанақ бойымен жүргізіледі.

Білім

Академия Преуниверситария "Perpetuo Socorro" және Чимботе қаласындағы Католиктік университеті Лос-Анджелес Чимботеде орналасқан.

Көлік

1922 жылы салынған Чимботе-Уальянка темір жолы ішкі аймақтағы көмір және темір кендерін тасымалдау үшін, ал өзен аңғарында күріш, мақта, қант қамысы және банан тасымалдау үшін пайдаланылады.

Автобустар аялдамасы

Эль-Чимбадор автобус терминалы – Чимботе қаласының негізгі құрлық көлігінің орталығы. Автобус терминалы қаланың сыртында орналасқан. Ол аймақтың жұмысшылары, саяхатшылары және қонақтары үшін маңызды байланыс құралына айналды, күніне шамамен 6000 жолаушыға қызмет көрсетеді. Қазіргі таңда 30 автобус операторы ұлттық және халықаралық бағыттарға қызмет ұсынады.

Порт

Чимботе порты Перу жағалауындағы ең әдемі және қауіпсіз порттардың бірі деп есептеледі. Ол солтүстіктегі Калета-Колорада шығанағынан (Қызыл арна шығанағы), қазіргі теңіз құрылыстары орналасқан жерден, оңтүстіктегі Анконсильоға дейін созылады.

Әуежай

Қалаға CORPAC S. A. компаниясы басқаратын Teniente FAP Jaime Montreuil Morales әуежайы қызмет көрсетеді. Ол 1957 жылы президент Мануэль Прадо Угартече басшылығымен құрылған. LC Busre компаниясы Лимаға жүйелі рейстер ұйымдастырады.