Кіріспе

Юлиус Максимилиан Университеті (немісше Julius Maximilians Universität Würzburg) – Германияның Вюрцбург қаласында орналасқан мемлекеттік зерттеу университеті. Университет алғашқыда қысқа ғана уақыт жұмыс істеп, 1415 жылы жабылды. 1582 жылы Юлиус Эхтер фон Меспельбруннның бастамасымен қайта ашылды. Бүгінде университет Юлиус Эхтер фон Меспельбрунн және Максимилиан Иосифтің есімімен аталады. Вюрцбург университеті – зерттеуге бағытталған U15 тобының құрамына кіреді. Университет сонымен қатар Коимбра тобының мүшесі. 2022/2023 оқу жылының қысқы семестрінде 26 787 студент оқуға қабылданды, оның ішінде 16 351-і қыз, ал 3 250-і – бірінші курс студенттері. Университет 14 Нобель сыйлығының лауреаттарымен байланысты.

Атауы

Оның ресми атауы Юлий Максимилиан Университеті Вюрцбург (немесе "Юлий Максимилиан Вюрцбург Университеті") болып табылады, бірақ көбінесе Вюрцбург университеті деп аталады. Ол 19 ғасырдың басында секуляризация болған кезде билік құрған ханзада Максимилиан Жозефтің құрметіне аталған. Университеттің бас әкімшілігі, шетелдік студенттер бөлімі және бірнеше ғылыми-зерттеу институттары ескі қала аумағында орналасқан, ал жаңа гуманитарлық кампус, қаланың үстінен шығыстан көрінетін заманауи кітапханасымен бірге, қалаға қарап тұрады. Бүгінде университетте шамамен 29 000 студент оқиды, олардың 1000-нан астамы басқа елдерден келген.

1402 жылы алғаш құрылған

Университет 1401 жылы князь-епископ Иоганн фон Эглоффштейн бастаған бастама бойынша «Вюрцбург жоғары мектебі» ретінде құрылды. Ол «Гимназия гербиполенсе» мектебін төрт факультетпен университетке айналдыруды жоспарлады, өйткені оның аумағына оқытушылар мен студенттердің келуі білікті заңгерлер мен дін қызметкерлеріне деген қажеттілікті қанағаттандырып, қала экономикасын жақсартады деп сенді. Ол оқуға қажетті ғимараттарды собор шіркеуінің мүшелерінен сатып алды. 1402 жылдың 10 желтоқсанында Рим Папасы Бонифаций IX-тан қажетті рұхсат алды. Осылайша Вюрцбург неміс тілінде сөйлейтін аймақтағы ең көне университеттері бар қалалардың қатарына – Прага (1348), Вена (1365), Хайдельберг (1386), Кельн (1388) және Эрфурт (1392) қатарына енді, сонымен қатар Вюрцбург Бавариядағы ең көне университет атанды. Университетте Виннанд фон Штег, Йоханнес Амбунди және Бартоломей Фровейн сияқты оқытушылар жұмыс істеді. Алайда, 1430 жылға дейін князь-епископ фон Эглоффштейн қайтыс болғаннан кейін оқыту қысқа мерзімге тоқтатылды. Бұл құлдыраудың басты себебі – қаржыландырудың жетіспеуі болды, өйткені жеке кірісі бар қайырымдылық қор құру мүмкін болмады. 1413 жылдың 30 қарашасында университет ректоры Иоганн Зантфурт өзінің жеке күзетшісімен өлтірілді, аталған оқиғаның мән-жайлары ешқашан анықталған жоқ. Кейіннен Лоренц Фриз университет ғимаратын сатып алды. 1427 жылы «Hohe Schule» мектебі туралы соңғы мәліметтер құжатта тіркелді. Ол кезде мектеп әлі таратылмаған, бірақ маңызсыз күйге түскен еді. 1558 жылы князь-епископ болған Фридрих фон Вирсберг университетті қайта құру туралы алғашқы ойды айтты. Алайда, дін қызметкерлерімен және әкімшілікпен туған мәселелерге байланысты ол жоспарларын іске асыра алмады.

1582 жылы қайта құрылғаннан 1945 жылға дейін

Кейбір пәндер бойынша сабақтар 1551 жылы қайта басталғаннан кейін және алғашқы докторлық диссертациялар 1567 жылы қорғалғаннан кейін, Вюрцбург князь-епископы Юлиус Эхтер фон Меспельбрунн 1575 жылы Контрреформация кезінде алдымен императорлық, содан кейін 1576 жылы папалық беделдерді алып, университетті қайта құруға қол жеткізді (Эразм Нойстеттер, Штюрмер деп те аталады, қараңыз). Бұл жолы қаржыландыру жақсы қамтамасыз етілді және студенттік тәртіптер қатаңдатылды. 1582 жылдың 2 қаңтарында теология және философия факультеттері қайта ашылды, олардың декандары тағайындалды. Университет "Academia Iulia" (Юлиус университеті) деп аталды. Университет мөрі келесі жылы жасалды, сондықтан ол 1583 жылмен белгіленген. Медицина факультетінің жарғылары 1587 жылы жасалды. Оқытушылардың саны 1593 жылға дейін толыққан жоқ болса да, алғашқы медицина студенті Георг Лейерер 1585 жылдың 2 қазанында Еберсбрунннан тіркелді. 1591 жылы төрт қанатты университет ғимараты және оның бір бұрышында орналасқан шіркеу (Нойбаукирхе), екеуі де Юлиус Эхтердің тапсырысымен салынды, аяқталды. Ғимараттың сәулетшісі Георг Робин болды деп есептеледі. Теологтар, заңгерлер және гуманитарлық ғылымдардың мамандары осы кешенде орналасты, ол бүгінде "Alte Universität" деп аталады. Медицина факультеті Юлиус госпиталінде орналасты. Бастапқыда университет тек католик студенттеріне ғана ашық болды. 1734 жылы князь-епископ Фридрих Карл фон Шёнборн жаңа оқу ережелерін шығарды, олар католик емес студенттерге де есік ашты. Вюрцбургте теологияның дамуы алғашқыда иезуиттермен байланысты болды. Бірақ 1773 жылы Вюрцбург иезуит колледжі таратылды, ал Адам Фридрих фон Зайнсхайм теологиялық факультетке ағартушылықтың жақтастарын тартты, осылайша оның болашақ бағытын қалады. Содан бері, әсіресе оның ізбасары Франц Людвиг фон Эрталдың кезінде, Вюрцбургте ағартушылық теологиясы күшейді. Дегенмен, университет тек 19 ғасырдың басында, Вюрцбург Баварияның құрамына кіргеннен кейін ғана шіркеулік-католиктік сипатынан бас тартты. Медициналық пәндердің қазіргі заманғы дамуы 18 ғасырда медициналық клиниканың құрылуымен басталды. 1767 жылы "ішкі аурулар" маманы және химик Франц Генрих Майнгольф Вильгельм Юлиус госпиталінің алғашқы басшысы болды. Хирургиялық университет клиникасы 1769 жылы Карл Каспар фон Зибольдтың басшылығымен құрылды. 1796 жылы дәрігер және сарайлық медик Антон Мюллер (1755–1827) Вюрцбургтегі Юлиус госпиталінде жұмыс істеді; ол университетке тікелей қатыспаса да, аурухананың алғашқы психиатры және өзінің мамандығы бойынша алғаш рет жариялаған ғалым болды. Франц Генрих Майнгольф Вильгельм, 1785 жылдан бастап алғаш рет профессор ретінде неміс тілінде дәріс оқыған, Вюрцбург университетінде тәжірибелік химияны алғаш рет зерттеген адам болды.

19 ғасырдан бастап

1800 жылы Вюрцбургте алғашқы студенттік бірлестіктер құрылды. 1807 жылы Карл Жозеф Рингельманның профессорлық қызметке тағайындалуымен Вюрцбургте ғылыми стоматологияның дамуы басталды. 1822 жылы университетте саяси ғылымдар факультеті ашылды. Коалициялық соғыстар кезеңінде университет бірнеше рет атауын өзгертті: алдымен "Churfürstliche Julius Universität" (1803), "Julius Maximilians Universität" (1803/04–1805/06), содан кейін "Kurfürstliche Universität zu Würzburg" (1806–1806/07), "Großherzogliche Universität zu Würzburg" (1807–1814) және, ақыры, "Königliche Universität zu Würzburg" (1815–1838). Бұл атаулар университеттың 1806 жылы таратылған Бавария курфюрсттығына, 1814 жылға дейін Рейн аймағының мемлекеті болған Вюрцбург Ұлы Герцогтығына және содан кейін Бавария Корольдығына болған қатыстылығын көрсетті. 1838/39 оқу жылының қысқы семестрінде "Königliche Universität zu Würzburg" университеті "Königliche Julius Maximilians Universität" деп, ал екі жылдан кейін "Königlich Bayerische Julius Maximilians Universität" деп атала бастады, бұл атау шамамен 80 жыл бойы сақталды. 1850 жылдан кейін университет қарқынды дамыды. Жаңа ғимараттар салынысты: медицина факультеті үшін Юлиусспитал мен Плейхервалл маңында, табиғат ғылымдары үшін қазіргі Рентгенринг және Коеликерштрасседе, тіс медицинасы үшін Плейхерторда (1879 жылы бұзылған) және психиатриялық аурухана үшін Шалксбергте. 1853 жылы аяқталған "Коллегия үйінде" негізгі медициналық пәндер оқытылып, зерттеу жұмыстары жүргізілді. Бавария королінің 1866 жылы тағайындаған офтальмологияның алғашқы толық профессоры Альбрехт фон Грейфеден оқыған Роберт Риттер фон Велц болды. 1857 жылы Вюрцбургте 1850 жылдан бері офтальмология және стоматологиядан сабақ беріп келе жатқан дәрігер 6 Klinikstraße мекенжайындағы Адам Элиас фон Зибольдтың бұрынғы босану үйінде жеке көз клиникасын ашты. 1858 жылдың 4 қаңтарында ол ғимаратты сатып алды, ол 1878 жылы Велцтің өсиеті бойынша көз ауруларымен ауырған кедейлерге арналған Велцше Мариенстифунгқа сыйланды және Вюрцбург университетінің алғашқы көз клиникасына айналды. 1805 жылы Вюрцбургтегі алғашқы босанухана және акушерлер мен медбикелерді даярлау орталығы ретінде құрылған бұрынғы босану үйі 1857 жылы Фридрих Вильгельм Сканцони фон Лихтенфельс басшылығымен Klinikstraße 8 мекенжайындағы жаңа ғимаратқа көшірілді. Роберт фон Велц хирург Каетан фон Текстордың көмекшісі ретінде неміс тілді елдерде эфирлік анестезияның алғашқыларын жасады. Ол ингаляторды жасап, 1846/47 жылдары қыста өзінде және басқаларда сынағаннан кейін, осы тақырыпта алғашқы жұмысын жариялады, осылайша Вюрцбургте заманауи анестезиологияның негізін қалады. 1876/77 оқу жылының қысқы семестрінде Вюрцбург университетінде студенттер саны алғаш рет 1000-нан асты. 1888 жылы университет, оның медициналық факультеті 1850 мен 1880 жылдар аралығында Вена мен Прагадан кейін ең маңыздыларының бірі болды, жеке фармацевтикалық институтын алды. 1896 жылдың 28 қазанында Сандеррингте "Neue Universität" деп аталған жаңа бас ғимарат ашылды (оның құрылысы 1892 жылы басталды); ол бүгінгі күнге дейін университет басшылығының орналасқан жері болып табылады. 1896 жылдың 3 маусымында Марселла О'Гради Бовери Вюрцбург медицина факультетіне қабылданған алғашқы әйел болды. Вюрцбург университетінде 1929 жылы психолог Мария Шорн алғашқы ғылыми дәреже алуға лайық болған әйел болды. 1901 жылы Рентгенрингтегі 12-ші ғимаратта жаңа көз клиникасы ашылды, порталдың үстінде Велцтің суреті бейнеленген. 6 Klinikstraße-дегі Welzhaus 1934 жылға дейін 8 Klinikstraße-дегі әйелдер клиникасымен байланысты болды және оған бірінші қабаттағы дәліз арқылы қосылды, ол Екінші дүниежүзілік соғыста қирады және 1974 жылы қалпына келтірілді. 1945 жылдың 16 наурызында сыртқы қасбетінен басқасы бұзылған Велцхаус 1953/1954 жылдары қайта салынды. 1974 жылға дейін онда математикалық институт орналасқан, содан кейін ғимарат Медициналық поликлиникаға қосылды. 1901 және 1911 жылдар аралығында Вюрцбургтегі бес зерттеуші, олардың тағайындалуы негізінен математик Фридрих Примге (декан және ректор) байланысты болды, Нобель сыйлығымен марапатталды. Бұл Вюрцбург университетінің, әсіресе оның философиялық факультетінің халықаралық беделін арттырды. 1918/19 жылғы қараша революциясынан кейін, Бавариядағы монархияның құлағаннан кейін, университет "Königlich Bayerisch" атағын жоғалтып, қазіргі атауын алды: "Julius Maximilians Universität". Медициналық факультет Юлиусспиталдан бөлініп, 1921 жылы қала шетінде орналасқан Вюрцбург университетінің жаңа ауруханасына көшірілді. Ол "Люитпольд ауруханасы" деп аталды. 1921 жылдың 2 қарашасында мемлекеттік Люитпольд ауруханасы салтанатты түрде тапсырылды, ал бір жыл ішінде әртүрлі клиникалар оған көшірілді. Сол жылдың жазғы семестрінде медицинаға оқуға түсетін студенттердің үлесі 60 пайызға жетті. 1934 жылы директоры Карл Жозеф Гаусс болған университет әйелдер клиникасы және оған қарасты босану мектебі Klinikstraße-дегі Welzhaus-тан Громбюль ауданына көшірілді. 1938 жылдың қараша айында Klinikstraße-дегі Welzhaus-та генетика және нәсіл зерттеулері институты құрылып, 1939 жылдың мамырында ашылды. 1933 және 1945 жылдар аралығында Вюрцбург университеті 184 ғалымды докторлық диссертациясынан айырды. Атап айтқанда, еврей тегінен шыққан ғалымдар осылайша төмендетілді. Осы оқиғаларды 2010 жылы сын тұрғысынан қарастырғаннан кейін, университет 2011 жылдың мамырындағы ресми салтанатта осы зерттеушілерді қайта құрметтеді.

Соғыстан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін теология факультеті 1 қазан 1945 жылы қайта қызметін бастады. Одан кейін медицина факультеті (декан: Юрг Цутт) құрылды; ол 11 қаңтар 1947 жылы өткен құрылтайшы факультет отырысымен ресми түрде қайта ашылды және 1946/47 жылғы қысқы семестрде лекцияларын бастады. 12 наурыз 1947 жылы университет салтанатты түрде қайта ашылды. Ректор Йозеф Мартиннің (филолог) мәлімдемесіне сәйкес, әскери үкімет 1945 жылға дейін жұмыс істеген 150 профессордың 123-ін қызметтен босатып, тек 27-сіне ғана университетте дәріс оқуға рұқсат берді. 1955 жылы Юлиус Бюдель Вюрцбургте Африка зерттеулерін дамытуға үлкен үлес қосты. Бұл, негізінен, Бюдель мен Хорст Меншингтің зерттеу сапарларының нәтижесінде болды, соның арқасында Вюрцбург 1970-ші жылдардың соңына қарай Африка географиясы саласындағы маңызды орталыққа айналды. 11 мамыр 1965 жылы университет Вюрцбургтің шығысындағы төбеде жаңа Хабланд кампусының іргетасын салды. Бұл жер 1962 жылы Бавария еркін мемлекетімен Вюрцбург қаласынан Алма Джулияда оқыған 6000-нан астам студентке орын беру мақсатымен сатып алынған болатын. Келесі жылдары көптеген жаңа ғимараттар салынды, олардың ішінде химия орталығы (1965-1972 жылдары органикалық химия, фармация және тамақ химиясы, бейорганикалық химия және орталық ғимараттар салынып аяқталды), философия ғимараты, университет кітапханасы, биоорталық (1992), спорттық құрылыстар, физика, математика және информатика ғимараттары, компьютер орталығы, жаңа асхана және студенттер жатақханалары бой көтерді. 2011 жылы Хабланд кампусында барлық факультеттерге арналған орталық лекция залы мен семинар ғимараты (Z6) және табиғат ғылымдары үшін жаңа тәжірибелік ғимарат ашылды. 1970-ші жылдары қазіргі хирургиялық клиникадан (жетекшісі: Эрнст Керн) бастап жаңа пәндер, бөлімдер мен клиникалар құрылды: 1970 жылы урологиялық университет клиникасы (Хуберт Фроммюллер); 1978 жылы арнайы кеуде хирургиясы бөлімі (доцент Х.Ж. Виерек), хирургиялық рентгендік диагностика бөлімі (экстраординариус G. Viehweger) және трансфузиология және иммуногематология бөлімі (экстраординариус D. Wiebecke) ашылды. Сонымен қатар, 16 маусым 1969 жылы медицина факультетінде Бавариядағы алғашқы анестезиология кафедрасы құрылды, оны профессор Карл Хайнц Вайс (*1927) басқарды. Вайс 1966 жылдан бері анестезиология бөлімін басқарып келді, ол кезде Вернер Вахсмут хирургиялық клиниканың меңгерушісі болған. Гебсаттель басқарған генетикалық ғылым және нәсілдік зерттеулер кафедрасы 1965 жылы медициналық психология және психотерапия кафедрасы болып қайта аталды және 1968 жылы Дитер Висс оны басқарды. 1979 жылы Холгер Хон осы кафедрадан туындаған Адам генетикасы институтына тағайындалды. 1978 жылы Медициналық клиникада Рентгендік диагностика институты құрылды. 1973 жылы Вюрцбург университетінде 10 000-нан астам студент оқыды, ал бұрынғы консерватория музыка университетіне айналды. 1981 жылы Вюрцбург университетінің кітапханасы Хабландтағы жаңа ғимаратына көшірілді. 31 қаңтар 1983 жылы университетте уланған сусынмен шабуыл жасалды. Талий сульфатымен араластырылған сусындар лекция залының алдына қойылды, олар карнавалдық кештен қалған қалдықтар деп жарияланып, бірінші курс студенттеріне сыйға тартылды. Медицина студенті Роберт А. уланудан қайтыс болды; тағы он бір студент ауруханада емделді; құқық студенті Питер С. денсаулығына қайтымсыз зиян келді. Кінәлі адам анықталған жоқ. 2011 жылдың 12 сәуірінде университет Хабланд кампусының жанында жаңа Солтүстік кампусын ашты: Университеттің болашақ дамуы үшін 39 гектар жер енді қолжетімді. Солтүстік кампус бұрын АҚШ әскери базасы (Лейтон казармасы) болған. Американдықтар 2009 жылдың қаңтарында кеткеннен кейін университет бұрынғы казарманың бір бөлігін өз пайдалануына алу мүмкіндігіне ие болды. Әскери аумақты азаматтық аумаққа айналдыру жұмысы тез жүргізілді, ал кампус асханасы 2014 жылы ашылды.

Сын

Университет басшылығы дәріс залдарына атау беру арқылы демеушілік іс-әрекетін жүзеге асырады; Sparkassen дәріс залы, Brose дәріс залы және AOK дәріс залы бар. Студенттік өкілдер университет мемлекеттік қаржыландырудың жеткіліксіздігіне байланысты демеушілерге тәуелді болу қаупі бар екенін айтты, себебі мемлекет дәріс залдарын жөндеуге құлшынбайды.

Әр түрлі

Неубакирхе мұнарасы (университет аудиториясы), биіктігі 91 метрге жететін қаланың ең биік шіркеу мұнарасы, Бавариядағы төрт каррионның бірін қамтиды. Пасха мен Рождество аралығында әр сәрсенбі күні сағат 17:30-да шамамен 30 минуттық қоғамдық концерттер өткізіледі. 2016 жылдың наурыз айында ЖМУ Баварияда "Бавария кедергісіз" таңбасын алған алғашқы университет болды. Бұл марапат құрылыстық кедергілерді, әсіресе жаңа ғимараттарда жою және 2008 жылы құрылған Мүгедектер мен созылмалы аурулар ақпарат орталығын (ММК) құру үшін табысталды. 2019 жылдың 7 қаңтарында Вюрцбург университетінің WueStudy онлайн порталы ұзақ жоспарлау және дайындық кезеңінен кейін қолданысқа енгізілді. Ол бұрынғы sb@home порталының орнын басып, Hochschul Informations System әзірлеген HISinOne бағдарламалық қамтамасын пайдаланады.

Рейтингтер

Вюрцбург университеті бірнеше университет рейтингісінде әлемдік және ұлттық деңгейде танылды. 2024 жылғы QS World University Rankings бойынша университет әлемдік рейтингте 440-шы орынды, ал Германияда 23-ші орынды иеленеді. Times Higher Education World University Rankings 2024 жылғы рейтингіне сәйкес, ол әлемдік рейтингте 175-ші, ал ұлттық деңгейде 17-ші орында. 2023 жылғы ARWU әлемдік рейтингінде Вюрцбург университеті әлемдік рейтингте 201-300 аралығында, ал ұлттық рейтингте 10-19 аралығында орналасқан.