Кіріспе

Тайвань, Қытай Республикасы Чиайи округі
Чиайи округі – Тайваньдағы округ. Тайваньдың оңтүстік-батысында, Чиайи қаласын қоршап, бірақ оның құрамына кірмейтін, Тайвань аралындағы алтыншы үлкен округ. Оның маңызды туристік орны – Алишан ұлттық көркем аймағы.

Атауы

Бұрынғы қытайлық жер атауы Цу ло сан болған, ол түпнұсқа Формоза тіліндегі Тиросен атауының көрінісі. Кейін аралдың дамылмаған солтүстік үштен екі бөлігін қамтыған Цуло ауданы Цуло деген қысқартылған атаумен атала бастады. 1704 жылы аудан орталығы қазіргі Чиаи қаласы орналасқан Цулосанға көшірілді. 1723 жылғы Чжу Игуй көтерілісінен кейін ауданның аумағы кішірейтілді. 1787 жылы Цянлон императоры Лин Шуанвен көтерілісі кезіндегі азаматтардың адалдығын бағалап, аудан мен қаланы Чиаи (嘉義) деп атады.

Цин әулеті

Чиайи округі бастапқыда Цинь әулеті кезінде Жулуо округінің бір бөлігі болған. 1788 жылы Лин Шуанвен көтерілісіне қарсы тұрудағы рөлі үшін қазіргі атауын Цянлон императоры берді. 1950 жылдың қазанында Чиайи округі Тайвань провинциясының округі ретінде құрылды. Чиайи қаласы округ орталығы деп белгіленді. 1982 жылдың шілдесінде Чиайи қаласы провинциялық қала мәртебесіне көтерілді, осылайша 1981 жылдың желтоқсанында Чиайи округінің әкімдігі округ орталығын Тайбао қалашығындағы Донгшильяо шаруашылығына көшірді. 1989 жылдың наурызында Уфонг кенті Алишан кенті деп өзгертілді. 1991 жылдың шілдесінде Тайбао қалашығы Тайбао қаласы болып қайта құрылды. 1991 жылдың қарашасында Чиайи округінің әкімдігі округ орталығын Донгшильяо шаруашылығынан Тайбао қаласындағы Сянхо жаңа ауылына көшірді. Пузи кенті 1992 жылдың қыркүйегінде округ басқаратын қала ретінде қайта ұйымдастырылды.

География

Чиайи округі шығысында Ю тауымен, батысында Тайвань бұғазымен, оңтүстігінде Тайнань қаласымен, солтүстігінде Юнлин округімен шектеседі. Оның ауданы Тайвань аумағының шамамен 5,35%-ын құрайды. Чиайи округі Рақ тропигінің бойында орналасқан.

Демография

Чиаи округінің 2022 жылғы мамыр айына қарайғы халық саны 490 423 адамды құрайды. 2009 жылдан бері округта халық саны азайып келеді, себебі округтан көшіп кету туу көрсеткішінен асып, өлім-жітім көрсеткіші жоғары.

Білім

Чиайи округінде мемлекеттік Ұлттық Чунг Ченг университеті және Ұлттық Чиайи университеті орналасқан. Сонымен қатар, Чан Гунг ғылым және технология университеті, Нанхуа университеті, Токо университеті және Вуфенг университеті сияқты жеке университеттер мен колледждер де бар. Округтағы білім беру саласындағы мәселелер Чиайи округі әкімдігінің Білім беру департаментімен басқарылады.

Экономика

Соңғы 20 жылда Чиаи округінің географиялық орнының тиімсіздігі, жеткіліксіз инфрақұрылым және өндіріс орналастыруға қолайлы жерлердің болмауы салдарынан аймақтық экономикалық дамудан көбінесе шетте қалды. Округтағы барлық өнеркәсіптік парктер 1981 жылға дейін салынған. Чиаидегі 2-ші және 3-ші санаттағы өнеркәсіптердің дамуы баяу болғандықтан, экономикалық даму да тоқырады, бұл қалалық дамудың да жайлап жүруіне әкеп соқты. Қазіргі уақытта округте Дапумей өнеркәсіптік паркі (大埔美工業區), Ма Чоу Хоу өнеркәсіптік паркі (馬稠後工業區) және Будай интеллектуалды өнеркәсіптік паркі деп аталатын үш өнеркәсіптік парк жоспарлануда. Соседi аудандар мен қалалардағы өнеркәсіптік парктер де Чиаи округінің өнеркәсіптік дамуына кедерес келтірді.

Энергия

Зенгвен гидроэлектр станциясы мен Чиахуй газды электр станциясының ұлттық желідегі жалпы қуаты тиісінше 50 МВт және 670 МВт құрады. Екі электр станциясы да осы ауданда орналасқан. Ауданның қоқыс өртетін зауыты – Луцао қоқыс өртетін зауыты.

Мұражайлар

Чиайи округінің танымал мұражайлары, мәдени орталықтары мен ескерткіштері: Донгши табиғи экологиялық көрме орталығы, Мей Линг бейнелеу өнері мұражайы, Ұлттық радио мұражайы, Пинг Хуан кофе мұражайы, Ұлттық сарай мұражайының оңтүстік бөлімшесі, Сикоу ауданының мәдени өмір орталығы және Көктем шығанағы ескерткіші.

Табиғи

Бір жағынан таулармен, екінші жағынан теңізбен шектелген Чиайи округі үш ірі ұлттық паркті қамтиды: Алишан ұлттық көрікті аймағы, Оңтүстік-Батыс жағалауы ұлттық көрікті аймағы және Сирая ұлттық көрікті аймағы. Әрқайсысы табиғаттың керемет көріністерін – таулардан, жазықтардан бастап мұхит көріністеріне дейін – ерекше тұрғыдан ұсынады. Сонымен қатар, округте Чуку табиғат орталығы, Хаомейлияо ылғалды жері және Мейшан паркі де орналасқан.

Плотиналар

Кенті ауданында Ренитан тоғаны мен Зенгвен тоғаны орналасқан.

Ғимараттар

Округте Донгши балықшылардың порты, Чиайи өнер орталығы және Биік өкшелі үйлену шіркеуі бар.

Ауа

Чиайи округіне Чиайи әуежайы қызмет көрсетеді, ол Шуйшань ауданы, Тайбао қаласы және көршілес Чиайи қаласының тоғысқан жерінде орналасқан.

Темір жол

Тайвань жоғары жылдамдықты темір жолы Тайбао қаласындағы Чиайи HSR станциясында тоқтайды. Тайвань темір жолдары әкімшілігінің станциялары: Далин станциясы, Минсионг станциясы, Цзябэй станциясы, Нанкин станциясы және Шуйшанг станциясы. Алишан орман темір жолы Алишан ұлттық көркем аймағына жетелейді, оның станциялары Жуки, Мейшан және Алишан аудандарында орналасқан.

Су

Будай кентіндегі Будай порты Магонг қаласына пароммен жүк тасымалдау қызметтерін ұсынады.