Кіріспе

Парагвай департаменті

Парагвари (pa.ɾa.ɣwaˈɾi; Гуарани: Paraguari) – Парагвайдағы департамент. 2002 жылғы халық санауы бойынша халқы 221 932 адамды құрады. Астанасы – Парагвари қаласы.

Тарих

Бұл департамент құрайтын аумақ бұрынғыда "Яригуа" деп аталған аңғарда орналасқан, ол колонизация дәуірінде иезуит миссионерлерінің миссиясының бір бөлігі болған. Бұл аймақта көптеген ауылдар болған, олардың тұрғындарына шаруашылық және мал шаруашылығын басқаруға жауапты діни қызметкерлер мен капеллантар әсер еткен. Аумақтың бір бөлігін доминикан миссионерлері де мекендеген, олар қара нәсілді халықпен "Тавапи" ісімен айналысқан. 16 ғасырдың соңында францискан миссионерлері гуарани тайпасынан шыққан жергілікті тұрғындармен бірге Ягуарон қаласын құрды. Жаңа халықтың дамуы 17 ғасырда бекітілді, ал 18 ғасырда азаматтық тұрғындар қалыптасты. Осының нәтижесінде бүгінгі күні осы департамент құрамына кіретін негіздер салынды. 1725 жылы Карапегуа, 1733 жылы Квиинди, 1766 жылы Ибикуи, 1769 жылы Пирайу қалалары құрылды. Департаменттің қазіргі астанасы Парагвари 1775 жылы негізделді. Содан кейін 1776 жылы Quyquyhó, 1783 жылы Ybytimí және Acahay, ал 1787 жылы Caapucú қалалары құрылды. Дон Карлос Антонио Лопес үкіметі кезінде бұл аумақ 1854 жылы теміржолдың салынуынан үлкен пайда көрді. Парагвай соғысынан кейін теміржол Вильяррикаға жетті, бұл Серро Леон, Эскобар, Сапукай және генерал Бернардино Кабальеро сияқты жаңа қалалардың құрылуына себеп болды. Уақыт өте келе, адамдар екі топқа бөлінді: бірі жолдың бойында, екіншісі теміржолдың жанында қоныстанды. Бұл жағдай 1906 жылы екі жеке департаменттің құрылуына әкелді: Квиинди, Парагвари қалаларымен және Карапегуа, Тавапи, генерал Бернардино Кабальеро, Эскобар, Ягуарон, Пирайу, Ипакараи және Итаугаа қалаларын қамтитын маршруттар. Соңғы екеуі қазіргі уақытта Орталық департаментіне қарасты. 1945 жылы департаменттік саясат өзгеріп, қазіргі Парагвари IX департаменті құрылды.

География

Парагвай Шығыс аймағының оңтүстік-батысында, 25°25′ және 26°30′ оңтүстік және 56°35′ батыс пен 57°40′ батыс аралығында орналасқан. Солтүстікте Кордильера және Каагуасу департаменттері; оңтүстікте Мисьонес; шығыста Гуайра және Каазапа; батыста Орталық және Ньеембуку департаменттері жатыр. Парагвайдің ландшафты әртүрлі топырақтармен бай, солтүстікке қарай көтеріліп, Сениор тауларындағы көшкін салдарынан пайда болған төбелерге ие. Қала орталығына және оңтүстік-батысқа қарай тегіс және толқынды аңғарлар жатыр, олар мал шаруашылығына қолайлы кең жайылымдармен жабылған. Бұл департаментте Мбатови және Ибикуи төбелері орналасқан. Сонымен қатар, Пираю, Аскурра, Леон, Парагвайри және Жу сияқты кішігірім төбелер де бар. Тебикуари өзеніне көптеген салалар құяды, ал Тебикуарими өзені мен Мбуяпей ағыны жағалауларын шайып тұрады. Осы аймақта Ипо көлі және Ка’анабе, Агуай ағындарын құрайтын лагуна да орналасқан. Жазда максималды температура 39 °C, ал қыста минималды температура 2 °C жетеді. Жылдық орташа температура 21 °C құрайды.

Медиа және жолдар

Бұрынғыда негізгі байланыс арнасы Карлос Антонио Лопес темір жолы және I Мкал. Лопес жолы болды. Бұл жол Пирибебуй, Карапегуа, Ибикуи, Каапуку, Мбуяпи және Мбуяпи Ибикуи қалаларына тармақталған. Қазіргі уақытта темір жол тоқтап тұр. Парагвариде шағын ұшақтар үшін ұшу-қону жолақтары бар. Радиобайланысқа қатысты, FM және 1000 радиостанциялары, сондай-ақ Ybyty Rok, Pan American, Yaguarón, Oda, Mensajera және Carapeguá Colmenar сияқты амплитудалық модуляция станциялары бар.

Экономика

Бұл департамент мал шаруашылығымен бай. Тұрғындары негізінен ірі қара мен шошқа өсірумен айналысады, сондай-ақ шағын көлемде қой, жылқы және ешкі өсіреді. Құс шаруашылығы да маңызды орын алады, тауық, қаз, түркия және гвинея тауықтары өсіріледі. Ауыл шаруашылығы өндірісі одан аз маңыздырақ және негізінен жергілікті тұрғындарды қамтамасыз етуге бағытталған. Департаментте күріш, жүгері, пияз, тәтті апельсин, банан, тәтті картоп, қышқыл апельсин, бұршақ, помидор, ананас, грейпфрут, жүзім, бездік және картоп егіледі. Парагвайдағы өнеркәсіптер: қант фабрикасы, мақта тоқыма фабрикалары, сүт өнімдерін өндіруші зауыттар, спирттік сусындар зауыттары және қант қамысынан алынатын отын. Қолөнер шеберлігінің ішінде Карапегуа пойви деп аталатын мата тоқумен ерекшеленеді, сонымен қатар ао по'и, энкаже жу, гамактар және тағы да басқалары жасалады.

Туризм

Бұл аймақта ұзақ тарихы бар жерлер кездеседі. Ягуарон ғибадатханасының құрбандық аласы 1775 жылы үндістер қолмен қашалған. Оның табиғаты өте бай және Ипоа көлі мен оның салалары, сондай-ақ, шытырман оқиғаларға толы туризмді дамытуға мүмкіндік беретін көптеген төбелер, оның ішінде 180 метрлік Ягуарон төбесі бар. Бұл биіктік теңіз деңгейінен өлшенген. Бұл төбе тасқа басылған ерекше іздермен белгіленген. Халық сенімі бойынша, бұл жерлерден өткен әулие Томас осы іздерді қалдырған. Сондай-ақ, 672 метрлік Акахай төбесі бар, ол табиғи ескерткіш деп жарияланған және сөнген ежелгі жанартаудан тұрады. Мбатови экологиялық қорығы осы аймақта орналасқан. Бұл жерде шытырман оқиғаларға толы туризм бағдарламалары бар және ол сол аттас төбенің етегінде жайғасқан. Доктор Гаспар Родригес де Франсиа музейінде оның мүліктерінен сақталған заттардың көрмесі ұйымдастырылған.

Жету жолы

Еліміздің астанасы Асунсьон қаласынан I Мкаль Лопес тас жолымен шамамен 51 км (Асунсьоннан) қашықтықта Ягуарон қаласы орналасқан. Парагвари департаментінің астанасы 66 метр биіктікте жатыр. Асунсьоннан Парагвари департаментінің астанасына қарай көптеген қоғамдық көліктер негізгі автобус терминалынан қолжетімді бағамен жүріп тұрады.