Кіріспе

Тайваньдағы муниципалитет, бұрын Таоюань округі деп аталатын арнайы муниципалитет.

Таоюань ( /t//aʊ//juː/'/ɛ//n/) – Тайваньның солтүстік-батысында орналасқан арнайы муниципалитет. Солтүстік-шығысында Жаңа Тайбэй қаласы, оңтүстік-шығысында Илан округі және оңтүстік-батысында Синьчжу округімен көршілес. Таоюань ауданы – муниципалдық үкіметтің орталығы және Чжунли ауданымен бірге ірі қалалық аймақты құрайды. Таоюань Тайбэй қаласының серік қаласынан бастап Тайваньның төртінші ірі қалалық аймағына және халық саны бойынша бесінші қалаға айналды. "Таоюань" деген сөз қытай тілінде "персика бағы" деген мағынаны білдіреді, себебі бұл аймақта бұрын көптеген персика ағаштары өскен. Бұрын округ болған Таоюань 2014 жылы құрылған ең соңғы арнайы муниципалитет. Таоюань қаласында көптеген индустриалды парктері мен технологиялық компаниялардың бас кеңселері орналасқан. Тайбэйге жақындығы мен тұрғын үй бағасының төмен болуына байланысты, Таоюань соңғы онжылдықтарда Тайваньдағы ең жылдам өсіп келе жатқан қала. Бұл қалада 116 000 шетелдік жұмысшы тұрады, олардың көп бөлігі Оңтүстік-Шығыс Азиядан келіп, фабрикаларда немесе үй шаруасында жұмыс істейді. Таоюань халықаралық әуежайы, Тайбэй астанасы мен Тайваньның қалған бөлігіне қызмет көрсетеді және осы қалада орналасқан.

Ерте тарих

Көне заманда Таоюань үстірті Тайваньның жазықтық аборигендерінің мекені болған. Тарихқа дейінгі дәуірде Кетагалан тайпасы Нанкан, Таоюань аймағына қоныстанған. Голланд отарлауының, испан отарлауының және Мин әулетінің Чжэн Хэ кезінде ірі масштабты егін шаруашылығы мен өнеркәсіптік қызмет болған жоқ. Цин дәуірінде Фуцзянь және Гуандун провинцияларынан адамдар қазіргі Таоюаньға жерді игеру және егін салу үшін көшіп келе бастады. Олар шабдалы ағаштарын отырғызды, көктемде толық гүлденген кезде тым әдемі болғандықтан, халық бұл жерді Тоахонг деп атады.

Жапон империясы

1901 жылы қарашада жапондық кезеңде аймақта жергілікті әкімшілік кеңсе (桃仔園廳) құрылды және 1905 жылы атауы өзгертілді. 1920 жылы Тоэн аймағы Шинчику префектурасының құрамына енді. Жапондық кезеңде кезең-кезеңмен көшіру саясаты Таоюаньның түрлі мәдениеттерге ие қалаға айналуына ықпал етті. Мысалы, ғибадатханалар мен қасиетті жолдар (қазіргі Таоюань шейіттерінің ескерткіші) мәдени жүйелерді, ал әскери жүйелерді көрсету үшін қолданылды, ал ескі Таоюань қалалық кеңсесі саяси жүйені білдірді.

Қытай Республикасы

Жапониядан Қытай Республикасына ауысқаннан кейін, қазіргі Таоюань қаласының аумағы Синьчжу округінің құрамына енді. 1950 жылы Таоюань округі Синьчжу округінен бөлініп құрылды. 1971 жылдың 21 сәуірінде Таоюань қаласы Таоюань округінің орталығы атанды. Оның құрамында 6 қала, 1 қалалық кент және 6 ауылдық кент болды. 2009 жылдың маусым айында Атқарушы Юань Таоюаньды округтен арнайы муниципалитетке дейін көтеру жоспарын бекітті. 2014 жылдың 25 желтоқсанында Таоюань округі Таоюань қаласының (桃園市) арнайы муниципалитеті деңгейіне көтерілді.

География

Таоюань Тайбэйдің оңтүстік-батысында, Тайваньның солтүстігінде орналасқан. Ол жазықтардан, таулар мен үстірттерден тұрады. Оның пішіні оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа қарай созылған, оңтүстік-шығысы Сюэшань тауларында, ал батыс жағы Тайвань бұғазының жағалауында жатыр. Таоюань үстіртінде көптеген суару тоғандары бар, соның арқасында Таоюань "Мың тоған елді мекені" (千塘之鄉) деген атқа ие болды.

Климат

Таоюаньда ылғалды субтропиктік климат, солтүстік Тайваньға тән жұмсақ қыстар мен ыстық жаздар басылады. (Тайпей қаласының климаттық мәліметтері анықтама ретінде төменде келтірілген, себебі бұл қала Тайпейге жақын орналасқан.)

Хокло

Тайваньның көптеген қалалары мен кенттері сияқты, Миннан халқы (Хоклос) Таоюаньның ең ірі этникалық топтарының бірі болып табылады, олардың көпшілігі Таоюаньның солтүстігінде (北桃園) қоныстанған, оған Таоюань қаласының орталығы, Баде, Даси, Даюань, Гуйшан және Лучжу аудандары, сондай-ақ қалалық әкімшілік орталығы – Таоюань ауданы кіреді.

Хака

Хаккалар – қаладағы екінші ірі этникалық топ, ал Миннан этносы (Хокло), кландық соғыстарда хаккаларды жеңіп, оңтүстік Таоюаньдағы кедей таулы аймақтарға қоныс аударған. Көптеген хакка шаруалары оңтүстік Таоюаньның (南桃園) ауылдық шаруалар ауылдарында – Чжунли, Пинчжэнь, Янмэй, Лунтан, Гуанинь және Синьу аудандарында – тұрады. 785 000-нан астам хакка халқымен Таоюань Тайваньның барлық әкімшілік бөлімшелері арасында ең көп хакка халқына ие.

Уэйшенгрен

Қытай Азамат соғысынан кейін, 1949 жылы ұлтшыл үкіметтің шегінуінен соң, Қытай материгінен (жағымсыз "Уэйшенгрен" деп аталатын) көптеген адамдар сол кездегі Таоюань округына қоныстанды. Олардың көпшілігі Жоңли, Пингжен және Гуйшань қалаларындағы әскери тәуелділер ауылдарында тұрады. Лонгганг Юньнань провинциясынан келген көшпендерімен әйгілі, онда көптеген Юньнань стиліндегі мейрамханалар бар.

Жергілікті халықтар

Қаланың көптеген тайваньдық аборигендері Фуксинг ауданында тұрады, олардың көп бөлігі атаял тайпасына жатады. Фуксинг ауданынан тыс Тайваньдың арнайы муниципалитетінде ешқандай абориген тайпасы қоныстанбайды, карталарда бос жер ретінде көрсетіледі.

Экономика

Таоюань – Тайваньның ірі өнеркәсіптік және технологиялық қалаларының бірі. Quanta, MiTAC, Inotera, Nanya Technology, HTC, CPT және AU Optronics сияқты жоғары технологиялық компаниялардың барлығы Таоюаньде өз зауыттарын салу немесе кеңейтуді жөн көрді. Қазір Таоюань электроника және жартылай өткізгіш өндірісінің маңызды орталығына айналды. Тайваньның 500 ең ірі өндіріс компаниясының 200-ден астамы Таоюаньде зауыттарына ие. Таоюань тоғыз жыл қатарынан Тайвань бойынша өнеркәсіптік өнім көлемі бойынша көш бастап келеді. Қазіргі таңда 29 (тіркелген) өнеркәсіптік аймақ бар, оның ішінде қалалық емес өнеркәсіптік жерлер және қалалық өнеркәсіптік жерлер бар. Қала ішінде зауыттар мен өнеркәсіптік мақсатта пайдалануға арналған жердің мол көлемі бар, бұл Таоюаньнің даму бюросы өнеркәсіп пен саудаға негізделгенін көрсетеді. Сонымен қатар, жасыл жеңіл өнеркәсіптік-коммерциялық мақсатта пайдалануға арналған 9 учаске (57 гектар; 140 акр) бар, бұл Тайваньдағы кез келген округ пен қала бойынша ең көп көрсеткіш. 2010 жылдың 26 наурызында China Airlines (Тайвань үкіметіне тиесілі әуе компаниясы) Тайбэй Таоюань халықаралық әуежайы аумағындағы және Таоюань округінің (қазіргі Таоюань ауданы) Даюань қалашығындағы жаңа бас кеңсесіне көшті. EVA Air өзінің бас кеңсесін Лужу ауданында сақтайды. Evergreen Airlines Services Corporation, Evergreen Aviation Technologies Corp. және Evergreen Air Cargo Services Corporation – Evergreen Group компанияларының еншілес кәсіпорындары, Даюань қаласында орналасқан. 2016 жылдың 25 желтоқсанында Азия Кремний Аңғары Даму Агенттігі (ASVDA) Таоюань қаласының солтүстігінде ашылды, бұл инновацияны дамытуға, Интернет заттары (IoT) секторын ілгерілетуге және жоғары білікті технология мамандарын тартуға бағытталған үкіметтік күш-жігердің нәтижесі. Азия Кремний Аңғары Даму Жоспары Тайванды IoT секторы үшін ғылыми-зерттеу және әзірлеу орталығына, сондай-ақ жаһандық кәсіпкерлік орталығына айналдыруды мақсат етеді.

Өнеркәсіп және қоршаған орта

Бұрынғы RCA нысаны қалада орналасқан. RCA нысаны трихлорэтиленмен айтарлықтай ластанудың көзі болып табылады.

Үкімет және саясат

Таоюань қалалық әкімдігі – Таоюань қаласының қалалық басқару органы. Таоюань қалалық кеңесі – Таоюань қаласының сайланған қалалық кеңесі. Кеңес 60 кеңесшіден тұрады, олар төрт жыл сайын бір дауыспен, дауыстар ауыстырылмайтын жүйе бойынша сайланады.

Мэр

2001 жылы Гоминьданның Эрик Чу Демократиялық прогрессивті партияның бұрынғы судьясы Пенг Шао Чинді Таоюань округінің судьясы лауазымы үшін өткен сайлауда жеңді. Пенг Анет Лу вице-президент болу үшін қызметтен кеткеннен кейін судья лауазымын мұра еткен еді. 2005 жылы Чу қайта сайлауға түсіп, Тайвань тұз компаниясының бас директоры Пао Чинг Ченгті жеңді. 2009 жылы КМТ-дан Джон Ву ДПП өкілі Чэн Вэньцзянды жеңіп, Таоюань округінің судьясы болды. 2014 жылы Таоюань округінің Таоюань қаласы деңгейіне көтерілуіне байланысты, ДПП-дан Чэн Вэньцзян Таоюань қаласының мэрі сайлауында жеңіске жетіп, қаланың тұңғыш мэрі атанды. 2022 жылғы Таоюань қаласының мэрі сайлауында КМТ-дан Чан Сань Ченг жаңа мэр болып сайланды.

Әкімшілік бөлімшелер

Таоюань қаласы 12 муниципалдық ауданға және 1 таулы халықтар ауданына бөлінеді. Қала әкімшілігі Таоюань ауданында орналасқан. 2014 жылдың 25 желтоқсанында муниципалитет болғанға дейін Таоюань округінде 6 округ басқарылатын қала (Баде, Лучжу, Пингжен, Таоюань, Янмей, Чжунли), 1 қалалық типтес поселке (Дакси), 5 ауылдық типтес поселке (Дайюань, Гуаньинь, Гуйшань, Лонгтан, Синьву) және 1 таулы халықтар поселкесі (Фуксин) болған.

Таоюань бас кітапханасы

Таоюань бас қоғамдық кітапханасы – Таоюань қаласының орталық кітапханасы, ол Таоюань орталық мәдени-көркем және бизнес ауданында орналасқан. Жаңа кітапхана ғимараты 2022 жылдың желтоқсан айында ашылды. Оны T. C. K. Architect Engineer Planner және 梓設計 жобалады. Бұл Тайваньдағы ең ірі жергілікті қоғамдық кітапхана.

Жол

Ұлттық тас жол №1 және №3 жақын орналасқан, ал жергілікті автомобиль жолдары арқылы қаламен байланысады. Ұлттық тас жол №2 Таоюань халықаралық әуежайына қосылады. Қала ішіндегі көпірлердің бірі – Луофу көпірі.

Автобус

Таоюань автобус компаниясы.
Чжунли автобус компаниясы.

Ауа

Тайбэй Таоюань халықаралық әуежайы Даюань ауданында орналасқан және Тайваньдағы ең ірі әуежай болып табылады. Ол China Airlines және EVA Air әуе компанияларының басты халықаралық транзиттік пункті қызметін атқарады. Тайбэй Таоюань 2010 жылы 25 114 418 жолаушыға қызмет көрсетті. Әлемдегі ең жүк көлемі көп әуе жүк тасымалы орталықтарының бірі және халықаралық жолаушылар ағыны бойынша он үшінші орында тұр. Тайбэй Таоюань халықаралық әуежайында қазіргі таңда екі терминал бар, олар екі қысқа аралықты қозғалтқыш көліктермен (people movers) байланысқан. Үшінші терминал және терминалдарды жер астымен байланыстыратын жылдам транзит жүйесі құрылыс кезеңінде.