Кіріспе
Сиудад-дель-Эсте (Sjuˈðað ðel ˈeste, испан тілінде – Шығыс қаласы; көбінесе CDE деп қысқартылады) – Парагвайдағы екінші ірі қала және Альто-Парана департаментінің астанасы, Парана өзенінің жағасында орналасқан. Астана Асунсьоннан шығысқа қарай 327 км қашықтықта жатыр және Бразилиямен шекараға іргелес, оған Парана өзеніндегі Достық көпірі арқылы қосылған. Бұл қала Бразилияның Фос-ду-Игуасу және Аргентинаның Пуэрто-Игуасу қалаларымен шекаралас Үш шекара аймағындағы ең ірі қала. Сиудад-дель-Эстеге жақын жерде Итайпу су электр стансасы орналасқан, ол әлемдегі ең ірі гидроэлектр стансаларының бірі. Сиудад-дель-Эсте – сауда қаласы және әлемдегі ірі еркін сауда аймақтарының бірі. Салықтан босатылған статусы көптеген бразилиялықтар мен аргентиналықтарды тартады. Сиудад-дель-Эстеде Аргентина, Бразилия, Мексика, Перу, Уругвай, Испания, Франция, Германия, Италия, Словакия, Сирия, Түркия және Тайвань елдерінің консулдықтары бар. Қалада Club Atlético 3 de Febrero клубы орналасқан, оның Estadio Antonio Aranda стадионы 1999 жылғы Америка Кубогына қабылдаған және Парагвайдағы үшінші ірі футбол стадионы болып табылады. 2022 жылы Оңтүстік Америка регби чемпионаты Сиудад-дель-Эстеде өткізіледі. Қала Сиудад-дель-Эсте Рим-католик діншілігінің орталығы болып табылады.
Тарих
Аргентина президенті Хуан Доминго Перонның 1950 жылдардағы құлауынан кейін Альфредо Стросснер үкіметі Бразилия арқылы Атлант мұхитына жетуді мақсат тұтқан, «Шығысқа қарай жорық» деп аталатын бастаманы белсенді түрде ілгерілету туралы шешім қабылдады. Рио-де-ла-Плата арқылы өту кезіндегі басты мәселе – экспортталатын өнімдерді коммерциялық жағынан бәсекеге қабілетсіз ететін, аса жоғары тасымалдау құны болды. 1955 жылы Парагвай-Бразилия бірлескен комиссиясы құрылып, 1956 жылы Альто-Паранада барлау рейсі жүргізілді. Парана өзенінің жағалауына жол салуға капитан Порфирио Перейра Руис Диас жетекшілік етті және ол Корнель-Овиедодан 200 шақырымдық бөліктің құрылысын бақылаған бірнеше әскер бөлімдерін басқарды. 1957 жылдың 3 ақпанында қазіргідей Ciudad del Este деп аталатын қала жарлық арқылы құрылды, бірақ «Пуэрто Флор де Лис» («Лили гүлі порты») деген атпен, Такуру-пуку («Гуарани тілінде «Үлкен термиттік үйінді») орналасқан жерге жақын болды, бұл бір кезде Парана өзеніндегі кеме жүрудің соңғы шегі болған. Кейіннен, ол диктатор Альфредо Стросснердің құрметіне «Пуэрто-Президент Стросснер» («Президент Стросснер порты») деп аталды. 1989 жылғы Парагвай төңкерісінен кейін жаңа атауды анықтау үшін референдум өткізіліп, «Ciudad del Este» («Шығыс қаласы») таңдалды. Аймақтағы қоныстану тығыз ормандармен қиындыққа тап болды, бірақ 1960 және 1970 жылдарда Достық көпірі мен Акарай және Итайпу су электр станцияларының салынуынан кейін қала мен жергілікті экономика тез дамыды. Қала көптеген иммигранттарды тартты және қазірде қытай, араб, үнді және корей халқының көптеген өкілдері тұрады. Бұл елдегі ең дамыған және халық саны бойынша екінші қала.
География
Қала, осы аттас ауданмен шектес, Парагвайдың оңтүстік-шығысында орналасқан. Сиудад-дель-Эсте "Үш шекара" деп белгілі халықаралық үштік нүктеге кіреді, ол Бразилияның Фос-ду-Игуасу (Парана штаты) қаласының қарсы жағында жатыр. Парана өзенімен бөлінген бұл қала Достық көпірі арқылы байланысты. Аргентина шекарасы көршілес Президент Франко қаласы мен Пуэрто-Игуасу (Миссион провинциясы) арасында орналасқан. Сиудад-дель-Эсте, Хернандарияс, Минга-Гуасу және Президент-Франко қалалары мен аудандарымен бірге Гран-Сиудад-дель-Эсте (Үлкен Сиудад-дель-Эсте) деп аталатын қалалық аймақты құрайды. Сиудад-дель-Эсте Боливияның оңтүстік-шығысын (Санта-Круз) Бразилияның оңтүстігімен байланыстыратын халықаралық бағыттың бойында орналасқан. Бұл қаланың Парагвай мен Бразилия арасындағы контрабанда орталығы ретінде дамуына себеп болды.
Гидрографиялық
Қаланың шығысында Парана өзені жатыр. Аудан солтүстік жағынан Акарай өзенімен шектелген, ол Эрнандарияс ауданынан бөліп тұрады, ал оңтүстік-батыс жағынан Лос-Седралес муниципалитетінен бөліп тұратын Дүйсенбі өзенімен қоршалған. Қалада тағы да өзендер, көлдер және көпірлер бар: Амамбай ағысы, Дүйсенбі жағында, Республика көлін сумен толықтырады. Акарай жағындағы Акарайми ағысы жер астында Амамбай ағысымен қосылады. Оңтүстік-шығыста орналасқан Салтито ағысы Президент Франконың құзыретімен шекара құрайды. Республика көлі – қаладағы ең танымал демалыс орны. 7-жолдан шамамен 1000 метр (1 км) қашықтықта орналасқан, Дүйсенбі ауданындағы Еренді көлі, қалалық қаулымен әсемдігі мен табиғи байлығы үшін экологиялық қасиетті орын деп жарияланды. Акарай өзені арқылы салынған Хосе Коста Кавалканти көпірі, халық арасында "Пуэнте Секо" (Құрғақ көпір) деп белгілі, Марискал Лопес даңғылы мен Итайпу супертрассасын байланыстырады, бұл Пабло Рохас ауданын Эрнандарияс қаласының Парана Кантри Клубымен қосады. Акарай өзені арқылы салынған Перу көпірі Дон Боско ауданын Эрнандарияс қаласының Итайпу ауданымен байланыстырады.
Amambay Stream, on the Monday side, feeds the Republic Lake. Acaraymí Stream, on the Acaray side, connects with the Amambay stream underground. Saltito Stream, located in the southeast, serves as a boundary with the jurisdiction of Presidente Franco. The Republic Lake, is the recreational site par excellence in the city. The Yrendy Lake, located in the neighborhood Monday about 1,000 meters (1 km) from Route 7, was designated an ecological sanctuary for its beauty and natural wealth through a municipal resolution. The José Costa Cavalcanti bridge over the Acaray river, popularly known as "Puente Seco" (Dry Bridge), is a junction between Mariscal López Avenue and the Itaipú Superhighway which connects the Pablo Rojas neighborhood with the Paraná Country Club of Hernandarias. The Peru bridge, over the Acaray river, connects the Don Bosco neighborhood with the Itaipú neighborhood of Hernandarias.
Климат
Сиудад-дель-Эстеде Кёппен климаттық жіктелімі бойынша ылғалды субтропиктік климат басым. Жазы ыстық және ылғалды, қаңтар айында орташа температурасы шамамен 25°C. Ыстықтағы жоғары ылғалдық көбінесе тұншықтырады. Қысы қоңыржай және тұрақсыз; температура 0°C мен 35°C аралығында тіркелген. Шілде айындағы күндізгі орташа температура шамамен 20°C. Сиудад-дель-Эсте қаласында жылына орташа есеппен 1500 мм жауын-шашын жауады. 1982 жылғы қысында қалада алғаш рет қар жауды, бұл елдегі екінші рет тіркелген қар болып табылады.
Экономика
Сиудад-дель-Эсте – Асунсьоннан кейін елдің екінші маңызды қаласы. Ол Парагвайдың жалпы ішкі өнімінің 8%-ын, яғни шамамен 3,5 миллиард долларды құрайды. Қала аумағында 244 компания қызмет көрсету және өнеркәсіп секторында жұмыс істейді, олардың ішінде автокөлік бөліктерін өндіру, тоқыма өнеркәсібі, макила, өнеркәсіпті дамыту және тағы да басқалары бар. Сиудад-дель-Эстеде ауылдық жерлер болмағандықтан, оның өзіндік агромал шаруашылық қызметі жоқ, бірақ ол Эрнандиас, Президенте Франко және Минга Гуасу сияқты агромал шаруашылық қызметі бар басқа да көршілес қалалық орталықтар үшін аймақтық орталық ретінде қызмет етеді. Қалада 800-ден астам дүкен бар, онда жеміс-жидек, көкөніс және киім сатылады. Сиудад-дель-Эсте АҚШ Сауда өкілінің мәлімдемесі бойынша, заңсыз тауарлар сататын танымал нарықтар тізіміне бірнеше рет енген. Қала жақын жердегі Итайпу тоғанын басқаратын компанияның штаб-пәтері болып табылады. Қала экономикасы (Парагвай экономикасымен бірге) Бразилия экономикасының жағдайына тікелей байланысты, себебі Парагвай Итайпу тоғанынан өндірілген энергияның 95%-ын Бразилияға сатады (300 миллион долларға), сондай-ақ күн сайын көптеген бразилиялықтар шекарадан өтіп, арзан өнімдер сатып алады (1,2 миллиард доллар, көбінесе электроника). Ресми түрде, Бразилияға Сиудад-дель-Эстеден әкелінген 300 доллардан кем құнға бағаланған тауарларды декларациялау міндетті емес. Дегенмен, бұл заңға қатысты шешімдерді оңай бұзуға болатынын атап өткен жөн. Көптеген адамдар Достық көпірінің жанында отырған жігіттер мен жастарды пайдаланып, 300 доллардан асатын заттарды тасымалдауға көмектеседі. Контрабанда қалада кең таралған, және осы көлеңкелі нарықтың құны ұлттық экономикадан бес есе жоғары деп есептеледі. Хабарламаларға сәйкес, Ливаннан келген иммигранттар, Хезболламен байланысы бар, қалада ақшаны жылыстату және кокаин саудасымен айналысады. Соңғы онжылдықтарда Сиудад-дель-Эстеде электрондық және компьютерлік өнімдер, тұтыну тауарлары, сондай-ақ сәндік тауарлар (элиталық парфюмерия, қымбат спирттік ішімдіктер және т.б.) нарығы дамыды. Қала экономикасы әртараптанды, бұл негізінен дәстүрлі саудадан тыс жаңа өнеркәсіптік қызметтердің құрылуымен, мысалы, агробизнеспен байланысты. Себебі қала аумағында елдегі ең ірі ауыл шаруашылығы компаниялары орналасқан.
Демография
Жынысы мен жасына қарай халық саны (2019) ЖасыКеректілікЕркекӘйел0 – 4 жыл30.57715.53115.0465 – 14 жыл61.30031.16030.14015 – 29 жыл83.98443.06040.92430 – 44 жыл63.21830.62532.59345 – 64 жыл48.85724.70624.15165 – 79 жыл11.9266.3505.57680+ жыл1.953960993Барлығы301.815152.393149.422%10050.549.5 Сиудад-дель-Эсте – Асунсьоннан кейін елдегі ең көп халқы бар қала, 2019 жылғы DGEEC болжамына сәйкес, оның халқы 301 815 адамды құрайды, оның ішінде 152 393 еркек және 149 422 әйел бар. Бұл департамент халқының 36,8% (819 589 адам) және ұлттық халқының 4,22% (7 152 703 адам) құрайды. Сиудад-дель-Эсте – көпмәдениетті және алуан түрлі қала. Бұл қалада Азияда туған көптеген адамдар тұрады, әсіресе Тайвань, Корея, Ливан және Ирандықтар, бұл қаланың мешіттері мен пагодаларында көрінеді. 1970 жылдардан бастап суннит мұсылман арабтар қалаға көшіп келді. 1980 жылдары бұл Оңтүстік Ливаннан келген шиит мұсылман арабтарына ауысты. Елдің қалған бөлігіндегідей, халықтың көп бөлігі испан және гуарани тілдерінде екі тілді, жопарадан басқа, бірақ португал тілі мыңдаған адамдар үшін де кең таралған және негізінен коммерциялық және ауыл шаруашылығы салаларында қолданылады. Азиялық және Таяу Шығыстық иммигранттардың көп болуының арқасында араб, қытай және корей тілдері қала орталығында әңгімелерде де, жарнамаларда да жиі қолданылады.
Ciudad del Este is the most populous city in the country after Asunción, with a population of 301,815 persons, including 152,393 men and 149,422 women, according to projections of the DGEEC for 2019. It represents 36.8% of the departmental population (819,589) and 4.22% of the national population (7,152,703). Ciudad del Este is a multicultural and diverse city. It is home to a large Asian born population, specifically of Taiwanese, Korean, Lebanese and Iranian origin, evident in the city's mosques and pagodas. From the 1970s, Sunni Muslim Arabs moved to the city. This changed in the 1980s to Shia Muslim Arabs from South Lebanon. As in the rest of the country, a large part of the population is bilingual in both, Spanish and Guaraní, in addition to Jopara, but the use of Portuguese is also common for thousands of people and is mainly used in the commercial and agricultural sector. Thanks to the strong presence of Asian and Middle Eastern immigrants, languages such as Arabic, Chinese, and Korean are commonly used in the downtown area of the city both in conversation and in posters.
Көршіліктер
Сиудад-дель-Эсте 30 ауданда орналасқан. Жол No. 7 "Д-р Гаспар Родригес де Франсия" қаланы екіге бөледі: солтүстікке 9 аудан және оңтүстікке 21 аудан. Микроцентро ауданы 7-ші трассаның ортасында орналасқан, солтүстік жағында аздап созылып жатыр. Сиудад-дель-Эсте аудандары:
N.º Аудан N.º Аудан N.º Аудан
1 Монтелиндо 16 Микроцентро 31 23 de Octubre
2 Лас-Пальмерас 17 О’Лири 32 Сан-Альфредо
3 Сан-Рамон 18 Сан-Мигель 33 Вилла-Фанни
4 Вирген-дель-Уэрто 19 Ремансито 34 Сан-Винсенте-де-Пол
5 Вилла-София 20 Сан-Роке 35 Сан-Хосе
6 Сан-Хуан 21 Вирген-де-Фатима 36 Сан-Исидро
7 Акара 22 Бернардино-Кабальеро 37 Сиудад-Нуэва
8 Дон-Боско 23 Ареа 4 38 Хуан-Пабло II
9 Каролина 24 Ареа 3 39 Санта-Лусия
10 29 de Septiembre 25 Ареа 8 40 Эль-Пинар
11 Ла-Бланка 26 Бокерон 41 Сан-Франсиско
12 Мария-Ауксильядора 27 Ареа 1 42 Иренди
13 Че-Ла-Рейна 28 Дефенсорес-дель-Чако 43 Вилла-Исабель
14 Пабло-Рохас 29 Сан-Лукас 44 Зона-Индустриаль
15 Сан-Блас 30 Санта-Ана
Сәулет
Бұл салыстырмалы түрде жаңа қала болғанымен, классикалық архитектура үлгісінде салынған ғимараттардан мүлде дерлік кездестіруге болады, оларды Plaza Jesuítica алаңында көруге болады.
Жасыл аймақтар
Ciudad del Este-де тығыз орналасқан ағаштармен жасылданған кеңістіктер бар. Басты саябақтардың қатарында бұрынғы әуежай Алехо Гарсия саябағы, Монсеньор Агустин Ван Акен саябағы, Бернардино Кабальеро саябағы, Акоста Ню саябағы, Жасыл саябақ және тағы да басқа орындар бар. Алехо Гарсия саябағы (бұрынғы әуежай) және Монсеньор Агустин Ван Акен саябағы сияқты танымал және ерекше орындар велосипед жолдары, аэробика станциялары, скейтборд алаңдары және басқа да ойын-сауық мүмкіндіктерімен әртүрлі демалыс аймақтарын ұсынады. Лос-Ербалес даңғылы бойындағы "Мануэль Ортис Герреро", "Хосе Асунсьон Флорес", "Салто-дель-Гуаира" және "Гуаяви" саябақтары – аймақтық биологиялық әртүрлілікті сақтауға бағытталған табиғи кеңістіктер. Ал Линейлік саябақ – Itaipú Binacional қаржылаған жоба, ол жоғарыда аталған үш саябақты пайдалануға арналған. Бұл жоба азаматтардың еркін кіруі үшін жасыл аймақтарды жаңартуға негізделген. Шамамен 50 гектар аумақты алып жатқан Линейлік саябақта санитарлық кәріз жүйесі, су желісі, бейнебақылау жүйесі, жолдар, велосипед жолдары, тегін Wi-Fi желісіне қолжетімділік, ойын алаңдары, ашық ауадағы спорт залы, егдеулерге арналған аймақ, тағам сатушыларға арналған орын және жаңа ағын суларды дренаждау жүйесі бар.
Қалалық даму жоспары
Мегаполистің қарқынды өсуін ескере отырып, оны тұрақты мегаполиске айналдыру мақсатында даму, жаңарту және қала құрылысы жоспарлары жасалып жатыр. Архитекторлар, азаматтық инженерлер және аргентиналық мамандар көлік инфрақұрылымын жақсарту мақсатында Сиудад-дель-Эсте қаласын жаңартуды жоспарлап отыр.
Көлік
Гуарани халықаралық әуежайы, Минга Гуасу қаласының шетінде орналасқан, қаланы Парагвайдың басқа да аймақтарымен байланыстырады, сондай-ақ Азия және Солтүстік Америкаға бағытталған халықаралық жүк тасымалдау рейстерін қамтамасыз етеді.