Кіріспе

1998 жылы Атлантика мұхитындағы 2-санатты «Даниэль» дауылы 1998 жылдың тамыз айының соңы мен қыркүйек айының басында Кабо-Верде аймағында қалыптасқан, ұзаққа созылған дауыл болды. «Даниэль» – жылдық дауыл маусымында аталған төртінші дауыл және екінші дауыл. Ол 21 тамызда Африканың батыс жағалауынан пайда болған тропикалық толқыннан пайда болды. Батыс-солтүстік-батыс бағытта қозғалған бұл жүйе бастапқыда ұйымдаспаған. Қолайлы атмосфералық жағдайлардың ықпалымен төмен қысым аймағының төңірегінде жаңбыр мен нөсердің белсенділігі күшейе бастады. Бірқатар спутниктік бағалаулардан кейін, жүйе 24 тамызда таңертеңгі сағаттарда төртінші тропикалық депрессияға, ал түстен кейін «Даниэль» тропикалық дауылына дейін жаңартылды. Атлантиканың солтүстік-шығысында орналасқан Азор архипелагының оңтүстік шетімен қозғалғанда, 25 тамызда дауылдың қарқындылығы күрт артты. Келесі күні сағат 06:00 UTC-де «Даниэль» 2-санатты дауылдың бастапқы ең жоғары қарқындылығына жетті. Сол күні жақын жердегі тропосфералық ойыстың (тrough) салдарынан желдің күшеюі одан әрі дамуға кедергі келтірді, нәтижесінде дауыл сәл әлсіреуге ұшырады. 27 тамыздағы 12:00 UTC-ге дейін, қолайсыз жағдайларға қарамастан, «Даниэль» біріншіге тең екінші ең жоғары қарқындылығына жетті. 27 тамыздың кешінде және одан кейінгі күндері әлсіреу жалғасты, ал 31 тамызда «Даниэль» 1-санатты дауылдың төменгі деңгейіне дейін әлсіреп қалды. Циклон Атлантика мұхитының батыс жағына жеткенде, ол тағы да қарқындылықты күшейтіп, 2-санатты дауыл ретінде ең жоғары қарқындылығына қайта қол жеткізді. Бермуда аралдарының солтүстік-батысынан өтіп бара жатқан «Даниэль» 1-санатты дауылға дейін әлсіреп, содан кейін соңғы рет тропикалық циклонға айналды. Циклон теңіздің суының температурасының төмендеуімен және бароклиндік аймаққа енуімен байланысты, экстратропикалық өзгеріске ұшырады. 4 қыркүйектегі 00:00 UTC-де «Даниэль» енді тропикалық циклон болып есептелмейді, бірақ дауылдық желдер сақталды. Бірнеше күннен кейін «Даниэльдің» қалдықтары үлкен экстратропикалық төмен қысыммен бірігіп, ажыратылмады. Тропикалық циклон ретінде ол Пуэрто-Рико және Кіші Антиль аралдарында қатты жаңбыр жаудырып, су тасқынына әкелді. Циклон аралдың солтүстік-батысынан өтіп кеткеніне қарамастан, Бермудада тропикалық дауылдың күшіндегі желдер байқалды. «Даниэльдің» экстратропикалық циклонға айналу кезінде ол аздап жаңбыр жаудырып, Ньюфаундлендтегі жағажайдың эрозиясына себеп болды. Жүйемен біріккен экстратропикалық төмен қысым Ұлыбританияның жағалауында үлкен толқындар тудырып, жағажайлардың эрозиясына және жағалаудағы су тасқынына әкелді. Жалпы алғанда, жүйемен байланысты ешқандай қаза болған жоқ және зиян шамамен 50 000 АҚШ долларына (1998 жылғы бағамы бойынша) бағаланды.

Метеорологиялық тарих

Даниель дауылы 21 тамызда Африканың батыс жағалауынан шығыс Атлант мұхитына қарай соққан тропикалық толқыннан пайда болды. Батыстан солтүстік-батысқа қарай жылжып, Ұлттық дауыл орталығы (NHC) сол күні таңертең жүйе орталығындағы конвекция – жауын-шашын және найзағай белсенділігінің бірігуінен кейін Дворак спутнигі арқылы қарқындылығын бағалауды бастады. Атмосфералық жағдайлардың қолайлы болуы одан әрі ұйымдасуына мүмкіндік берді. 24 тамызда сағат 06:00 UTC-ге дейін бұл бұзылыс тропикалық депрессияға айналды, ол Кабо-Верде аралдарының оңтүстік-батысынан шамамен 690 миль (1110 км) қашықтықта орналасқан. Депрессия 24 тамызда Даниель тропикалық дауылына дейін күшейтілді. Циклон Азор аймағының оңтүстік шетімен солтүстік-батысқа қарай жылжу кезінде, ол қарқынды тереңдеу кезеңіне енді, нәтижесінде спутниктік суреттерде көзге көрінетін "тесік" көзі пайда болды; осыған байланысты Даниель 25 тамызда сағат 12:00 UTC-де дауылға дейін күшейтілді. Ол кезде Даниель орталықтан 185 км қашықтықта тропикалық дауыл күшіндегі желдерімен тығыз жүйе болды. Бірақ дауыл батысқа қарай солтүстік-батысқа қарай жылжуын жалғастырды. 26 тамызда сағат 06:00 UTC-де Даниель ең жоғары тұрақты жел жылдамдығына жетті, ол төрт ең жоғары қарқындылықтың бірі болды. 27 тамыздың таңында АҚШ Әскери-әуе күштерінің барлау ұшағы жер бетіндегі желдің шамамен 4 градусқа дейін желгенін хабарлады, бірақ кейіннен жасалған талдаулар дауылдың қарқындылығын кем бағалағандығын көрсетті. Қолайлы жағдайларға қарамастан, Даниель әлсіреуін жалғастырды. Бұған қоса, бір аптадай бұрынғы Бони дауылынан пайда болған судың көтерілуі күшінің төмендеуіне әсер етті. 30 тамыздың таңында Даниель осы уақыттағы ең жоғары жел жылдамдығымен минималды дауылға дейін әлсіреді. 31 тамыздың басында Даниельдің желдің күшеюі, барометрлік қысымның төмендеуі және барлау ұшақтары байқаған 37 км енділігіндегі көздің пайда болуы Даниельдің күшеюін бастағанын көрсетті. 31 тамызда Бермудаға жақын жердегі антициклон Даниельді солтүстік-шығысқа бұрып, АҚШ-тың Шығыс жағалауынан алыстатты. Сол күні қарқындылықтың күрт өсуі дауылдың ең жоғары тұрақты жел жылдамдығына қайтадан жетуіне әкелді. 1 қыркүйекте Даниельдің болашақ қарқындылығына қатысты айтарлықтай белгісіздік болды, өйткені дауылдың солтүстік-шығысында орналасқан қысқа толқын ағысты күшейтіп, күшейтуге немесе желдің қиылуын күшейтіп, әлсіретуге мүмкіндік береді. 1 қыркүйекте сағат 15:00 UTC-де Даниельдің 3 қыркүйекке дейін әлсіреп, экстратропикалыққа айналуға дейін сәл күшейеді деп болжанды. Үш сағаттан кейін Даниель төртінші және соңғы рет ең жоғары тұрақты жел жылдамдығына жетті. 3 қыркүйектің кешкісінде дауылдың өзгеруіне байланысты соңғы ескерту жарияланды. NHC-нің маусымнан кейінгі есебіне сәйкес, 4 қыркүйекте сағат 00:00 UTC-де Даниель ресми түрде экстратропикалық циклонға айналды, ол Ньюфаундлендтің оңтүстік-шығысында орналасқан. Даниельдің қалдықтары шығысқа және содан кейін солтүстік-шығысқа қарай Атлант мұхиты арқылы жылжыды. 6 қыркүйекте Британ аралдарында толқынды теңіз пайда болды, ал 8 қыркүйекте Ирландияның солтүстігіндегі экстратропикалық төмен қысыммен бірікті. Алайда, Даниель Кіші Антиль аралдарынан жеткілікті қашықтықта болғандықтан, тропикалық дауыл немесе дауыл туралы ескертулер шығарылмады. Бірақ Ұлттық дауыл орталығы АҚШ құрлықтағы аумағынан кері бұрылуды алдын ала болжады. 1 қыркүйекте сағат 15:00 UTC-де, Даниель Багама аралдарының солтүстік-шығысында орналасқан кезде, Бермуда үшін тропикалық дауыл туралы ескерту шығарылды; бірақ Даниель аралдың солтүстік-батысынан өткеннен кейін ол жойылды. Даниельдің сыртқы жолақтары Пуэрто-Рикода қатты жаңбырды тудырды, нәтижесінде Байамон, Гуанайбо, Тоа-Альта және Вега-Альта қалаларында көшелер суға батты және жер сілкіністері болды; бірнеше өзендер жағалауларын басып, су тасқынына себеп болды. Байамонның бір ауданында бір үйдің қабырғасы құлап, зақымдалды. Пуэрто-Рикодағы шығын шамамен 50 000 АҚШ долларын құрады (1998 жылғы АҚШ доллары). Тамыз айының соңында Бони дауылы Солтүстік Каролина штатының Атлант мұхитындағы жағалауында шиналардан жасалған жасанды рифті қиратты. Даниель осы шиналардың көптеген бөліктерін жағаға жуып әкелді, әсіресе Изумруд аралында. Нәтижесінде Солтүстік Каролинаның губернаторы Джим Хант түрмедегі жұмысшыларды және Ұлттық гвардияны Брансуик округінен Карререт округіне дейінгі жағажайларды тазалауға шақырды. Бонниден кейін жағалаудың бойындағы эрозияны күшейтудің орнына, Даниель Нью-Джерси жағалауында 2 км құмның өсуіне әкелді. Бермудада 2 қыркүйекте желдің жылдамдығы шамамен 4 градусқа жетті және желдің күші 4 градусқа дейін желді. Атлант мұхитын жеке қайықпен кесіп өтуге тырысқан америкалық Тори Мурден дауыл мен оның қалдықтарынан толқынды теңізге тап болды. 7 қыркүйекке дейін Мурден дабыл сигналын жіберіп, сол күні Independent Spirit кемесімен құтқарылды. Британ аралдарының жанынан 6 қыркүйекте экстратропикалық дауыл ретінде өтіп бара жатқанда, Даниель аралдың батыс бөлігінде қауіпті теңіз жағдайларын тудырды. Масштабты жағажай эрозиясы байқалды және көптеген адамдарды құтқару қажет болды. Корнуоллдың жағалау бөліктері эвакуацияланды, өйткені үлкен толқындар көптеген үйлерді басып алды, ал Скилли аралдарындағы полицейлік жол тасқынынан теңізге итеріліп кетті. Селси, Уэст-Сассекстегі West Sands Caravan Park-інен ондаған отбасы жоғарырақ жерге эвакуацияланды. Калшотқа жақын жердегі қайық секіріп түсті; оларды Solent Coastguards құтқаруы керек болды. Уилтширде, әсіресе Мелксхам қаласында су тасқыны болды. Көптеген автокөлік жүргізушілері суға батқан көшелерде қалды, ал су бірнеше үйлерге, дүкендердің жертөлелеріне, өрт сөндіру станциясына және Cooper Avon шина зауытына кірді.