Кіріспе

Фред Ли Крисман (22 шілде 1919 – 10 желтоқсан 1975) – америкалық ұшқыш, 1919-1975 жылдары өмір сүрген, Вашингтон штатының Такома қаласынан шыққан, кейін педагог болған тұлға. Крисман 1946 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үңгірлерде адам емес жандармен шайқасқанын мәлімдеді. Келесі жылы ол екі ұшатын тақтаның куәгерлерін лава тастарының, шындығында, ұшатын тақтан түскен қалдықтар екеніне көндіруге тырысты. 1968 жылы Крисман Нью-Орлеандағы үлкен қазылар алдында сотқа шақырылды, ол жергілікті тұрғынды президент Джон Ф. Кеннедиді өлтіргені үшін қудалауға қатысты. Бұл іс кейін 1991 жылы Оливер Стоуннің «JFK» фильмінде бейнеленді. Конспирологиялық авторлар Крисманды «1940 жылдардың соңынан бастап 1975 жылы қайтыс болғанға дейін көптеген құпия және жасырылған істердің тоғысқан нүктесі» деп санайды. 1933 жылы ол отбасымен бірге Орегон штатының Вейл қаласына көшіп келді; оның әкесі сол жерде қонақ үй иесі болды. 1939 жылы Крисман Вейл Юнион орта мектебін бітірді. 1943 жылы Крисман Калифорния штатының Ланкастер қаласында авиациялық курсант ретінде оқуға түсті. Ол Әуе медалімен және Ұшқыштардың Ең Басқаша Кресімен марапатталды. Крисман 1946 жылдың 19 ақпанында армиядан бірінші лейтенант шындығында кетті. Сол айда Крисман сот тергеушісі лауазымына кандидаттығын тіркеді. Мамыр айында Крисман «Уинтроп» қонақ үйінде «Такома» жылжымайтын мүлік кеңесі алдында ардагерлердің жылжымайтын мүлік мәселелері туралы сөз сөйледі. 1946 жылдың тамызында Крисман, сол кезде ардагерлер істері жөніндегі мемлекеттік департамент басшысы ретінде таныстырылды, Сиэтлдегі американдық ардагерлер бөліміне сөз сөйледі. Сол айда ол «Арыстан клубында» сөз сөйледі. 5 қарашада Крисман өзінің атын прокурорлыққа кандидат Хью Дж. Розеллиниді қолдаған жарнамаға берді. 1946 жылдың қарашасында Крисман, бюроның арнайы тергеушісі ретінде таныстырылды, «Уинтроп» қонақ үйіндегі Киванис клубына қайтарылған әскери қызметшілердің психикалық денсаулығы туралы баяндама жасады. 1946 жылдың желтоқсанында Крисман алдағы сессияда AMVETS ардагерлер ұйымының Вашингтон штатының мүшелерін өкілдік етуге сайланды.

Рей Палмермен қарым-қатынасы және таңғажайып әңгімелер

1946–1947 жылдары «Амазинг Сториз» журналы фантастика, ғылыми фантастика және маргиналды мәлімдемелерді жариялауға арналған платформа болды. Мысалы, 1946 жылғы мамыр нөмірінде Ричард Шарп Шевердің шындыққа жақын баяндамалары, Шевер стилінде жазылған Дороти мен Джон де Курсидің көркем шығармалары, Миллен Куктің Тибет діндерін қорғауы, Роберт Мур Уильямстың туындылары, Дирк Уайлидің аспандағы белгісіз нысандарды көргендігі туралы куәгерлікке ұқсас әңгімесі және басқа да жанрларды араластыратын мәтіндер жарияланды.

Әскери қызметке қайта оралу

Корея соғысы барысында, 1951 жылдың сәуір айында Крисманның әскерлік міндеттерді орындауға шақырылғаны хабарланды. Бұл қақтығыс 1953 жылдың шілдесінде аяқталды.

Оқытушылық мансап

1953 жылы ол Орегон штатының Эльгин қаласында ұстаздыққа қайта оралды. 1955 жылы Крисман Хантингтон округінің басшысы болып жұмысқа орналасты. 1957 жылдың 15 сәуірінде Крисман мас күйде тәртіпсіздік жасады, қамауға қарсылық көрсетті және қамауға алған офицерге тапаншаны бағыттады деген айып тағылды; оған 100 доллар айыппұл салынды. 1958 жылы Крисман Уайт Ривер орта мектебіндегі жоқ студент туралы жергілікті дәстүрге байланысты сотқа тартылды. 1958 жылы Крисман Тынық мұхиты лютеран университетінде курс оқыды. 1959 жылы Крисман университет баскетбол командасы туралы буклеттер сату арқылы қаржы жинау жобасын ұйымдастырды. 1960 жылы Крисманның қоғамтану сабағындағы оқушылары Карил Чессманның өлім жазасы ісі бойынша редакторға хат жазды, онда «АҚШ басқа елдерден бұйрық қабылдауға тиіс уақыт келді ме? Чессман ісі – АҚШ-тың сот жүйесінің тұрақтылығын сынап жатқан мәселе. АҚШ-қа және Калифорния штатына жасалған сыртқы ықпал біздің үкіметті басқа елдердің пікірлеріне мойынсұнуға мәжбүр етуге болмайды» делінген. Крисман 1960 жылдың маусым айында Уайт Ривер орта мектебінен кетіп қалды. 1964 жылы Крисман Тернер мектеп округінде сабақ беруді бастады, сонымен қатар оның «Кәсіби жұмысқа алу» атты кітабы басылымға қабылданды. 1965 жылдың сәуір айында ол журналистика пәнінің мұғалімі болып тіркелді. 1966 жылдың 21 ақпанында Крисман Каскад орта мектебіндегі ұстаздық қызметінен тәртіпсіздік жасады және «құпия қоғам құрды» деген айыппен жұмыстан босатылды. Округтік кеңес «бұл ұйымның осы округте болуына жол берілмеуі керек» деп қосты. Округ басшылары қоғам бес оқушымен шектелгенін айтты және ұйымның мәнін жариялаудан бас тартты.

Бизнес және саясат

1966 жылы ФБР хабаршысы Крисманның 100 000 доллар ақшаны Калифорнияға тасымалдағанын, психолог ретінде қызмет етіп жатқанын және диплом фабрикасын ұйымдастырды деген күдік болғанын мәлімдеді. 1966 жылдың шілдесінде "Fate Magazine" журналы "Парапсихологиялық қоғамның Батыс бөлімшесі" жарнамасын жариялады, онда жаңа мүшелер "Ф. Ли Крисман, PhD" -ге хабарласып, қатысуға шақырылды. 1966 жылдың қарашасында Крисман Т. Эдвард Бекхэм мен Сеароба Бейтспен бірге "пеологиялық зерттеулер және өндірістік психология, қоғамдық қатынастар және криминология салаларында зерттеулер мен кеңес беруді" мақсат ете отырып, "Кәсіби зерттеу бюросын" құрды.

Клей Шоу ісідегі рөлі

1967 жылдың 1 наурызында Нью-Орлеан кәсіпкері Клей Шоу Джон Кеннедиді өлтіруге сөз байласқаны үшін тұтқындалды. Даулы округ прокуроры Джим Гаррисонның сөзіне қарағанда, Шоу айыпталып тұтқынға алынғаннан кейін алғаш рет Фред Крисманға қоңырау шалған. 1968 жылдың 31 қазанында Нью-Орлеандағы үлкен жюри Джон Ф. Кеннединің қазасын тергеумен байланысты Фред Ли Крисманға күндізгі сотқа шақыру қағазы жіберді. Округ прокуроры Джим Гаррисон баспасөз хабарламасы жариялап, былай деп жазды:
"Мырза Крисман жылдар бойы өнеркәсіптік соғыс кешенінің бір бөлігі үшін жасырын қызметпен айналысып келген. Оның жасырын қызметі – «пастор» және «цығандарға көмектесумен айналысатын» адам рөлінде. Біздің мәліметтерімізге сәйкес, ол 1960 жылдардың басынан бастап Нью-Орлеан және Даллас аймақтарына осы соғыс өнеркәсібінің бір бөлігі үшін, әскери тілде «материалдық-техникалық құралдар» деп аталатын қару-жарақтарды өндіруге байланысты көптеген сапарлар жасаған. Бұл АҚШ үкіметі сатып алатын қарулардың ерекше үлкен және қымбат екенін білдіреді. Мырза Крисман «Боинг» ұшақ компаниясының «бұрынғы» қызметкері, дәл сол сияқты, істеген қылмысы үшін айыпталып отырған адам Лос-Анджелестегі «Локхид» ұшақ компаниясының «бұрынғы» қызметкері. Ақпараттық терминологияда бұл әдетте байланыс әлі де сақталғанын, бірақ «бұрынғы қызметкер» жасырын операцияға көшкенін білдіреді. Көбінесе «жаман көрсеткіштері» немесе оның «жұмыстан босатылғанына» қатысты дәлелдер екі компанияның арасындағы үзілісті күшейту үшін бас компанияға дайындалады. Сол күні Крисманды Такома полициясы жол ережелерін бұзғаны үшін тұтқындады. 1969 жылдың 9 қаңтарында Кеннединің қазасына қатысты теорияларды ұсынатын Ричард Э. Спраг жеке түрде Крисманды үш саяхатшының бірі деп айыптады.

Радио мен телерадио және саясат

1968 жылдың 1 тамызынан бастап Крисман KAYE станциясында "Джон Голд" деген псевдониммен радио сөздік шоу жүргізді. Крисман былай деп жазды: "Коммунистік манифесттен үлгі алуыңыз керек. ПТА бөлімшелерінде сайлауды тоқтатуға үйреніңіз. Мектеп ұйымдарымен шектеліп қалмай, әрбір бақша клубына еніп, оның әлеуметтік саясатын өзгертіп, оны үгіт-насихат тобына айналдырыңыз". 1969 жылдың қаңтар айында Крисманға, коммунист деп айыпталған қалалық шенеунік, басқа KAYE қызметкерлерімен бірге ар-намысқа тиістілік туралы сотқа шақырды; арыз қарастырылмады. Крисман 1970 жылы "Транзистор" баспасы арқылы жарық көрген "The Murder of a City, Tacoma" атты кітаптың авторы болды. Сыншы Майкл Салливан кітапты "Такомадағы жемқорлықты коммунистік тыңшылардан бастап Кеннедиге жасалған қастандыққа дейін байланыстыратын, ерекше және саяси бағытталған сыңарлау" деп сипаттады. 1970 жылдың қарашасында KAYE станциясы Әділдік доктринасын бұзды деген шағымдар бойынша FCC-нің тыңдауына түсті. Крисманның мінез-құлқы кеңінен талқыланды, бір куәгер оның "нацистік соғыс әндерін" ойнауы станцияның лицензиясына қауіп төндірді деп мәлімдеді. KAYE-ге қарсы болған азаматтар станцияның антисемиттік теорияларды таратуын талқылады және Крисманның қара нәсілділерге қарсы пікірлерінің стенограммаларын ұсынды. Бір тыңдаушы "KAYE арнасының Джон Голд шоуында президент Джон Кеннеди мен оның бауырындай Роулендстен құтылу туралы қоңырау шалушы айтқанын естідім" деп хабарлады. Крисман KAYE-ден кетіп қалды. Крисманды тыңдауға екі шақыру қағазы жіберілді, бірақ ол жоғалып кетті және оны таба алмады. 1970 жылы Крисман кітапхана кеңесіне тағайындалды, оның докторлық ғылымы бар деген жалған мәлімдемелеріне қарамастан. Крисман Такома кітапханасы кеңесінің вице-президенті болып сайланды. Крисман Такома кабельдік теледидарына инвестиция салуға ниетті болуы мүмкін деген ақпарат тарады. Жергілікті жаңалықтар KAYE станциясына қару әкелуге рұқсат берілген-берілмегенін талқылады.

Соңғы жылдар

1970 жылдан бастап Кеннеди қазасына қатысты ақпарат іздеушілер арасында таралған "Торбит құжаты" немесе "Жоспарлау номенклатурасы" деп аталатын фотокөшірме құжат, Крисманның құпия үкіметтік агенттікке жұмыс істеген "үш саяхатшының" бірі болғанын мәлімдеді. Құжатта ол қателікпен "Крисмон" деп аталған және оның сириялық иммигрант екені туралы жалған мәлімдеме жасалған. 1971 жылы Крисман мемлекеттік қызмет тақтасына сайлауға қатысты, бірақ жеңіліске ұшырады. 1973 жылы Крисман Такома кітапханасы директорлар кеңесінен қанағаттану себептерімен кетті. Содан кейін Крисман Такома қалалық кеңесіне депутаттыққа үміткер болды. 1974 жылдың қыркүйегінде Крисман бүйрек жетіспеушілігінен ауруханаға түсті. 1975 жылдың 12 сәуірінде Крисман Мэри Фрэнсис Борденге үйленді. 1975 жылдың сәуірінде True Magazine журналы Крисманның суретін жариялап, оның Джон Кеннеди қастандығы туралы аңызға айналған "үш саяхатшының" бірі болуы мүмкін екенін болжады. 1975 жылдың қараша айында жарық көрген Crawdaddy Magazine журналы бұл мәлімдемені қайталап, дәлелсіз түрде "Олимпия полициясы [Крисманды] "Аң-түс берушілер" тобымен байланысты есірткі саудасымен күдікпен қарады" деді. Фред Крисман 1975 жылдың 10 желтоқсанында қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде Крисманның Вилламет университетін саяси ғылым, тарих, білім беру және психология мамандықтары бойынша бітіргені белгілі болды. 1977 жылы даулы округтік прокурор Джим Гаррисон Крисманның Даллас полициясы ұстаған "Үш саяхатшының" бірі және Универсалды өмір шіркеуінің епископы болғанын мәлімдеді. Гаррисонның теориясы: "Мен оның [Крисман] (немесе әлі де болса) ұзақ мерзімді, құпия барлау миссиясындағы терең жасырылған оперативтік қызметкер болғанын, тікелей (ұлттық барлау паранойясы тұрғысынан) ұлттық қауіпсіздікті сақтаумен байланысты екенін ұсынамын. Крисман қазіргі миссияны ілгерілету үшін қажетті қарапайым жұмыстарды орындау үшін аппаратпен алынған қадағалау деңгейіндегі оперативтік қызметкер ретінде көрінеді, соңғы талдауда – жоюды жүзеге асыратын техниктер мен қолғабыс жасаушылар, яғни жою миссиясын қолдайтын, ал екінші жағынан, алыс, жасырылған, терең батырылған командалық деңгей арасындағы делдал." 1979 жылы Адам өлтіру жөніндегі Палатаның арнайы комитеті сот антропологтарының "үш саяхатшының" суреттерін Крисманның суреттерімен, сондай-ақ Уотергейт ісіне қатысқан Э. Говард Хант, Фрэнк Стержис және тағы екі адамның суреттерімен салыстырып, талдағанын хабарлады. Комитет мәлімдемесіне сәйкес, Крисман ғана саяхатшылардың біріне ұқсады; бірақ сол Комитет оның қастандық болған күні Дили Плазада болмағанын анықтады. 1997 жылы ықпалды қастандық теориясын жазушы Джим Маррс бұл құжатты Крисманның 2-дүниежүзілік соғыс кезінде OSS мүшесі болғанын дәлелдеу ретінде келтірді; Маррс сенімсіз құжатқа сүйенгені үшін сынға ұшырады. 1999 жылы Кэнн Томас жазған Мори аралы оқиғасы туралы кітап "Крисманның қастандығы" деген қосымша аталыммен жарық көрді.