Кіріспе

Гота – Германияның Тюрингия аймағындағы бесінші ірі қала. Ол Эрфурттың батысында және Эйзенахтың шығысында орналасқан. Қала Гота округінің астанасы болып табылады және 1640 жылдан бастап 1918 жылы Германиядағы монархияның соңына дейін Эрнестин Веттиндердің резиденциясы болды. Саксен-Кобург және Гота әулеті осы жерден пайда болып, көптеген еуропалық билеушілерді, соның ішінде Ұлыбритания, Бельгия, Португалия (1910 жылға дейін) және Болгария (1946 жылға дейін) патшалық үйлерін дүниеге әкелді. Орта ғасырларда Гота Виа Регия сауда жолындағы бай сауда қаласы болды. 1650 және 1850 жылдар аралығында Гота Саксен Готаның герцогтері қолдаған ғылым мен өнер орталығы ретінде мәдени гүлдену кезеңін бастан өткерді. Бірінші герцог, Ернест Инабатты, өзінің дана басқаруымен танымал болды. XVIII ғасырда қалада алғаш рет «Альманах де Гота» жарық көрді. 1800 жылдары баспагер Юстус Пертес және энциклопедист Йозеф Майер Готаны неміс баспасының жетекші орталығына айналдырды. XIX ғасырдың басында Гота неміс сақтандыру бизнесінің отаны болды. 1875 жылы Готада екі алдыңғы партияның бірігуі нәтижесінде Социал-демократиялық партия (СДП) құрылды. Сол кезеңде Гота «Готаер Вагонфабрик» сияқты компаниялары бар өнеркәсіптік орталыққа айналды, ол трамвайлар және кейіннен ұшақтар өндірді. Готаның басты көрікті жерлері – Германиядағы ең ірі ренессанс-барокко кешендерінің бірі болып табылатын ерте заманғы Фридштейн сарайы, ортағасырлық қала орталығы және XIX ғасырдың Gründerzeit кезеңінен қалған коммерциялық өркендеудің ғимараттары. Гота Тюрингия алабының оңтүстік бөлігінде, жазық және ауыл шаруашылығы ландшафтында орналасқан.

Орта ғасырлар

Гота кем дегенде 8 ғасырдан бері бар, 775 жылы Шарльмен қол қойған құжатта Вилла Готаха (Ескі жоғарғы неміс тіліндегі gotaha сөзі «жақсы сулар» деген мағынаны білдіреді) деп аталады. Алғашқы қоныс, шамасы, қазіргі Херсдорфплац маңында, кейінірек қала орталығының солтүстік-шығыс жиегінде орналасқан. 11 ғасырда жақын орналасқан Людовингтер бұл ауылды иеленді және 12 ғасырдың соңында Готаны қала етіп құрды, себебі Гота Айзенахтан кейін олардың екінші маңызды қаласы болды. Қала екі маңызды қашықтықтан сауда жолының тоғысындағы қолайлы орналасуының арқасында байлыққа ие болды: Майнц пен Франкфурттан Лейпциг пен Бреслауға дейінгі Via Regia және Мюльхаузеннен Тюрингия орманы арқылы Франконияға дейінгі солтүстік-оңтүстік жол. Қаладағы қарқынды сауданың ең ерте куәлігі – 1185 жылы қала орталығына көмілген, шамамен 800 Брактеаттан тұратын «Гота монета қоймасы». 1180 жылы Гота алғаш рет қала ретінде тілге алынды, сол кезде Брюль мен Юденштрассе аралығы қала құрылысының ядросына айналды, бұл осы ескі сауда қаласында еврейлердің ерте болғанын көрсетеді. Бұл алғашқы қалалық қоныстың шіркеуі – Шлоссбергтегі Әулие Мария шіркеуі (1530 жылы бұзылған). Қалашық (қазіргі Фридштейн қамалы орналасқан жерде) алғаш рет 1217 жылы айтылған. 1247 жылы Людовингтер әулетінің өкілдерінің жоғалуынан кейін Гота Веттиндердің иелігіне көшті және 1918 жылға дейін сонда қалды. Querstraße-ден шығысқа қарай жаңа қала 15 ғасырдың басында салынды (Neumarkt-пен бірге, алғаш рет 1428 жылы аталады). Монастырь 1251 жылға дейін негізделді және 1525 жылы тастап кетілді. 1665 жылға дейін Гота биржасы Ренессанс стиліндегі ғимараттың ішінде, Hauptmarkt алаңының ортасында орналасқан, қазіргі кезде онда қала әкімдігі орналасқан. Ортағасырлық қала әкімдігі қазіргі Иннунгшале ғимаратының орнында, Hauptmarkt алаңының солтүстік-шығыс жиегінде болған. Сумен жабдықтау үлкен мәселе болды, себебі Гота өзен жағасында орналасқан жоқ. 1369 жылы Ландграф Балтазар Лейнаканалды салуға бұйрық берді. 25 шақырымнан астам ұзындығы бар бұл канал Тюрингия орманынан (Hörsel және Apfelstädt өзендерінен) қалаға таза су жеткізді. Ортағасырлық Готаның негізгі кәсіптері – мата тоқу және жүн саудасы болды.

Ерте заманауи кезең

Реформация 1524 жылы Готада енгізілді және 1530 мен 1541 жылдар аралығында қамал үлкен бекініс ретінде қайта салынды. Гота 1485 жылғы Лейпциг шартынан кейін Эрнестин Веттиндерінің аумағының бір бөлігі болды. Дегенмен, 1547 жылғы Шмалькальдия соғысынан кейін Эрнестиндердің билігін жоғалтуы, 1572 жылғы Эрфурт шарты, қала Саксония-Кобургтың құрамына кірген кезде және Отыз жылдық соғыс Готаның құлдырауына себеп болды. 1572 жылы императорлық әскерлер жергілікті Гримменштейн қамалын қиратты. Осы оқиға Гота азаматтарының бостандыққа ұмтылған біліміне және одан кейінгі мәдени гүлденуге бастама берді. Вейт Людвиг фон Секкендорф герцогтың көптеген тәжірибелі және адал мемлекеттік қызметкерлерінің бірі болды. Секкендорф өз заманының әкімшілік және мемлекеттік құқық саласындағы ең қабілетті және ықпалды ойшылдарының бірі саналды. Оның 1656 жылы Эрнесттің тапсырысымен жазылған «Der teutsche Fürstenstaat» кітабы Германиядағы протестанттық университеттерде саяси ғылымды оқытуда ондаған жылдар бойы стандартты оқулық ретінде пайдаланылды. 1945 жылдың сәуір айында американдық әскер қалаға келді, бірақ 1945 жылдың шілдесінде оларды кеңес әскерлері ығыстырды, ал 1949 жылы Гота ГДР құрамына кірді. Осы кезеңде қаланың тарихи орталық аудандарының бір бөлігі Plattenbau типтес үйлермен алмастырылды, әсіресе Гауптмаркттың батысында және қала орталығынан солтүстікке қарай орналасқан Гартенштрасседе. Көптеген басқа ғимараттар ГДР кезеңінің соңында және 1990 жылдардағы қаланың халқы азаю кезеңінде тоқырап қалды, ал кейбіреулері 1990 жылы Германияның бірігуінен кейін қайта жаңартылды. 1990 жылдан кейін Готаның экономикасы мемлекеттік басқарудан нарықтық экономикаға өту кезеңінде қиындықтарға тап болды, бірақ бірқатар компаниялар тірі қалды немесе жаңадан құрылды, нәтижесінде Гота экономикалық жағынан салыстырмалы түрде табысты қалаға айналды.

Топография

Гота құнарлы Тюрингия алабының жазық жерінде орналасқан. Тектоникалық жарылым қаланың солтүстік-батысынан оңтүстік-шығысына дейін созылады. Осының нәтижесінде үш ең биік төбе пайда болды: солтүстік-батыста Ратшольц орманмен бірге 431 метрлік Кранберг, қала орталығында Фридштейн сарайының төбесі және оңтүстік-шығыста 409 метрлік Зееберг. Қаланың биіктігі 300 метрді құрайды, ал қалалық аумақтың көп бөлігі ормансыз (аталған екі таудан басқа) және қарқынды ауыл шаруашылығына пайдаланылады. Германиядағы санаулы ежелгі қалалардың бірі болғандықтан, Гота өзен жағасында орналаспаған, сондықтан орта ғасырларда сумен қамтамасыз ету мәселесі туындаған. Осы себепті 14 ғасырда 25 шақырымнан асатын Лейнаканал салынды, ол сол кездегі зор еңбек болды. Лейнаканал Хёрсель және Апфельштедт өзендерінен су әкеліп, Эльба (Апфельштедт) мен Везер (Гота) арасындағы суайырықтарды жеңіп өтеді. Лейнаканалдың суы Флутграбен арқылы Нессе өзеніне құяды. Тюрингия орман Готадан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан.

Әкімшілік бөлініс

Гота келесі муниципалитеттермен шектеседі, олардың барлығы Гота ауданының құрамына кіреді: Голдбах, Ремштедт, Буфлебен, Фримар, Тютлебен, Драй Глайхен, Гюнтерслебен-Вехмар, Швабхаузен, Эмлебен, Лейнатал және Хёрсель. Гота 11 ауданға бөлінген. Қалалық аудандар: Митте, Вестштадт, Вест, Норд, Сюд, Остштадт және Ост, ал ауылдық аудандар: Бойльштадт (1994 жылы қосылған), Сиблебен (1922), Сундхаузен (1974) және Уеллебен (1994).

Демография

Гота ұзақ уақыт бойы Тюрингиядағы ең ірі қалалардың бірі болды. Орта ғасырларда қалада 5000-нан 6000-ға дейін адам тұрды, ал герцогтік резиденция ретінде таңдалғаннан кейін 17 және 18 ғасырларда одан әрі дамыды, нәтижесінде 1800 жылы Готада 10 000-нан астам адам өмір сүрді. 1850 жылы индустрияландыру басталғанда және қала теміржолмен байланысқанда халық саны 15 000-ға жетті. Халық саны тұрақты түрде өсіп, 1875 жылы 23 000, 1900 жылы 35 000, 1925 жылы 46 000, ал 1950 жылы 58 000 адамды құрады. 1990 жылға дейін халық саны шамамен 57 000 деңгейінде сақталды. 1990 жылы Германияның бірігуінен кейін қалада халық саны айтарлықтай төмендеді, 2000 жылы 48 000-ға, ал 2012 жылы 44 000-ға дейін азайды. 2013 және 2016 жылдар аралығында халық саны жыл сайын өсті. 2016 жылы ол 45 640 адамды құрады. 2009 мен 2012 жылдар аралығында халық санының орташа азаюы жылына 0,05% болды, ал көршілес ауылдық аймақтарда халық саны үдеп азайып барады. Готада қала маңындағы елді мекендердің рөлі шамалы болды. Бұл 1990 жылдары бірігуден кейін қысқа мерзімге созылды, бірақ қала маңындағы аудандардың көпшілігі әкімшілік қала шекарасында орналасқан. 1990-жылдар мен 2000-жылдардың басында көптеген тұрғындар Готтаны қалдырып, Батыс Германияға немесе Шығыс Германияның басқа ірі қалаларына, мысалы Йена мен Эрфуртқа жақсы өмір іздеуге кетті. 2005 жылдан бері эмиграция үлкен мәселе емес. Готта мигранттарының негізгі шығу орындары Тюрингияның ауылдық аймақтары, сондай-ақ Польша, Ресей, Украина, Венгрия, Сербия, Румыния және Болгария сияқты шетелдер. Шығыс Германияның басқа қалалары сияқты, Готта халқының ішінде шетелдіктердің үлесі аз: шамамен 2,5% азаматтығы бойынша неміс емес, ал жалпы 7,1% мигранттар ретінде жіктеледі (2011 жылғы Еуропалық Одақ санағы бойынша). Ұлттық орташа көрсеткіштен айырмашылығы, Готтадағы ең ірі топтар – ресейліктер, вьетнамдықтар және украиналықтар. Бұрынғы ГДР-дің ресми атеизміне байланысты халықтың көп бөлігі дінге сенбейді. 2011 жылғы Еуропалық Одақ санағы бойынша, халықтың 18,2% Орталық Германиядағы Евангелистік шіркеудің мүшесі, ал 4,8% католиктер.

Қалалық көрініс

Гота қаласының орталығы екі ортағасырлық бөлімнен тұрады: Гауптмаркт маңындағы ескі қала және Ноймаркт маңындағы жаңа қала. Екеуі де 1810 жылға дейін қабырғалармен қоршалған, содан кейін қала қабырғалары бұзылып, олардың орнына бульвар салынды. Ерте заманадағы қала маңындағы аудандар оңтүстік-батысқа (Дрейкроненгассе маңында), батысқа (Гроссе Фахненштрассе маңында) және шығысқа (Моренберг маңында) орналасқан. XIX ғасырдың соңында барлық бағытта үлкен өсім болды. Әсіресе, теміржол вокзалы мен қала орталығы арасындағы бағыт астаналық стильде кеңейтілді. Гота герцогтік резиденция болғандықтан, 1870 мен 1914 жылдар аралығында салынған көптеген ғимараттар кең және көптеген сарайлар салынды. Тек кейбір шеткі аудандарда ғана неміс жұмысшы табының тұрғын үйлері (мысалы, Остштрассе және Зеебергштрассе маңында) кездеседі. ГДР кезеңінің соңында Готаның ең ірі Платтенбау тұрақтары батыс шетінде салынды. 1980 жылдары батыс ескі қаланың үлкен бөлігі бұзылып, олардың орнына кішкентай Платтенбау үйлері салынды. 1990 жылдан кейін көптеген ғимараттар ГДР кезінде тозуға ұшырағаннан кейін жаңартылды. Дегенмен, қираған тарихи ғимараттардың салыстырмалы үлкен бөлігі Готаға тән (Эйзенах, Эрфурт немесе Веймар сияқты көршілес қалалармен салыстырғанда), әсіресе тарихи жаңа қалада және қала орталығының 19 ғасырлық аймағында. Үкімет кейде тарихи ғимараттарды сақтауға немқұрайлы қарады, мысалы, 2007 жылы бір ғимарат, ал 2011 жылы Қысқы сарай бұзылды (соңғысы қазір сыртқы жағынан қайта жаңартылған болса да). Оранжерея (Гота) 2006 жылы сақталды, ал Принценпале 2017 жылы қалпына келтірілді, бірақ іргелес Кавалерхаус бұзылды.

Шіркеулер

Неймаркт алаңындағы негізгі протестант шіркеуі – Сент-Маргарет 1494 және 1543 жылдар аралығында кеш готика стилінде салынған. Клостерплац алаңындағы протестант шіркеуі – Санкт-Сальватор – 1300 жыл шамасында готика стилінде салынған, ал 1525 жылы таратылған августиндіктердің бұрынғы монастыры. Фридштейн сарайының ішіндегі герцогтік шапель солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан және 1697 жылы жобаланған. Эрфурт жолындағы протестанттық Фридрих шіркеуі 1712-1715 жылдар аралығында барокко стилінде салынған. Зиблебен ауданындағы протестант шіркеуі Сент-Елена 1818-1827 жылдар аралығында неоклассикалық стильде салынған. Мосслер көшесіндегі католик шіркеуі Сент-Бонифаций 1855 жылы нео-роман стилінде салынған.

Қалдықтар мен сарайлар

Саксен-Готха герцогтарының бұрынғы резиденциясы – Фридштейн сарайы, Германиядағы ең ірі кеш Ренессанс/ерте барокко стиліндегі қамалдардың бірі. Ол U пішіндес үш қанаттан тұрады, екі мұнарасы қанаттардың екі шетінде орналасқан және 1643-1654 жылдар аралығында салынған. Фридрихштрасседегі Фридрихсхал сарайы – 1707 және 1711 жылдар аралығында француз барокко стилінде салынған бұрынғы герцогтың жазғы резиденциясы. Фридрихштрасседегі Қысқы сарай – 1822 жылы неоклассикалық стильде салынған бұрынғы герцогтік қысқы резиденция. Фридрихштрасседегі Оранжерия екі симметриялық оранжерея ғимаратынан және олардың арасындағы барокко саябағынан тұрады, ол 1747-1774 жылдар аралығында салынған. Моцартштрасседегі Принценпалайс 1776 жылы салынған герцогтың қонақ үйі болды. Паркаллидегі Марсталл 1847 жылы салынған герцогтың атқоймасы болды. Сиблебен ауданындағы Мёнхоф сарайы XVIII ғасырдың соңында салынған герцогтың жазғы резиденциясы болды.

Басқа көрікті жерлер

Хауптмарктегі қалалық әкімдік 1566 және 1574 жылдар аралығында Ренессанс стилінде салынған. 1665 жылдан бері ол қала әкімдігі ретінде пайдаланылып келеді. Хауптмаркт пен Брюль айналасында Ренессанс дәуіріндегі бай патрициан үйлері сақталған, олар қаланың 15 және 16 ғасырлардағы зор байлығын көрсетеді. Қасиетті Мария ауруханасы – бұрынғы қалалық аурухана, ол 1716 және 1719 жылдар аралығында барокко стилінде салынған. Басты зираттағы крематорий Германиядағы ең көне крематорий болып табылады, ол 1878 жылы құрылған. Шлоссбергтегі Wasserkunst (су құрылысы) 1895 жылы Лейнаканал суларымен толықтырылған үш каскадтан тұрады. Юстус Пертес көшесіндегі сот үйі 1895/96 жылдары тарихи стильде салынған. Готтадағы 19-шы және 20-шы ғасырдың басындағы мектеп ғимараттарының әсерлі көлемі мен дизайны бар, мысалы, Бергалледегі Эрнестинум (1837/38), Бюргераудегі Микониус мектебі (1865), Рейнхардсбруннер көшесіндегі Герцог Эрнст мектебі, Моцарт көшесіндегі Андреас Рейхер мектебі (1898–1900), Эйзенахер көшесіндегі Арнольд мектебі (1909–1911) және Трюццлер алаңындағы бұрынғы құрылыс мектебі (1910/11). Готтадағы банктер мен сақтандыру компанияларының көптеген ғимараттары да сәулеттік тұрғыдан қызықты. Олар 1900 жыл шамасында Готтаның қаржы индустриясының орталығы болған кезінде салынған. Бахнхоф көшесіндегі Deutsche Grundkreditbank (1872–1877) Людвиг Бонштедт, сол көшедегі Gothaer Feuerversicherung (1872–1874) және Эхоф алаңындағы Gothaer Privatbank (1873–1877) оның жобалары. Готхер Лейбенсверсичерунг (1893/94) Бруно Эльбомен Бахнхоф көшесінде, ал Герцог кассасы (1908) Юстус Пертес көшесінде Альфред Крамермен салынған. Ам Шмален Рейн бақша қаласы 1928 жылы Дрезден маңындағы Хеллерау сияқты бақша қала стилінде салынған. Stadtbad Gotha – 1909 жылы салынған және 2014 жылы қайта жаңартылған модерн стиліндегі қоғамдық монша. 2014 жылы ашылған Perthesforum, Юстус Пертестің 185,000 картадан, 120,000 географиялық басылымдардан және шамамен 800 метр бизнес мұрағатынан тұратын мұрағатын қамтиды.

Экономика және инфрақұрылым

Соңғы жылдары қаланың экономикалық жағдайы жақсарды: аудандағы жұмыссыздық деңгейі 2005 жылы 17% болғаннан 2013 жылы 7% дейін төмендеді, ал қаланың өзінде бұл көрсеткіш Гота округінің басқа муниципалитеттеріне қарағанда сәл жоғары болды.

Ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және қызмет көрсету

Готтаның айналасындағы өңделімізге жарамды топырағымен ауыл шаруашылығы әлі де маңызды. Муниципалдық аумақтың 60%-дан астамы жүгері, егін, көкөніс және қант қызылшасы өсіруге пайдаланылады. Көлік құралы жасау Готадағы ең маңызды өнеркәсіп саласы болып табылады. 1990 жылдан кейін танымал Gothaer Waggonfabrik-тің екі ізбасары пайда болды: 800 жұмысшысы бар Schmitz Cargobull зауыты – Gothaer Fahrzeugwerke және 400 қызметкері бар кран өндіруші Gothaer Fahrzeugtechnik. Сыра қайнату зауыты Oettinger Beer компаниясына тиесілі және 300 қызметкерді жұмысқа орналастырған. 2012 жылы өнеркәсіп секторында 20-дан астам жұмыскері бар 28 компания тіркелді, олар 3300 адамды жұмыспен қамтып, 850 миллион еуродан астам табыс тапты. Ескі өнеркәсіптік аймақ Готаның шығысында орналасқан, ал 1990 жылдан кейін жаңасы оңтүстікте салынды. Сонымен қатар, көршілес шағын қалалар Уолтерхаузен мен Ордруфтың дамыған өнеркәсіптік орталықтары бар, онда Готадан келген көптеген адамдар жұмыс тауыпты. Бұрынғы штаттық астана (1920 жылға дейін) және содан кейін аудан орталығы болған Гота мемлекеттік және жеке қызметтердің де орталығы болып табылады. Қала орталығында бөлшек сауда орындары орналасқан, ал оңтүстік-батыс шетінде бірігуден кейін аймақтың ең ірі ауруханасы салынды. Фридштейн казармасы Тюрингиядағы ең ірі Бундесвер базаларының бірі. Сонымен қатар, мемлекеттік тарихи мұрағат пен Жердің қаржы соты да Готада орналасқан. Әртүрлі көрікті жерлер мен қызықты тарихына қарамастан, туризм Готада әлі маңызды рөл атқармайды. 2012 жылы Готада 68 000 қонақ 154 000 түнге тоқтады (Айзенахта 310 000, Веймарда 650 000 және Эрфуртта 750 000-ға қарағанда). Соңғы он жылда туризмнің айтарлықтай өсімі байқалған жоқ.

Көлік

Гота Тюрингия темір жолы арқылы шығыста Эрфурт пен Лейпцигке, батыста Франкфурт/Кассельге қосылған. Сонымен қатар, Готадан Лайнефельдеге (Мюльхаузен арқылы) және Грэфенродаға (соңғысы 2011 жылдан бері жұмылдырылмаған) бірнеше өңірлік темір жолдар бар. Готаның басты стансасынан басқа, Гота-Лайнефельде темір жолында тағы бір станса бар: Гота Ост, қаланың солтүстік-шығыс бөлігінде. ICE немесе IC ұзақ қашықтықтағы пойыздар Готаны батыста Франкфуртпен және шығыста Лейпциг/Дрезденмен екі сағат сайын, ал аймақтық экспресс поезді Геттингенге солтүстік-батыста және Цвиккау/Глаухауға шығыста Эрфурт және Йена арқылы жалғастырады. Батысқа Эйзенахқа, шығысқа Галлеге (Эрфурт және Веймар арқылы) және солтүстікке Бад-Лангенсальзаға жергілікті пойыздар сағатына бір рет жүреді. Эрфуртер Круц маңындағы екі автобаны – Bundesautobahn 4 (Франкфурт–Дрезден) және Bundesautobahn 71 (Швейнфурт–Сангерхаузен). Сонымен қатар, Готаны байланыстыратын екі Bundesstraße бар: батыста Эйзенахтан шығыста Эрфуртқа дейінгі Bundesstraße 7 және оңтүстіктегі Ордруфтан солтүстіктегі Мюльхаузенге дейінгі Bundesstraße 247. Маңызды қосалқы жолдар Готадан солтүстік-шығыста Бад Теннештедтке, оңтүстік-шығыста Арнштадтқа, оңтүстік-батыста Вальтерхаузенге және солтүстік-батыста Голдбахқа сапарлайды. Қала орталығын B 247 бойынша транзиттік қозғалыстан босату мақсатында шығыс айналма жолы жоспарлануда. Эрфурт-Веймар әуежайы Готадан шығысқа қарай 20 шақырым жерде орналасқан және Оңтүстік Еуропаның туристік бағыттарына демалыс рейстерін орындайды. Келесі ірі әуежай – Франкфурт әуежайы, шамамен оңтүстік-батысқа қарай. 1990 жылдары сапалы велосипед жолдарының құрылысы басталғаннан бері велосипедпен жүру күннен-күнге танымал болып келеді. Туристер үшін Thüringer Städtekette (Тюрингия қалалар тізбегі) ұзақ қашықтықтық велосипед жолы бар. Ол ортағасырлық Via Regia бойындағы Эйзенахтан Гот, Эрфурт, Веймар және Йена арқылы Альтенбургке дейінгі туристік қызығушылық тудыратын жерлерді байланыстырады. Қоғамдық көлік жүйесі үш желілі трамвайдан тұрады, ол қала орталығын оңтүстік-шығыстағы басты вокзалмен, солтүстік-шығыстағы шығыс вокзалымен және оңтүстік-батыстағы Сундхаузен ауданындағы ауруханамен байланыстырады. Ерекшелігі – 1929 жылы құрылған, Германияның соңғы дәстүрлі қалааралық трамвай желілерінің бірі, Бад-Табарц, Вальтерхаузен және Фридрихродаға бағытталған. Ол күнделікті және туристік мақсаттарда қолданылады. Автобустар трамвай немесе теміржол байланысы жоқ қалалық аудандар мен жақын ауылдарға қызмет көрсетеді.

Білім беру және ғылыми-зерттеу

Готтада үш мемлекеттік гимназия бар, оның ішінде әйгілі Эрнестин гимназиясы. Бұған қоса, 500 студенті бар Тюрингія мемлекеттік басқару жоғары мектебі (Thüringer Fachhochschule für öffentliche Verwaltung) Готтада орналасқан, сондай-ақ Тюрингія қаржы министрлігінің және Тюрингія геодезия басқармасының оқу орындары да бар. Ерте заман тарихына қатысты зерттеулер Forschungsbibliothek Gotha, мемлекеттік архив және "Фридштейн қоры" арқылы жүргізіледі, сонымен қатар "Фридштейн қоры" Фридштейн сарайындағы мұражайларды басқарады.