Кіріспе
Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы эстуарлық көл Порт Стивенс Порт Стивенс – Ұлы көлдер теңіз паркіне кіреді және Сиднейдің солтүстік-шығысында шамамен орналасқан. Бұл порто толығымен Порт Стивенс жергілікті басқару аймағының ішінде жатыр; алайда, оның солтүстік жағалауы Порт Стивенс және Мидкост жергілікті басқару аймақтары арасындағы шекараны құрайды. 2006 жылғы халық санауы бойынша, оның 90 шақырымдық жағалауының жанында және оның ішінде 200 мыңнан астам адам тұрды.
Port Stephens lies within the Port Stephens–Great Lakes Marine Park and is situated about north east of Sydney. The harbour lies wholly within the local government area of Port Stephens; although its northern shoreline forms the boundary between the Port Stephens and MidCoast local government areas. According to the 2006 census, more than people lived within of its long shoreline and more than lived within .
География
Порт-Стефенс Майалл және Каруа өзендерінің, Тиллигерри сағасының және Оңтүстік Тынық мұхитының Тасман теңізінің қосылуынан қалыптасқан. Порттың төменгі бөлігі негізінен теңіздік экологиямен, ал жоғарғы бөлігі эстуарлық экологиямен сипатталады. Порт-Стефенстің шығысындағы аймақ Томаго/Томари/Стоктон құмды жазықтарын қамтиды. Порт-Стефенс теңізге қарай екі биік, жанартаулық шыңы арасындағы тар шығанақ арқылы ашылады. Оңтүстік шыңы, Томари немесе Оңтүстік Бас, орташа теңіз деңгейінен (AMSL) биікке көтеріледі, ал Якаба, солтүстік шыңы, AMSL биіктігінде орналасқан. Бұл кемежай көбінесе жайлы және құмды, бірақ ірі кемелерді қабылдауға жеткілікті терең суға ие. 1974 жылы құлау орынынан ізделіп табылғаннан кейін, сол жылдың басында Стоктон жағасында құлаған норвеждік жүк тасымалдаушы кемесінің (атауы жоқ) мұртқысы шамамен екі жыл бойы Саламандер шығанағындағы Порт-Стефенсте тоқтатылды. Шамамен 5 км² ауданы бар Порт-Стефенс Сидней портынан гөрі үлкен. Порт-Стефенс Тасман теңізінен шамамен ішкі жерге қарай созылады, ал ең кең жері Танильба шығанағы мен Тали арасындағы аралықта орналасқан. Ең тар жері Солдаттар нүктесі мен Пиндимар арасында, ал арақашықтығы бар болса, Нельсон шығанағы мен Чай бақтары арасындағы аралық порттың ең танымал бөлігінде жатыр. Каруа өзені солтүстік-батыс бұрышында Порт-Стефенске құяды. Майалл өзені (Майалл көлдері арқылы) солтүстік жағалаудағы портқа құяды, порттың аузынан шамамен қашықтықта. Он екі мильдік саға порттың оңтүстік-батыс бұрышына құяды. Порттың оңтүстік жағалауы екі бөлек аймаққа бөлінеді: Томари және Тиллигерри түбектері. Бұлар Тиллигерри сағасымен бөлінген, бұл су ағыны шамамен 15 км жерді алып жатыр және тұзды күл, Бобс фермасы, Танильба шығанағы және Маллабуланың жазық аймақтарын суғарып тұрады. Тиллигерри түбегі Сидней және Ньюкасл сияқты ірі орталықтарға географиялық жағынан жақын болғанымен, Томари түбегіндегідей қалалық дамуға ие емес. (Тиллигерри түбегінің ауданы - , ал Томари түбегінің ауданы - ). Лимон ағашы жолы (Тиллигерри түбегінде) мен Солдаттар нүктесі (Томари түбегінде) арасындағы қашықтық болғанымен, Порт-Стефенс және Тиллигерри сағасының физикалық бөлінуі олардың жолмен шамамен қашықтықта болуына себеп болады. Каруа қаласы, Каруа өзенінің аузына жақын порттың солтүстік-батыс бұрышында орналасқан, Тиллигерри түбегінен де физикалық жағынан оқшауланған. Танильба шығанағынан ғана болса да, екі қала арасындағы жол қашықтығы шамамен құрайды. Порттың батыс жағалауы және солтүстік жағалауының батыс бөлігі көбінесе дамылмаған, флорасы батыстағы бұталы жерлерден бастап солтүстік жағалаудың көп бөлігінде кездесетін кең жасыл жеңілдіктерге дейін өзгереді. Порттың аузына жақын, Винда-Воппада және оның маңында құмды жағажайлар көп. Бұл жағалаулар порттың аузына жақын орналасқан Джимми жағасынан Майалл өзенінің аузына дейін созылады, шамамен қашықтықта. Порттың аузынан тыс жерде Капуста ағашы аралы және Бунделба аралы атты екі кішкентай аралдық табиғат қорықтары орналасқан, екеуі де жойылып бара жатқан Гулдтың құсының сақталуына арналған және қоғамдық қол жетімділік жоқ.
The western shore and the western part of the northern shore of the port are largely undeveloped with the flora ranging from scrubland in the west to the large tracts of bushland which are present along most of the northern shore. Closer to the mouth of the port, at and near Winda Woppa, sandy beaches are prevalent. These extend from Jimmys Beach, near the mouth of the port, to the mouth of the Myall River, a distance of approximately Just outside the mouth of the port lie the two small insular nature reserves of Cabbage Tree Island and Boondelbah Island, both dedicated to the conservation of the threatened Gould's petrel, and with no public access.
Тарих
Воримилер қазіргі Порт-Стефенс деп аталатын аймақтың дәстүрлі иелері болып табылады және кең аймақта Ворими үшін терең мәдени маңызы бар көптеген орындар бар. Порт 1770 жылы 11 мамырда капитан Кук өтіп бара жатқанда, Әскери-теңіз министрлігінің хатшысы болған сэр Филип Стивенстің құрметіне аталды. Стивенс Кукпен жеке достығы болғандықтан, оны сапарға ұсынған. Кук бастапқыда Кеппел мүйісі мен Кеппел шығанағын таңдаған сияқты, бірақ кейін Кеппел шығанағын пайдаланды. 1791 жылы портқа алғаш рет «Саламандер» кемесі кірді, ол үшінші флоттың кемесі болатын және кейіннен Саламандер шығанағына атын берді. Сол жылы қашып кеткен сотталғандар, сол кезде «болтерлер» деп аталғандар, осы аймақта көмір тапты. 1795 жылы кеме экипажы Ворими халқымен бірге тұратын қашқан сотталғандардың тобын тапты. Порт-Стефенс қашып кеткендерге танымал пана болды, сондықтан 1820 жылы қазіргі Солдаттар мүйісі деп аталатын жерде әскер гарнизоны құрылды. Порт-Стефенс көбінесе нашар топыраққа ие және ауыл шаруашылығының мүмкіндіктері шектеулі. Осы себепті, тарихи тұрғыдан алғанда, онда ірі қалалар дамыған жоқ және ол маңызды порт ретінде дамыған емес. Негізгі қала және порт – Ньюкасл, Хантер өзенінің сағасында, Порт-Стефенстен оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Дегенмен, 1920 жылы елдік «The Daily Observer» газетінен шыққан ұсыныс бойынша Порт-Стефенс жаңа штатының астанасы болуына тырысты. Бұл ұсыныс Observer газетінің редакторы Виктор Томпсонның идеясы болды, ол көптеген ауылдық газеттердің Сиднейдің орталықтандырылған қаржыландыруы мен басқаруы ауылдық Австралия қалаларына көмектесуден бас тартқанын мәлімдегеніне жауап ретінде жасалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, алыстығы мен маңызды азаматтық халықтың болмауынан, Австралия Корольдік Әскери-теңіз флоты Нельсон шығанағында HMAS Assault амфибиялық десанттық оқу орталығын құрды. HMAS Assault-тың медпункты әлі де тұр және Порт-Стефенс қауымдық өнер орталығы пайдаланады. Порттың айналасында балық аулау, демалыс және зейнеткерлер қауымдастығы ретінде бірнеше шағын қалалар дамыды. 1970 жылдардан бері, Сиднейден жол қатынасының жақсаруы және жағалаудағы зейнеткерлік өмір салтының танымалдылығының артуымен, бұл қалалардың кеңейуі үлкен болды.
Порт-Стефенс Ұлы көлдер теңіз саябағы
2005 жылдың 1 желтоқсанында Порт-Стефенс-Ұлы көлдер теңіз паркі құрылды. Парк шамамен аумақты құрайды және Порт-Стефенстің барлық бөлігін, Каруа және Майалл өзендерін, сондай-ақ толқын әсеріне ұшырайтын олардың барлық салаларын және қосымша өзендерін қамтиды. Парк Форстерден оңтүстікке қарай және Стоктон жағасының солтүстік басына дейінгі Тасман теңізінің жағалау аймақтарында мекендейтін теңіз жануарларының алуан түрлілігін қорғау мақсатында құрылды.
Демография
2006 жылғы санақ бойынша Порт-Стефенс айналасындағы халықтың 85%-дан астамы порттың оңтүстік жағалауында немесе оған жақын дамыған қалалар мен қалашықтарда тұрды. Корлетт, Лимон Три Пассаж, Маллабула, Нельсон шығанағы, Ойстер Коув, Саламандер шығанағы, Шоал шығанағы, Солдақтар нүктесі, Танильба шығанағы және Тейлорс Бич қалашықтарында порт маңында 22 188-ден астам адам тұрады. Ал Порт-Стефенске жақын Томари түбегіндегі басқа қалашықтарда тағы 5 343 адам тұрады. Бұл қалашықтардың ішінде Анна Бэй, Бот Харбор, Бобс Фарм, Фингал Бэй, Фишерманс Бэй және Ван Майл бар. Порт-Стефенстің оңтүстігіндегі қалалық құрылыстың көп бөлігі Томари түбегіндегі Корлетт, Нельсон шығанағы, Саламандер шығанағы, Шоал шығанағы және Солдақтар нүктесі қалашықтарында жүрді. Батыс жағалауында шамамен 100 адам тұратын Суон Бэй қалашығы орналасқан. Аймақтағы басты кәсіп – устрица өсіру, бірақ Он Ту Майл Крик сағасының жанында шағын туристік курорт та бар. 857 тұрғыны бар Каруа қалашығы порттың солтүстік-батыс бұрышында, Каруа өзенінің сағасында орналасқан. Каруа өзенінің шығысында, Орта жағалау кеңесінің жергілікті басқару аймағында Бундаба, Каррингтон, Хокс Нест, Норт Арм Коув, Пиндимар, Тали және Ти Гарденс қалашықтарында 3 584 адам тұрады.
Туризм және демалыс
Порт-Стефенс – су спорты түрлеріне, әсіресе киттер мен дельфиндерді қадағалауға, балық аулауға, демалыспен қайықпен жүзуге және жүзуге ерекше назар бөлінетін танымал туристік орын.