Кіріспе

Геральдикадағы негізгі геометриялық белгілер
елтаңбаларда кездесетін геометриялық дизайн элементтері

Геральдикада ординар – жылжымалы белгілермен қатар екі негізгі белгінің бірі. Ординар – қалқанның бір жағынан екінші жағына немесе жоғарынан төменге дейін созылатын, түзу сызықтармен шектелген қарапайым геометриялық фигура. Кейбір геральдикалық авторлар төмен дәрежелі деп санаған, бірақ дәстүрлі ординарлармен бірдей ұзақ қолданылған геометриялық белгілер де бар. Ординарлардың кішіретілген түрлері және кейбір бағынышты белгілер сол пішінде, бірақ жіңішке болып келеді. Теориялық тұрғыдан қарапайым белгілердің көпшілігі қалқанның үштен бір бөлігін алып тұрады делінеді, бірақ бұл практикада сирек кездеседі, тек ординар жалғыз белгі болған жағдайда (мысалы, Австрияның елтаңбасында). Ординар және бағынышты терминдері біршама даулы, себебі олар авторлар арасында ерікті және үйлесімсіз қолданылған, ал кейбір жетекші геральдикалық мамандар бұл терминдерді қолдануға қарсы. Артур Чарльз Фокс Дэвис өзінің "Геральдикаға толық нұсқаулық" (1909) еңбегінде бұл терминдердің геральдтар емес, геральдикалық жазушылардың ойлап тапқандары екенін айтты, сондай-ақ "[мұндай] жіктелудің қажеттілігінің мүлдем ақылға сыймайтынын" және оның пікірінше, ординарлар мен бағынышты белгілер "бірінші белгілерден артық емес" деді.

Төменгі қызметшілер

Кейбір геометриялық фигуралар "қадірлі қарапайымдар" деп есептелмейді және "бағынышты элементтер" деп аталады. Бұл геометриялық немесе конвенциялық элементтер, қарапайым элементтерден айырмашылығы, қалқанның жиегінен жиекке дейін созылмайды. Нақты тізім немесе анықтамасы жоқ, бірақ олар әдетте мыналарды қамтиды:

Мобильді бағыныстылар

Басқа бағынышты элементтерді елтаңба алаңының кез келген жеріне орналастыруға болады. Escutcheon: айып ретінде қолданылатын қалқан. Pretence немесе en surtout escutcheon – елтаңбаның ортасында орналасқан қалқан кейде inescutcheon, pretence немесе en surtout escutcheon деп аталады. Мұндай орталықта орналасқан гербтер әдетте белгілі бір мағынаға ие. Мысалы, билеушілік қаруларында inescutcheon әдетте ханзаданың династиялық қаруын көрсетеді, ал оның иеліктері негізгі қалқанның төрт бөлігінде бейнеленеді. Қазіргі заманғы мысалдарға Дания королінің қаруы, Ольденбург үйінің гербімен, және Испанияның қаруы, Анжу Бурбон үйінің гербімен кіреді. Шотландия геральдикасында escutcheon en surtout бірнеше мақсатқа қызмет етеді. Бұл барлығы marshalling (елтаңбаларды құрастыру) деген атауға жатады. Лозанж: картадағы ромбқа ұқсас, ұзын осі тік орналасқан ромб. Фусил: жұқа лозанж; енінен әлдеқайда биік. Маскль: тесігі бар лозанж (яғни үлкен лозанж пішіндес ойықпен). Рустр (өте сирек): тесілген лозанж (яғни кішкентай дөңгелек ойықпен). Рундел: Корнуолл герцогтығының немесе Медичидің қаруындағыдай дискі немесе шар. Ағылшын тіліндегі геральдикада әртүрлі түстес рунделдердің әртүрлі атаулары бар, мысалы, алтын рундел безант, ал көк рундел – hurt деп аталады. Француз геральдикасы тек безанттарды (металл түсті рунделдер) және туртоларды (түсті рунделдер) ажыратады, сондықтан Канаданың франкофондық нұсқалары блязондар да солай болады. Ағылшын тіліндегі hurt – франкофондық tourteau d'azur, ал ағылшын тіліндегі bezant – besant d'or. Аннулет: тесігі бар рундел (яғни үлкен дөңгелек ойығы бар, сақинаға ұқсас). Билет: кішкентай тіктөртбұрыш, кірпішке немесе әріпке ұқсас. Билеттер әдетте тік (Нидерланд Корольдігінің елтаңбасында), бірақ көлденең болуы мүмкін (Фризеланд елтаңбасында).

Желілер

Қарапайым адамдарды тура сызықтармен шектеудің қажеті жоқ.

Кішірейтулер

Гербта екі немесе одан көп қарапайым элемент болған жағдайда, олар көбінесе (ағылшын тілінде) қарапайым элементтердің кіші нұсқалары ретінде сипатталады, мысалы:

Кресттің кішірейтетілуі

крест филе (немесе филе кресті), крест енінің жартысынан кем.

Коттиз және котиздеу

Cottise (жазуы өзгеріп тұрады, кейде тек бір "т" әрпі, ал кейде "с" орнына "s" әрпі қолданылады) бастапқыда "құн" сөзінің басқаша атауы ретінде (жоғарыда қараңыз) және бұрылыстың кішіленген түрі ретінде пайда болды. Көбінесе бұрылыстың екі жағында жұптап кездеседі, бұрылыс екі котиздің арасында немесе котизделген деп сипатталады. Бүгінде котиздендіру тек бұрылыстар үшін ғана емес, сонымен қатар барлық негізгі фигуралар үшін (және кейде заттардың жиынтығы үшін) қолданылады, және ол негізгі фигураны өзінің екі кішіленген түрінің (немесе кейде басқа да элементтердің) арасына орналастырудан тұрады. Осылай өңделген тік сызықтар әдетте "бекітілген" деп сипатталады, ал шеврон сирек жабылады немесе екі жабық жұптың арасында көрсетіледі. Дегенмен, бас киізді котиздендіруге болмайды. Негізгі фигура мен оның котиздерінің бірдей түс немесе бірдей сызықтық безендіруге ие болуы міндетті емес. Көбінесе негізгі фигураларға олардың кішіленген түрлерінен мүлдем өзгеше пішінді элементтер қосылады, мысалы, жарты жапырақтар. Кейде заттардың жиынтығы бұрылыс сияқты бір қатарға орналастырылып, котиздендірумен бірге келеді.

Бос орын, басқа бірін жеңу және фимбриация

Кез келген түрдегі белгі, бірақ көбінесе қарапайым және бағынышты белгілер "жойылған" болуы мүмкін; ешқандай қосымша сипаттамасыз, бұл белгінің пішіндегі тесік артындағы фонды көрсетеді. Кейде тесік басқа түс немесе пішінде болуы мүмкін (мұны нақты көрсету қажет), сондықтан белгі кішкентай белгімен қабатталған сияқты көрінеді.

Канаданың геральдикалық органы

pall—Жаңа Каледония колледжі (Принц Джордж, Британдық Колумбия): Көк түсті палл үстінде алтын түсті бес крест-крест фитше қызыл түсті, жоғары жағында күміс кітап, алтын байлауы және жиектері. Блэр Кит Черчилль: Алтынмен шектелген екі қабатты эраблемен қызғылт арыстан. pallets—Niagara Herald Extraordinary, белгісі: Он алты нүктелі компас розасының қызыл түсінде, қызыл түсті жиектері бар күміс табақ, көк түсті үш толқынды паллетпен безендірілген. Сент-Аполлин-де-Паттон муниципалитеті, Квебек: Көк түсті, жоғары жағында жарқын күн, ал төменгі жағында алтын дөңгелек ара желігі, арасында көк түсті толқынды белдік. voided—Лакомб қаласы: Алтын түсті крест, өрістің барлық бөлігінен бос, бірінші тоқсанда көк түсті (Sialia currucoides) таулы көк құс, қанаттарын созып ұшып тұр, екіншісінде көк түсті байланған күміс кітап, үшіншісінде өрістен бос және қызыл түсті айқаспен белгіленген көк түсті крест, төртіншісінде екі көк түсті белдік және екі сол жақ белдік өріліп тұр. Эбботсфорд қаласы: Көк түсті крест пен сольтер біріктірілген, алтын түсті бос және ортасында құлпынай гүлі бейнеленген алтын монета. cottised—Fr. Марк Эдвард Смит: Көк түсті, алтынмен шектелген белдік үстінде күміс кітап, алтын жиектері және көк түсті байлауы, күміс қосқыштары, жоғары жағында лоялист азаматтық тәжі және төменгі жағында алтын түсті крест. cotised—Ниагара аймақтық муниципалитеті: Жасыл түсті, алтынмен шектелген күміс белдік, сол жаққа көтерілген, оң жаққа төмендеген, он екі көк түсті шеврон, оң жақта патшалық тәждің бейнесі. cotised—Торонтодағы Сент-Джордж қоғамы: Қызыл түсті жартылай клен жапырақтарымен шектелген күміс крест. cotised—Сент-Лоренс шығанағы естелік белгісі (ту): Көк түсті, ішкі жағы көк түсті шектелген, күміс толқынды канадалық белдік, оттан тұратын клен жапырағы, көк түсті тормен безендірілген. cotised—John Stewart Archibald LeForte: Күміс түсті, қара түсті шектелген көк түсті белдік, жоғары және төменгі жағында қызыл түсті fleur-de-lis арасында жоғары қаратылған кілт, ординардың және оның шектеулерінің түстері мен сызықтары бір-бірінен тәуелсіз екенін көрсетеді.

АҚШ Армиясының Геральдикалық институты

жаугершіл кантон—АҚШ-тың 11-ші далалық артиллерия полкі: "аналық" полкінің таңбасын алып жүрген жаугершіл кантонның мысалы. АҚШ армиясының 72-ші сигнал батальоны: Қара және қызыл түстерге бөлінген, алтын гүлшаны бар, жоғары жағында екі тік қойылған мылтық және ортасында екі күміс жұлдыз. сол жаққа қарай бұрылған жолақтар—АҚШ-тың 7-ші жаяу әскер полкі: Күміс және көк түстерге бөлінген, жоғары жағында қызыл түсті зеңбірек, жасыл төбеде, ал төменгі жағында үш сол жаққа қарай бұрылған күміс жолақ. кеңейтілген бастық—244-ші жабдықтау батальоны: Сары, оң және сол жақтарында жасыл және қызыл түсті, күміс дөңгелек, ал кеңейтілген көк бастығында екі күміс буыннан тұратын тізбек. Мұнда бүйірлер қисық емес, керісінше тік. филеті бар бастық—АҚШ армиясының 121-ші қолдау батальоны: Сары және қызыл түстерге бөлінген, алтын жолақ, негізінде көлденең орналасқан шатыр мен шарлы балға, қара стильдес механикалық із, көк (ақшыл көк) және үшінші түсті үш тік тікбұрышты бастық, оң жақ шыңында күміс жұлдыз, ал төменгі бастығында төртінші түсті филет.

Шотландияның геральдикалық қоғамы

Аннан қауымдастығының Корольдік қаласы: немесе; көлденең бағаналы және қызыл бас, соңғысында бес толқынды жолақ біріктірілген, кезектесіп күміс және көк түсті. Килсит қауымдастық кеңесі, Шотландия: Төрт бөлікке бөлінген, көк және қызыл: біріншісі, ашық Киелі кітап дұрыс түсте; екіншісі, көлденең қиылысқан екі қылыш, күміс түсті, сабы жоғары қарап, алтын; үшіншісі, көлденең қиылысқан екі тоқыма станогы, алтын түсті, күміс жіппен әшекейленген; төртіншісі, кеншінің шамшырағы, күміс түсті, отты жалынмен; барлығының үстінде күміс түсті, ромб пішіндес филе кресті.

Канаданың Корольдік геральдикалық қоғамы

Суан Сех Фу МД: Көміртегі ұсақ нүктелі қара фонда, кері бұрылған күміс жолақ, қызыл шекарасы көк. Барлық жерде Асклепий таяғы, мальстик пен алтын түсті крест тәрізді бояу щеткасынан тұрады. Уильям Нил Фрейзер: Көк түсті фонның арасында үш бес жапырақты гүл, күміс шеврон, қара жиектелген, фоннан бөлінген және үстіне триллиум гүлі мен екі жусан гүлі орналасқан. Майкл Гринвуд: Қара фон, алтын жиектелген, үш қиылысқан сызық арасындағы күміс-қоңыр шеврон. Комиссар Дэниел Леонард Норрис: Көк түсті фон, алтын толқынды жолақ және тік сызық, фоннан толқынды бөлінген, алтын жиектелген.

Англия мен Уэльстің азаматтық геральдикасы

Newquay қалалық кеңесі: немесе азур түсті Saltire-де төрт күміс Herring құрметпен бейнеленген. Бленавон қалалық кеңесі: Тоқсандық, толқынды қара және алтын түсті, бірінші және төртінші тоқсанда жоғары және оңға қарай бағытталған кілт, екінші және үшінші тоқсанда қарсы түсті Лозендж. Харлоу аудандық кеңесі: Үш Лозендждің арасында алтын түсті екі бөлігіш, сондай-ақ күміс қабырғалық тәжбен қамтылған екі фланш, әрқайсысы қызыл түсті Mascleмен төленген. Барнард қамалының қалалық кеңесі: Қызыл түсті фондыда жоғарыда қамал, ал төменде ай мен жеті сәулелі жұлдыздың арасындағы ең жоғарғы буынды крест. Хинкли және Босворт кенті: Күміс және қызыл түсті жартылай бөлінген, жоғарыда үш тортекс, ортасында күміспен белгіленген бес жапырақты гүл, ал қалғандары алтын түсті Mascleмен белгіленген. Дарлингтон кенті кеңесі: Көк және қызыл түсті жартылай бөлінген, күміс шевронның арасында жоғарыда Әйіс Құтберттің кресінің бейнесі, ал төменде мүйізді бұқаның басы және алтын түсті Garb, болат шеңбермен қамтылған, сондай-ақ көк толқынды шеврон, күміс басқада "Locomotion" локомотиві мен вагонының бейнесі. Бұрынғы Хаварден ауылдық округтік кеңесі, жалғыз таяқшаның сирек мысалы. Бұрынғы Говер ауылдық округтік кеңесі: Сегіз күміс және көк түсті толқынды жолақтар, көк түсті қанатта арыстан, үш алтын түсті крест-крестлеттің арасында. Бұрынғы Эшби де ла Зуч ауылдық округтік кеңесі: гербінде алты алтын және көк түсті жолақтардан тұратын байрақ және бір төрттік ермін. Бұрынғы Биллингэм қалалық округтік кеңесі, қалқанның тоғызыншы бөлігін толтыратын кантонды көрсетеді. Бұрынғы Мертон және Морден қалалық округтік кеңесі: Қара түсті фондыда алтын түсті өрім, жоғарыда осы фонмен сәйкес екі арыстан. Бұрынғы Амптилл ауылдық округтік кеңесі: Алтын түсті фондыда қызыл түсті ақсақалдың басы, мүйіздерінің арасында көк түсті Escutcheon, алтын түсті үш толқынды жолақтармен қоршалған және жемісті емен жапырақтарымен белгіленген, ал төменде қызыл түсті Арыстан. Бұрынғы Беддингтон және Уоллингтон кенті кеңесі: Күміс түсті фондыда үш қызыл түсті гүлдің арасында тік өрім, әрқайсысы күміс түсті қызыл гүлмен еңселенген, ал өрімде көк түсті Escutcheon, күміс түсті ұшатын Hannibal ұшағының бейнесі және төменде шыға бастаған күн. Бұрынғы Челси қалалық округтік кеңесі: Қызыл түсті фондыда алтын түсті бос кресттің ішінде осы түсті Crozier, бірінші тоқсанда қанатты бұқа, екіншіде арыстан, екеуі де күміс түсті, үшіншіде алтын және қызыл түсті екі қабаның басы, ал төменде күміс түсті ақсақалдың басы.

Басқа жерлер

Braemar Royal Highland Society, Шотландия: Көк тілімді толқынды алтын және күміс; жоғарғы бөлігінен көк лентадан төрт жауынгерлік арыстан шығады, екеуінен екеуі қызыл, ал төменгі бөлігінде тұқымды, дұрыс шотланд шыршасы, қызыл төбеден өсіп, оң жағында көк түсті, қызыл қанатты, тұмсықты және аяқты бүркіт, оның көкірегінде алтын жабынған көне тостаған және үш ұшты табель де қызыл, ал сол жағында қара түсті, қызыл қанатты, тұмсықты және аяқты бүркіт. Ньютон техникалық орта мектебі, Оңтүстік Африка: Қызыл және қара түсті төрт бөлікке бөлінген; алтын түсті, ішінде төрт жапырақшасы бар ромб; оның ортасында күміс тісті дөңгелек; барлығы алтын жиекпен шеңберленген.