Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чили экономистері мен саяси кеңесшілері
Chilean economists and political advisors
«Чикаголық жігіттер» – 1970-ші және 1980-ші жылдары танымал болған чилилік экономистердің тобы. Олардың көпшілігі Милтон Фридман мен Арнольд Харбергердің жетекшілігімен Чикаго университетінің экономика факультетінде немесе Чилидің Паптық католик университетінің экономика факультетінде білім алған. Оқуларын аяқтағаннан кейін Латын Америкасына оралған соң, олар көптеген Оңтүстік Америка үкіметтерінде, соның ішінде Чилидің әскери диктатурасында (1973–1990) экономикалық кеңесшілер ретінде қызмет етті. Олардың көптегені сол үкіметтердегі жоғары лауазымдарға жетті. Рональд Рейган мен Маргарет Тэтчер Чилидің саясаты мен экономикалық реформаларына ықпал етті.
The Chicago Boys were a group of Chilean economists prominent around the 1970s and 1980s, the majority of whom were educated at the Department of Economics of the University of Chicago under Milton Friedman and Arnold Harberger, or at its affiliate in the economics department at the Pontifical Catholic University of Chile. After they finished their studies and returned to Latin America, they adopted positions in numerous South American governments including the military dictatorship of Chile (1973–1990), as economic advisors. Many of them reached the highest positions within those governments. Ronald Reagan and Margaret Thatcher were influenced by Chile's policies and economic reforms.
Тарих
"Чикаго жігіттері" термині 1980 жылдары, кем дегенде, Чикаго университетінде оқытылған либералды экономикалық теорияларды зерттеген немесе олармен ұстаным білдірген Латын Америкасы экономистерін сипаттау үшін қолданылды, тіпті олардың кейбіреулері Гарвард немесе MIT университеттерінде білім алғанмен де. Олар қатаң бақыланатын экономикалар үшін кең ауқымды дерегуляциялау, жекешелендіру және басқа да еркін нарық саясатын жақтады. "Чикаго жігіттері" Чилиде генерал Аугусто Пиночет билігі кезінде басталған алғашқы реформалардың жетекшілері ретінде танылды. Бұл оқу бағдарламасы 1950 жылдары АҚШ Мемлекеттік департаменті ұйымдастырған "Чили жобасының" нәтижесі болды. Оны Форд және Рокфеллер қоры қаржыландырып, Чилидің экономикалық ойлауын бағыттуға мақсат қойды. Чикаго университетінің экономика факультеті Чилидің католик университетімен бірлесіп стипендиялық бағдарламалар құрды. 1957 мен 1970 жылдар аралығында жүзге жуық іріктелген студенттер алдымен Чилиде тәжірибелік бағдарламада, содан кейін Чикагода аспирантурада оқыды. Жоба 1970 жылдардың басына дейін көзге түспеді. "Чикаго жігіттерінің" идеялары Чилидің экономикалық және саяси ойларының шетінде қалды, тіпті олардың бірі 189 беттік "Экономикалық даму бағдарламасын" – "El ladrillo" ("кірпіш") атты еңбекті дайындағаннан кейін де. Ол 1969 жылы Хорхе Алессандридің президенттікке кандидаттығының аясында ұсынылды. Алессандри "El ladrillo" бағдарламасын қабылдамады, бірақ 1973 жылдың 11 қыркүйегінде Чилиде Аугусто Пиночет билікке келгеннен кейін ол қайта қарастырылды және жаңа режимнің экономикалық саясатының негізіне айналды. Төңкерістен кейін "Чикаго жігіттеріне" билік берілгенде және "El ladrillo" іске асырылғанда, 1982 жылға қарай Чилидің ЖІӨ-сі шамамен 15%-ға төмендеді, ал мемлекеттік шығындар сәл өсті. Бұдан өзге, бұл Чилиде табыс теңсіздігінің өсуіне әкелді, ол әлі де елге әсер етеді. Бұл саясат марксизмге табиғи реакция ретінде қарастырылды және Чилидің Суық соғыс кезеңіндегі қайнар нүкте ретіндегі рөлінің бір бөлігі болды. Марксизмге қарсы әскери хунта "Чикаго жігіттерінің" марксизмді жою мақсатындағы еркін нарық саясатын қолдады. Әскери билік аяқталғаннан және демократияға оралғаннан кейін бұл топ билігін жоғалтты, ал көптегендері жеке секторға қатысты, бірақ олардың саясаты мен салдары көптеген салаларда сақталды. "Чили жобасы" аяқталғанымен, Чили мен Чикаго университеті арасындағы оқу байланысы жалғасты. "Чикаго жігіттерін" қоса алғанда, түлектер үшін көптеген желілік ұйымдардың бірі – "Чикаго Бут бизнес мектебіндегі Латын Америкасы бизнес тобы" (LATAM). Бұл термин танымал мәдениетте, бизнес журналдарында, баспасөз және БАҚ-та қолданыла береді. 2015 жылы Чилиде "Чикаго жігіттері" атты фильм шықты.
The term "Chicago Boys" has been used at least as early as the 1980s to describe Latin American economists who studied or identified with the liberal economic theories then taught at the University of Chicago, even though some of them earned degrees at Harvard University or MIT. They advocated widespread deregulation, privatization, and other free market policies for closely controlled economies. The Chicago Boys rose to prominence as leaders of the early reforms initiated in Chile during General Augusto Pinochet's rule. The training program was the result of the "Chile Project" organized in the 1950s by the U. S. State Department, through the Point Four program, the first US program for global economic development. It was funded by the Ford Foundation and the Rockefeller Foundation aimed at influencing Chilean economic thinking. The University of Chicago's Department of Economics set up scholarship programs with Chile's Catholic University. About one hundred select students between 1957 and 1970 received training, first in an apprenticeship program in Chile and then in post graduate work in Chicago. The project was uneventful until the early 1970s. The Chicago Boys' ideas remained on the fringes of Chilean economic and political thought, even after a group of them prepared a 189 page "Program for Economic Development" called El ladrillo ("the brick"). It was presented in 1969 as part of Jorge Alessandri's unsuccessful presidential candidacy. Alessandri rejected El ladrillo, but it was revisited after the 1973 Chilean coup d'état on 11 September 1973 brought Augusto Pinochet to power, and it became the basis of the new regime's economic policy. After the coup when the Chicago boys were given power and El ladrillo was implemented, the Chilean GDP fell by about 15% by 1982 and government spending increased slightly. In addition, this has led to greater income inequality in Chile, which still impacts the country today. These policies were seen as the natural reaction to Marxism and part of Chile's role as a hotspot during the Cold War. The anti Marxist junta supported radical free market policies promoted by the Chicago Boys as a part of their destruction of Marxism. After the end of the military rule and return to democracy this specific group lost power and many joined the private sector, although their policies and effects still remained in place in many areas. Even though the Chile Project ended, the training connection between Chile and the University of Chicago continued. One of the numerous networking organizations for alumni, including the Chicago Boys, is the "Latin American Business Group at Chicago Booth School of Business" (LATAM). The term continues to be used in popular culture, business magazines, press and media. In 2015, a Chilean film titled Chicago Boys was released.
Латын Америкасының басқа жерлері
Чикаголық жігіттер деп аталатын ең үлкен және ықпалды топ Чилиден шыққан болса да, сол кезеңде Чикаго университетінің көптеген Латын Америкасынан келген түлектері болды. Бұл экономистер өз елдерінің экономикасын қалыптастыруды жалғастырды, олардың қатарында Мексиканың Сократес Риццо, Франсиско Гил Диас, Фернандо Санчес Угарте, Карлос Изоард и Виеска, Аргентинаның Рубен Д. Алмонасид, Адольфо Диз, Рок Фернандес, Карлос Альфредо Родригес, Фернандо де Сантибанес және Рикардо Лопес Мерфи, Бразилияның Пауло Гуедес, сондай-ақ Перу, Колумбия, Уругвай, Коста-Рика және Панамадағы басқа да мамандар бар.
Although the largest and most influential group of so called Chicago Boys was Chilean in origin, there were many Latin American graduates from the University of Chicago around the same period. These economists continued to shape the economies of their respective countries, and include people like Mexico's Sócrates Rizzo, Francisco Gil Díaz, Fernando Sanchez Ugarte, Carlos Isoard y Viesca, Argentina's Ruben D. Almonacid, Adolfo Diz, Roque Fernández, Carlos Alfredo Rodríguez, Fernando de Santibañes and Ricardo Lopez Murphy, Brazil's Paulo Guedes, as well as others in Peru, Colombia, Uruguay, Costa Rica, and Panama.