Сурет салудың су бетіндегі әдісі

Кіріспе

Сулы беттік әрлеу әдісі

Қағазды мәрмәрлеу – сулы беттік әрлеудің бір әдісі болып табылады, ол тегіс мәрмәр немесе басқа тастарға ұқсас өрнектер жасауға мүмкіндік береді. Өрнектер – жай судың үстінде немесе "көлденең" деп аталатын тұтқыр ерітіндіде қалқып жүзген, содан кейін қағаз немесе мата сияқты сіңіретін бетке сақтықпен көшірілген түстің нәтижесі. Есімдер бойы адамдар түрлі беттерге мәрмәрленген материалдарды қолданып келген. Көбінесе ол каллиграфия үшін жазу беті ретінде, әсіресе кітап мұқабаларына және кітапты тігудегі және кеңсе тауарларындағы соңғы беттерге қолданылады. Оның тартымдылығының бір бөлігі – әр басылымның бірегей болуында.

Процедура

Марморланған қағаздар жасаудың бірнеше әдісі бар. Суға толтырылған табаққа бояу қылқалымен әртүрлі бояулар мұқият жағылады. Түстердің жүзуіне көмектесетін әртүрлі қоспалар немесе беттік белсенді заттар қолданылады. Түсті шеңберге айналдыру үшін, беттік белсенді зат қосылған таза судан жасалған «теріс» түстің бір тамшысы пайдаланылады. Су беті концентрлі қабаттармен жабылғанша бұл процесс қайталанады. Содан кейін түстер тікелей немесе құбыр арқылы үрленіп, желпуішпен желденіп, немесе адам шашымен араластырылып мұқият басқарылады. 19-шы ғасырда Киотода тұратын жапон суми-нагаши шебері Токутаро Яги түстерді жұмсақ араластыруға арналған, нәтижесінде концентрлі спиральдік суреттер пайда болатын, бөлінген бамбук бөлігін қолданатын балама әдіс жасады. Содан кейін су бетіне суға батқан суретті түсіру үшін ваши қағазының парағы мұқият жайылады. Көбінесе козодан (қағаз шөбі) жасалған қағаз кептірілмеуі керек және суға батқанда жыртылмайтын, берік болуы тиіс. Еуропалықтар мен американдықтарға таныс тағы бір марморлау әдісі – ағылшын тілінде «өлшем» деп аталатын қою шырыш бетінде жасалады. Бұл әдіс ағылшын тілінде «түрік марморлауы» деп аталып, қазіргі түрік тілінде эбру деп аталады. Еуропалықтардың «түрік» терминін қолдануының себебі, көбінесе, олар өнермен алғаш рет Стамбулда кездескені және барлық мұсылмандарды түріктер деп қарауы, дәл сияқты еуропалықтарды түрік және парсы тілдерінде «фиранги» деп атаған, бұл «франк» дегенді білдіреді. Марморлаудың тарихи түрлерінде бояу үшін сумен араластырылған органикалық және органикалық емес пигменттер қолданылған, ал өлшемдер дәстүрлі түрде трагакант (Astragalus spp.), қарақұмық, гуар қоймасы, шырша (Trigonella foenum graecum), көк шөп, зығыр тұқымы және псиллиумнан жасалған. 19-шы ғасырдың соңынан бастап, ирландтық шөп (Chondrus crispus) деп аталатын, каргагенге бай балдырлардың қайнатылған экстракты өлшемді анықтау үшін қолданылды. Бүгінде көптеген марморшылар түрлі теңіз шөптерінен алынған карагинан ұнтағын қолданады. Өсімдіктерден алынған тағы бір шырыш – натрий альгинатынан жасалады. Соңғы жылдары акрил және май бояуларына арналған суға бояу үшін гидроксипропил метилцеллюлозадан жасалған синтетикалық өлшем, жылдам қабырға пастасының кең таралған құрамы ретінде жиі қолданылады. Өлшемге негізделген әдісте пигменттерден жасалған бояулар өгіздің сарысы сияқты беттік белсенді затпен араластырылады. Арнайы эффект алу үшін бояуларға май немесе терпентин қосылуы мүмкін. Содан кейін әр түрлі түстер бірінен соң бірі шашылып, бірнеше түстен тұратын тығыз сурет пайда болғанша түстеледі. Қоқыспен бояуды шашу үшін шүберек немесе құлап түсетін қыл жасау үшін аттың шашы қолданылды. Пигменттің әрбір қабаты алдыңғысына қарағанда сәл аз таралады, ал бояулардың жүзуі және біркелкі кеңеюі үшін қосымша беттік белсенді зат қажет болуы мүмкін. Түстер жағылғаннан кейін, күрделі суреттер жасау үшін бірнеше қозғалыстарда шүберектер, тарақшалар және стилустар сияқты әртүрлі құралдар мен құралдар жиі қолданылады. Кобб қағазы немесе мата көбінесе алюминий сульфатымен (алумин) алдын ала мортталады және жүзіп тұрған түстерге жұмсақ салынады (егер түрік эбру және жапон суми-нагаши сияқты әдістер мортталуды қажет етпесе). Осылайша бояулар қағаздың немесе материалдың бетіне жабысады. Содан кейін қағаз немесе материал мұқият алынып, кептіріледі. Кейбір марморшылар қағазды артық өлшемді алып тастау үшін бір таяқтың үстінен жұмсақ сүйретеді. Қажет болса, артық қан кету түстерін және өлшемді шаюға болады, содан кейін қағаз немесе мата кептіріледі. Басып шығарылғаннан кейін өлшемде қалған түс қалдықтары жаңа сурет басталғанға дейін оны тазарту үшін мұқият сырғытылады. Қазіргі кездегі марморшылар әртүрлі заманауи материалдарды қолданады, кейбіреулері дәстүрлі материалдарды алмастырады немесе біріктіреді. Тарихи пигмент түстерінің орнына бүгінде әртүрлі түстер қолданылады. Беттегі бояуларды шашу үшін, бамбук таяқшалары, пластикалық пипеткалар және көзге тамшылайтын заттар сияқты, бұршақ орнына пластикалық сыпыртқы сабан пайдаланылуы мүмкін. Бұқаның сарысы әлі күнге дейін акварельдер мен гуаш үшін бетагент ретінде қолданылады, бірақ синтетикалық бетагенттер акрил, ПВА және майлы бояулармен бірге қолданылады.

There are several methods for making marbled papers. A shallow tray is filled with water, and various kinds of ink or paint colors are carefully applied to the surface with an ink brush. Various additives or surfactant chemicals are used to help float the colors. A drop of "negative" color made of plain water with the addition of surfactant is used to drive the drop of color into a ring. The process is repeated until the surface of the water is covered with concentric rings. The floating colors are then carefully manipulated either by blowing on them directly or through a straw, fanning the colors, or carefully using a human hair to stir the colors. In the 19th century, the Kyoto based Japanese ; suminagashi master Tokutaro Yagi developed an alternative method that employed a split piece of bamboo to gently stir the colors, resulting in concentric spiral designs. A sheet of washi paper is then carefully laid onto the water surface to capture the floating design. The paper, which is often made of ; kozo (paper mulberry), must be unsized and strong enough to withstand being immersed in water without tearing. Another method of marbling more familiar to Europeans and Americans is made on the surface of a viscous mucilage, known as size or sizing in English. While this method is often referred to as "Turkish marbling" in English and called ebru in modern Turkish, ethnic Turkic peoples were not the only practitioners of the art, as Persian, Tajiks, and people of Indian origin also made these papers. The use of the term Turkish by Europeans is most likely due to both the fact that many first encountered the art in Istanbul, as well as essentialist references to all Muslims as Turks, much as Europeans were referred to as Firengi in Turkish and Persian, which literally means Frankish. Historic forms of marbling used both organic and inorganic pigments mixed with water for colors, and sizes were traditionally made from gum tragacanth (Astragalus spp. ), gum karaya, guar gum, fenugreek (Trigonella foenum graecum), fleabane, linseed, and psyllium. Since the late 19th century, a boiled extract of the carrageenan rich alga known as Irish moss (Chondrus crispus), has been employed for sizing. Today, many marblers use powdered carrageenan extracted from various seaweeds. Another plant derived mucilage is made from sodium alginate. In recent years, a synthetic size made from hydroxypropyl methylcellulose, a common ingredient in instant wallpaper paste, is often used as a size for floating acrylic and oil paints. In the size based method, colors made from pigments are mixed with a surfactant such as ox gall. Sometimes, oil or turpentine may be added to a color, to achieve special effects. The colors are then spattered or dropped onto the size, one color after another until there is a dense pattern of several colors. Straw from the broom corn was used to make a kind of whisk for sprinkling the paint, or horsehair to create a kind of drop brush. Each successive layer of pigment spreads slightly less than the last, and the colors may require additional surfactant to float and uniformly expand. Once the colors are laid down, various tools and implements such as rakes, combs, and styluses are often used in a series of movements to create more intricate designs. Cobb paper or cloth is often mordanted beforehand with aluminium sulfate (alum) and gently laid onto the floating colors (although methods such as Turkish ebru and Japanese ; suminagashi do not require mordanting). The colors are thereby transferred and adhered to the surface of the paper or material. The paper or material is then carefully lifted off the size and hung up to dry. Some marblers gently drag the paper over a rod to draw off the excess size. If necessary, excess bleeding colors and sizing can be rinsed off, and then the paper or fabric is allowed to dry. After the print is made, any color residues remaining on the size are carefully skimmed off of the surface, in order to clear it before starting a new pattern. Contemporary marblers employ a variety of modern materials, some in place of or in combination with the more traditional ones. A wide variety of colors are used today in place of the historic pigment colors. Plastic broom straw can be used instead of broom corn, as well as bamboo sticks, plastic pipettes, and eye droppers to drop the colors on the surface of the size. Ox gall is still commonly used as a surfactant for watercolors and gouache, but synthetic surfactants are used in conjunction with acrylic, PVA, and oil based paints.

Шығыс Азия тарихы

Қызықты сілтеме, кейбіреулер оны мармарлаудың бір түрі деп санайды, 986 жылы аяқталған жинақта кездеседі. Бұл жинақта Қытайдағы сия қаламы, сия тасы, сия қылқаламы және қағаз туралы ақпараттар бар. Мәтінде қазіргі Сычуань аймағында жасалған (Су 4: 7а–8а) «ағып жатқан құм қағазы» (流沙箋) деп аталатын сәндік қағаз туралы айтылады. Бұл қағаз әртүрлі түстер қосылған ашытылған ұн пастасы арқылы қағазды сүйреп, еркін және ретсіз сурет жасау арқылы жасалған. Екінші түрі бал құрттарының ұрықтарынан дайындалған пастамен, кротон майымен араластырылып, сумен сұйылтылған. Қара және түрлі-түсті сиялар қолданылған болуы мүмкін. Т.Х. Цзиеннің түсіндіруінше, имбирь, мүмкін май немесе экстракт түрінде, түстерді тарату үшін немесе «шашу» үшін пайдаланылған. Түстер дизайнға шашты қылқаламмен соққанда, шашақтардың дизайнға тиюі арқылы бірігіп келеді. Адамдардың суреттеріне, бұлттарға немесе ұшып бара жатқан құстарға ұқсайтын суреттер қағаз бетіне көшірілген. Қытайда жүзіп тұрған сиямен безендірілген қағаздың бірде-бір мысалы табылған жоқ. Жоғарыдағы әдістердің жүзіп тұрған түстерді қолданғаны әлі анықталған жоқ (Цзинь 94–5). Су Ицзянь – императорлық ғалым, шамамен 985–993 жылдары Ханлин академиясының басшысы болған. Ол бұл еңбекті көптеген бұрынғы көздерден жинақтаған және өзінің мамандығы бойынша осы тақырыппен жақсы таныс болған. Дегенмен, оның әртүрлі әшекейлік қағаздарды жасау әдістерін қаншалықты жақсы білгені белгісіз. Ол, әдетте, өзіне берілген ақпаратты баяндаған, әдістерді толық түсінбеген болуы мүмкін. Оның бастапқы көздері одан бірнеше ғасыр бұрын пайда болған болуы мүмкін. Ақпараттың нақты мерзімін анықтау үшін бастапқы көзді анықтау ғана емес, сонымен қатар қытай қолжазбаларында мармарлаудың қандай да бір физикалық дәлелінің жоқтығынан бұл мәлімет расталмаған. Ал 墨流し; suminagashi, япония тілінде «жүзіп тұрған сия» дегенді білдіреді, 12-шы ғасырдағы Санжурокуниншууде (Sanjuurokuninshuu) мармарлаудың ең ерте түрі болып көрінеді, ол Киотодағы Нишихонганжиде орналасқан. Автор Айнен Миураның айтуынша, suminagashi қағаздары туралы ең ерте жазбалар Шигехарудың (825–880 ж.с.), Хэйан дәуірінің атақты ақыны Нарихираның ұлының (Муира 14) Кокин Вакашудағы уака өлеңдерінде кездеседі, бірақ өлең анықталмаған және табылса да, жалған болуы мүмкін. Suminagashiдің шығу тегі туралы әртүрлі пікірлер бар. Кейбіреулер оның сиямен болжаудың (энкромантия) ерте түрінен шыққан деп санайды. Тағы бір теория бойынша, бұл процесс сол кездегі танымал ойын-сауық түрінен туындаған болуы мүмкін, онда жаңадан боялған Суми суреті суға батырылып, сия қағаздан баяу таралып, бетке көтеріліп, қызықты суреттер жасаған, бірақ бұл айыптауларды растайтын ешқандай физикалық дәлел табылған жоқ. Аңыз бойынша, Джиземон Хироба suminagashiді ойлап тапқан адам деп есептеледі. Ол Нара префектурасындағы Касуга ғибадатханасында рухани дұға жасағаннан кейін suminagashi қағазын жасауға құдайдан шабыттанған. Содан кейін ол ел аралап, қағаздарын жасауға арналған ең жақсы суды іздеді. Ол Фукуи префектурасының Эчизен қаласына келді, онда судың suminagashi жасауға өте қолайлы екенін тапты. Ол сол жерге қоныстанды, ал оның отбасы осы дәстүрді осы күнге дейін жалғастырып келеді. Хироба отбасы 1151 жылдан бері 55 ұрпақ бойы осы мармурлы қағаздың түрін жасап келеді (Нарита, 14).

An intriguing reference which some think may be a form of marbling is found in a compilation completed in 986 CE entitled Four Treasures of the Scholar's Study (文房四譜; ) or edited by the 10th century scholar official 蘇易簡 (958–996 CE). This compilation contains information on inkstick, inkstone, ink brush, and paper in China, which are collectively called the four treasures of the study. The text mentions a kind of decorative paper called (流沙箋) meaning 'drifting sand' or 'flowing sand notepaper' that was made in what is now the region of Sichuan (Su 4: 7a–8a). This paper was made by dragging a piece of paper through a fermented flour paste mixed with various colors, creating a free and irregular design. A second type was made with a paste prepared from honey locust pods, mixed with croton oil, and thinned with water. Presumably, both black and colored inks were employed. Ginger, possibly in the form of an oil or extract, was used to disperse the colors, or “scatter” them, according to the interpretation given by T. H. Tsien. The colors were said to gather together when a hair brush was beaten over the design, as dandruff particles was applied to the design by beating a hairbrush over top. The finished designs, which were thought to resemble human figures, clouds, or flying birds, were then transferred to the surface of a sheet of paper. An example of paper decorated with floating ink has never been found in China. Whether or not the above methods employed floating colors remains to be determined (Tsien 94–5). Su Yijian was an Imperial scholar official and served as the chief of the Hanlin Academy from about 985–993 CE. He compiled the work from a wide variety of earlier sources and was familiar with the subject, given his profession. Yet it is important to note that it is uncertain how personally acquainted he was with the various methods for making decorative papers that he compiled. He most likely reported information given to him, without having a full understanding of the methods used. His original sources may have predated him by several centuries. Not only is it necessary to identify the original source to attribute a firm date for the information, but also the account remains uncorroborated due to a lack of any surviving physical evidence of marbling in Chinese manuscripts. In contrast, 墨流し; suminagashi, which means 'floating ink' in Japanese, appears to be the earliest form of marbling during the 12th century Sanjuurokuninshuu , located in Nishihonganji , Kyoto. Author Einen Miura states that the oldest reference to ; suminagashi papers are in the waka poems of Shigeharu, (825–880 CE), a son of the famed Heian era poet Narihira (Muira 14) in the Kokin Wakashū, but the verse has not been identified and even if found, it may be spurious. Various claims have been made regarding the origins of ; suminagashi. Some think that may have derived from an early form of ink divination (encromancy). Another theory is that the process may have derived from a form of popular entertainment at the time, in which a freshly painted Sumi painting was immersed into water, and the ink slowly dispersed from the paper and rose to the surface, forming curious designs, but no physical evidence supporting these allegations has ever been identified. According to legend, Jizemon Hiroba is credited as the inventor of ; suminagashi. It is said that he felt divinely inspired to make ; suminagashi paper after he offered spiritual devotions at the Kasuga Shrine in Nara Prefecture. He then wandered the country looking for the best water with which to make his papers. He arrived in Echizen, Fukui Prefecture where he found the water especially conducive to making ; suminagashi. He settled there, and his family carried on with the tradition to this day. The Hiroba family claims to have made this form of marbled paper since 1151 CE for 55 generations (Narita, 14).

Ислам әлеміндегі тарих

Мұздатқыш өлшемнің бетінде жүзетін түстер әдісі 15 ғасырдың аяғында Ұлы Иран мен Орталық Азия аймақтарында пайда болды деп есептеледі. Ол, мүмкін, қазіргі Ауғанстан жерінде орналасқан Герат қаласындағы Темуридтер әулетінің соңғы кезеңінде алғаш рет пайда болған. Басқа дереккөздер бұл әдісті кейінгі Шайбанидтер династиясы кезінде, қазіргі Өзбекстанның Самарқанд немесе Бұхара қалаларында дамығанын көрсетеді. Бұл әдістің бұрынғы Қытай немесе Жапония әдістерімен байланысы бар-жоғы нақты дәлелденген жоқ. Бірнеше парсы тарихи жазбаларында (كاغذ ابرى) жиі кездеседі, көбінесе (ابرى) деп қысқартылады. Аннемари Шиммель бұл терминді ағылшын тіліне "булы қағаз" деп аударған. Сами Фрашери өзінің "Камус и Тюрки" еңбегінде терминнің "шағатай сөзі ebre" (ابره) екенін айтқан, бірақ бұл пікірді растайтын дереккөз көрсетпеген. Керісінше, тарихи парсы, түрік және урду тілдеріндегі мәтіндер қағазды әдетте тек abrī деп атайды. Бүгінде Түркияда бұл өнер ebru деп белгілі, бұл abrī терминімен байланысты, алғаш рет 19 ғасырда тіркелген. Иранда көптегендер қазір мұнай бояуларымен жасалған заманауи әдіс үшін "абр о бад" (ابرو باد) терминін қолданады, ол "бу және жел" дегенді білдіреді. Бұл өнер 16 ғасырда Персия мен Трансоксианада пайда болып, дамыды, содан кейін Осман Түркиясына, сондай-ақ Үндістандағы Моғол және Декан сұлтандарына тарады. Осы аймақтарда әртүрлі әдістер пайда болды, оларда сарымсақ, трагакант (астрагал) және салеп (орхис маскуланың тамыры) сияқты түрлі өсімдіктерден жасалған, ыстық сұйық шырыштың бетінде түстерді жүзуге келтіретін әдістер қолданылды. Кронос коллекциясында сақталған, бұл қағаздың ең алғашқы үлгілері саналатын екі жапырақта қарапайым тамшы мотивтері бар. Бір парақтың артқы жағында "Бұл абристер сирек" (یاد داشت این ابریهای نادره است) деген жазу бар, сондай-ақ ол "Ираннан келген сыйлықтардың арасында" Мальва сұлтандығының билеушісі Гият Шахтың патшалық кітапханасына берілгенін, Хижри жылы 1 Дху ал Хиджа 901/11 тамыз 1496 жылға дейін сақталғанын көрсетеді. Шамамен бір ғасырдан кейін, минералды және органикалық пигменттерді мұқият дайындап, суға айналған түстерді өңдеу үшін тарақтарды қолданатын техникалық жағынан жетілген тәсіл күрделі, әсерлі және таңғажайып дизайндарды жасады. Әдеби және физикалық деректер 1600 жылға дейін Сафавид дәуіріндегі Мухаммед Тахир есімді Үндістанға көшіп келген адам осы жаңалықтардың көп бөлігін жасағанын көрсетеді. Сол ғасырдың соңында үнді мраморшылары абри техникасын штамптармен және маскалау әдістерімен үйлестіріп, миниатюралық суреттер жасады, бұл Декан сұлтандықтарына, әсіресе 17 ғасырдағы Адил Шахи әулеті кезінде Биджапур қаласына тән еді. Османдық мраморлы қағаздың ең алғашқы мысалдары 1539-40 жылдары Мехмед бин Газанфер аяқтаған ақын Арифидің (көбінесе Гуи Чевган ['Бол мен Поло таяғы' деп аталады) Hâlnâma (حالنامه) кесінді қағаз қолжазбасына бекітілген шеттері болуы мүмкін. Шебек есімді ертедегі шеберге жатқызылған рецепттер, ішкі деректерге сүйене отырып, 1615 жылдан кейін жасалған өнер туралы алғашқы, құпия жинақталған Османдық жинақтамасы Tertîb i Risâle 'i Ebrî (ترتیبِ رسالۀ ابری, 'Эбри туралы трактаттың реттелмесі') ішінде жарияланды. Түркияда көптегендер 18 ғасырдың тағы бір белгілі шебері Хатип Мехмед Эфендіге (1773 жылы қайтыс болды) мотивтерді және, мүмкін, ерте гүлдік дизайндарды жасауда айыптайды және оларды "Хатип" дизайны деп атайды, бірақ Иран мен Үндістаннан да осындай деректер сақталған, олар одан әрі зерттеуді күтуде. Қазіргі түрік Ebru дәстүрі 19 ғасырдың ортасына дейін созылады, онда Нақшбанди суфилік орденінің бір тармағымен байланысты шеберлер тобы, Өзбектер Текесі (Өзбектер үйі) деп белгілі, ол Султантепеде, Үскүдар маңында орналасқан. Бұл дәстүрдің негізін қалаушы Садық Эфенди (1846 жылы қайтыс болды) алғаш рет Бухарада өнерді үйреніп, оны Стамбулға әкелді, содан кейін оны ұлдары Эдхем мен Салихке үйретті. Бұл кейінгі тәжірибеге сүйене отырып, көптеген түрік мраморшылары суфилердің ғасырлар бойы өнерді қолданғанын айтады; алайда бұл мәлімдемені қолдайтын деректер аз. Садық ұлы Эдхем Эфенди (1904 жылы қайтыс болды) Стамбулдың қарқынды дамып келе жатқан баспа өнеркәсібін қағазбен қамтамасыз ету үшін теке үшін үй өнеркәсібі ретінде қағаздар өндірді. Оның көптеген қағаздарында терпентинмен жасалған нефтлі дизайндар бар, ағылшын тілінде сөйлейтін мраморшылар stormont үлгісі деп атайды. Эдхем Эфендидің ең көрнекті шәкірті Неджмеддин Окаяй (1885-1976) алғаш рет Стамбулдың Көркем өнер академиясында өнерді оқытты. Ол әдемі гүлдік дизайндарды, сондай-ақ yazılı ebru-ді, яғни мраморлау алдында қолданылатын аралық резисттің көмегімен дәстүрлі каллиграфияны жазу әдісін жасады. Окаяйдың ең көрнекті шәкірті Мустафа Дүзгүман (1920-1990) бүгінгі Түркиядағы көптеген заманауи мраморшыларды тәрбиеледі. Ол дәстүрлі үлгілердің тізімін жүйеледі, оған мұғалімдей гүлді маргаритка дизайнын ғана қосты.

The method of floating colors on the surface of mucilaginous sizing is thought to have emerged in the regions of Greater Iran and Central Asia by the late 15th century. It may have first appeared during the end of the Timurid dynasty, whose final capital was in the city of Herat, located in Afghanistan today. Other sources suggest it emerged during the subsequent Shaybanid dynasty, in the cities of Samarqand or Bukhara, in what is now modern Uzbekistan. Whether or not this method was somehow related to earlier Chinese or Japanese methods mentioned above has never been concretely proven. Several Persian historical accounts refer to (كاغذ ابرى) , often shortened to (ابرى). Annemarie Schimmel translated this term as 'clouded paper' in English. While Sami Frashëri claimed in his Kamus ı Türki, that the term was "more properly derived from the Chagatai word ebre" (ابره); however, he did not reference any source to support this assertion. In contrast, most historical Persian, Turkish, and Urdu texts refer to the paper as abrī alone. Today in Turkey, the art is commonly known as ebru, a cognate of the term abrī first documented in the 19th century. In Iran, many now employ a variant term, abr o bâd (ابرو باد), meaning 'cloud and wind' for a modern method made with oil colors. The art first emerged and evolved during the long 16th century in Persia and Transoxiana then spread to the Ottoman Turkey, as well as Mughal and the Deccan Sultanates in India. Within these regions, various methods emerged in which colors were made to float on the surface of a bath of viscous liquid mucilage or size, made from various plants including fenugreek seed, onion, gum tragacanth (astragalus) and salep (the roots of Orchis mascula), among others. A pair of leaves purported to be the earliest examples of this paper, preserved in the Kronos collection, bears rudimentary droplet motifs. One of the sheets bears an accession notation on the reverse stating "These abris are rare" (یاد داشت این ابریهای نادره است) and adds that it was "among the gifts from Iran" to the royal library of Ghiyath Shah, the ruler of the Malwa Sultanate, dated Hijri year 1 Dhu al Hijjah 901/11 August 1496 of the Common Era. Approximately a century later, a technically advanced approach using finely prepared mineral and organic pigments and combs to manipulate the floating colors resulted in comparatively elaborate, intricate, and mesmerizing overall designs. Both literary and physical evidence suggests that before 1600, a Safavid era émigré to India named Muḥammad Ṭāhir developed many of these innovations. Later that century, Indian marblers combined the abri technique with stencil and resist masking methods to create miniature paintings, attributed to the Deccan sultanates and especially the city of Bijapur in particular, during the Adil Shahi dynasty in the 17th century. The earliest examples of Ottoman marbled paper may be the margins attached to a cut paper découpage manuscript of the Hâlnâma (حالنامه) by the poet Arifi (popularly known as the Gû yi Çevgân ['Ball and Polo stick']) completed by Mehmed bin Gazanfer in 1539–40. Recipes ascribed to one early master by the name of Shebek, appear posthumously in the earliest, anonymously compiled Ottoman miscellany on the art known as the Tertîb i Risâle 'i Ebrî (ترتیبِ رسالۀ ابری, 'An Arrangement of a Treatise on Ebrî'), dated on the basis of internal evidence to after 1615. Many in Turkey attribute another famous 18th century master Hatip Mehmed Efendi (died 1773) with developing motif and perhaps early floral designs and refer to them as "Hatip" designs, although similar evidence also survives from Iran and India, which await further study. The current Turkish tradition of ebru dates to the mid 19th century, with a series of masters associated with a branch of the Naqshbandi Sufi order based at what is known as the Özbekler Tekkesi (Lodge of the Uzbeks), located in Sultantepe, near Üsküdar. The founder of this line, Sadık Effendi (died 1846) allegedly first learned the art in Bukhara and brought it to Istanbul, then taught it to his sons Edhem and Salıh. Based upon this later practice, many Turkish marblers assert that Sufis practiced the art for centuries; however, little evidence supports this claim. Sadık's son Edhem Effendi (died 1904) manufactured papers as a kind of cottage industry for the tekke, to supply Istanbul's burgeoning printing industry with the paper, purportedly tied into bundles and sold by weight. Many of his papers feature neftli designs made with turpentine, analogous to what English speaking marblers refer to as the stormont pattern. The premier student of Edhem Efendi, Necmeddin Okyay (1885–1976), first taught the art at the Fine Arts Academy in Istanbul. He famously innovated elaborate floral designs, in addition to yazılı ebru, a method of writing traditional calligraphy using a gum arabic resist masking applied before marbling the sheet. Okyay's premier student, Mustafa Düzgünman (1920–1990), taught many contemporary marblers in Turkey today. He codified the traditional repertoire of patterns, to which he only added a floral daisy design, after the manner of his teacher.

Еуропа тарихы

XVII ғасырда Еуропалық саяхатшылар Таяу Шығыстан осы қағаздардың үлгілерін жинап, оларды “достар альбомы” деген мағына беретін латын тіліндегі album amicorum деп аталатын жинаққа біріктірді, бұл қазіргі автограф альбомның алғашқы нұсқасы болды. Көп ұзамай қағаз жасау технологиясы Еуропаға жетті, онда ол кітап мұқабалары мен соңғы беттеріне ғана емес, сонымен қатар сандықтардың, жәшіктердің және кітап сөрелерінің ішін қаптау үшін де танымал материалға айналды. XVII ғасырдың соңына қарай еуропалықтар кітаптардың жиектерін де мәрмәрмен әсемдеуді бастады. Мәрмәрлеу әдістері зиялылардың, философтардың және ғалымдардың қызығушылығын тудырды. Герхард тер Брюгген 1616 жылы Амстердамдағы Verlichtery kunst boeck еңбегінде голланд тілінде еуропалық техникалық есептің алғашқы нұсқасын жариялады, ал алғашқы неміс тіліндегі есеп 1671 жылы Даниэль Швентердің Delicæ Physico Mathematicæ еңбегінде, автордың қайтыс болғаннан кейін жарық көрді (Бенсон, "Curious Colors", 284; Wolfe, 16). Атанасий Кирхер 1646 жылы Римде Ars Magna Lucis et Umbræ атты латын тіліндегі еңбегін жариялады, бұл өнер туралы білімді Еуропа бойынша кеңінен таратуға мүмкіндік берді. Дени Дидро мен Жан ле Ронд д’Аламбер өздерінің “Энциклопедиясында” мәрмәр өнерінің толық шолуын жасады, мәрмәршілердің жұмыс істеуін және олардың құралдарының суреттерін бейнеледі. 1695 жылы Англия банкі Уильям Шалонердің осындай банкноттарды жасауға қабілетті екенін анықтағанға дейін бірнеше апта бойы жартылай мәрмәрленген қағаздан жасалған банкноттарды қолданды (Бенсон, "Curious Colors", 289–294). Дегенмен, Банк 1810 жылға дейін жартылай мәрмәрленген чектерді шығаруды жалғастырды (Бенсон, "Curious Colors", 301–302). 1731 жылы ағылшын мәрмәршісі Сэмюэл Поп қауіпсіздік мәрмәрлеуі үшін патент алды, ол өзінің процесті өнертапқандығын мәлімдеді, содан кейін бәсекелестерін патентті бұзуда айыптады; алайда, оны айыптағандар оның патенттік алаяқтық жасағанын көрсетті (Бенсон, "Curious Colors", 294–301). Бенджамин Франклин 1775 жылы Континенталдық Конгресс үшін 20 долларлық банкнотты басып шығаруға қолданылған ағылшын мәрмәрленген қауіпсіздік қағаздарын, сондай-ақ Америка Тәуелсіздік соғысын қолдау үшін уәделік хаттарды, 1789 жылғы Мыс паникасы кезінде шығарылған үш пенилік банкноттарды, сонымен қатар өзінің жеке чектерiн алды (Бенсон, "Curious Colors", 302–307).

In the 17th century, European travelers to the Middle East collected examples of these papers and bound them into album amicorum, which literally means "album of friends" in Latin, and is a forerunner of the modern autograph album. Eventually, the technique for making the papers reached Europe, where they became a popular covering material not only for book covers and end papers, but also for lining chests, drawers, and bookshelves. By the late 17th century, Europeans also started to marbled the edges of books. The methods of marbling attracted the curiosity of intellectuals, philosophers, and scientists. Gerhard ter Brugghen published the earliest European technical account, written in Dutch, in his Verlichtery kunst boeck in Amsterdam in 1616, while the first German account was written by Daniel Schwenter, published posthumously in his Delicæ Physico Mathematicæ in 1671 (Benson, "Curious Colors", 284; Wolfe, 16). Athanasius Kircher published a Latin account in Ars Magna Lucis et Umbræ in Rome in 1646, widely disseminated knowledge of the art throughout Europe. Denis Diderot and Jean le Rond d'Alembert published a thorough overview of the art with illustrations of marblers at work together with images of the tools of the trade in their Encyclopédie. In 1695, the Bank of England employed partially marbled papers banknotes for several weeks until it discovered that William Chaloner had successfully forged similar notes (Benson, "Curious Colors", 289–294). Nevertheless, the Bank continued to issued partially marbled cheques until the 1810s (Benson, "Curious Colors", 301–302). In 1731, English marbler Samuel Pope obtained a patent for security marbling, claiming that he invented the process, then sued his competitors for infringement; however, those he accused exposed him for patent fraud (Benson, "Curious Colors", 294–301). Benjamin Franklin obtained English marbled security papers employed for printing Continental Congress $20 banknote in 1775, as well as promissory notes to support the American Revolutionary War, threepence notes issued during the Copper Panic of 1789, as well as his own personal cheques (Benson, "Curious Colors", 302–307).

XIX ғасыр

Ағылшын мраморшысы Чарльз Вулнуг "Мәрмәрлеу өнері" (1853) атты еңбегін жариялағаннан кейін, 19 ғасырда өнер өндірісі арта түсті. Онда ол 1851 жылы Кристалл сарайы көрмесінде көрсеткен кітап матасына мраморлау әдісін қалай бейімдегенін сипаттаған. (Волф, 79) Неміс тегін білдіретін, Будакециде (Мажарстан) тұратын кітап байлаушы Йозеф Халфер кең ауқымды тәжірибелер жүргізіп, одан әрі жаңалықтар ойлап тапты, негізінен, өлшеу үшін Chondrus crispus қолдану арқылы, ол Вулнугтың әдістерін Еуропа мен АҚШ-та еңсерді.

XXI ғасырда

Марморлы қағаз бен матаны әлі де жасап, тіпті үш өлшемді беттерге де қолданады. Дәстүрлі қолданыстардан бөлек, суретшілер қазір бұл әдісті сурет салудың бір түрі ретінде және коллаж элементі ретінде зерттеп жатыр. Соңғы онжылдықтарда халықаралық симпозиумдар мен музейлерде бұл өнер көрсетілді. "Ink & Gall" журналы 1989 жылы Нью-Мексико штатының Санта-Фе қаласында өткен алғашқы Халықаралық марморлаушылар жиынын демеушілік етті. Facebook және Халықаралық марморлау желісі сияқты әлеуметтік желілерде белсенді халықаралық топтарды табуға болады. Сонымен қатар, қоғамдық шаралар мен фестивальдерде денеге мармор салу деген жаңа бағыт пайда болды, ол үшін уытсыз, су негізді неондық немесе ультракөк сәулеге реакция жасайтын бояулар қолданылады.

Мысалдар

Сондай-ақ қараңыз: Ричард Дж. Вулфтың мраморлы қағаздар жинағы. Пенсильвания университеті. Kislak арнайы жинақтар, сирек кітаптар мен қолжазбалар орталығы.