Қасиетті Жан Капистран – әскери капелланның қамқоршысы, теолог, уағызшы. 1456 ж. Осман империясына қарсы крест жорығына жетекшілік еткен. Әулие ретінде танылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әскери капелландардың қасиетті қамқоршысы
Patron saint of military chaplains
Жохан Капистрано (OFM, Kapisztrán János, Jan Kapistran; 24 маусым 1386 – 23 қазан 1456) – Италияның Капрестрано қаласынан шыққан францискан монахы және католик діни қызметкері. Ол уағыздаушы, теолог және инквизитор ретінде танымал болды. 1456 жылы 70 жасында венгр әскери қолбасшысы Джон Хунядимен бірге Белградты қоршауда Осман империясына қарсы крест жорығына жетекшілік еткендігі үшін "Әскер әулиесі" деген лақап атқа ие болды. Әулиелікке көтерілген ол заңгерлер мен әскери капелландардың қасиетті қамқоршысы, сондай-ақ Оңтүстік Калифорниядағы және Техас штатының Сан-Антонио қаласындағы екі францискан миссиясының атымен аталады.
John of Capistrano, OFM (, Kapisztrán János, Jan Kapistran, ; 24 June 1386 – 23 October 1456) was a Franciscan friar and Catholic priest from the Italian town of Capestrano, Abruzzo. Famous as a preacher, theologian, and inquisitor, he earned himself the nickname "the Soldier Saint" when in 1456 at age 70 he led a Crusade against the invading Ottoman Empire at the siege of Belgrade with the Hungarian military commander John Hunyadi. Elevated to sainthood, he is the patron saint of jurists and military chaplains, as well as the namesake of two Franciscan missions, one in Southern California and the other in San Antonio, Texas.
Ерте өмір
Сол кездегі әдет бойынша, Иоанн Неаполь патшалығындағы Абруцци аймағындағы Сульмона епархиясындағы Капестрано ауылынан танылады. Оның әкесі Италияға Анжуи сарайымен, Неапольдің титул королі Людовик I Анжумен бірге келген. Ол Перуджа университетінде құқық білімін оқыды. 1412 жылы Неаполь патшасы Ладислай оны Перуджаның губернаторы етіп тағайындады – бұл Папаның қорғаушысы ретінде Ладислайдың иелігіндегі, дүрбелеңді және наразылыққа толы папалық иелік еді, мақсаты қоғамдық тәртіпті тиімді орнату болды. 1416 жылы Перуджа мен Малатеста үйі арасында соғыс басталғанда, Иоанн бейбітшілікке келісу үшін елші ретінде жіберілді, бірақ Малатесталар оны түрмеге қамады. Осы тұтқындықта ол дінтануды оқуға кірісті. Бостандыққа шыққаннан кейін, ол Францискан монахы болуға шешім қабылдады, себебі түсінде Ассиздік Әулие Франциск оған Орденге кіруді бұйырған. Ол соғысқа дейін үйленген, бірақ неке толыққанды болмағанын мәлімдеді және діни қызметкер болуға рұқсат алды.
As was the custom of this time, John is denoted by the village of Capestrano, in the Diocese of Sulmona, in the Abruzzi region, Kingdom of Naples. His father had come to Italy with the Angevin court of Louis I of Anjou, titular King of Naples. He studied law at the University of Perugia. In 1412, King Ladislaus of Naples appointed him Governor of Perugia, a tumultuous and resentful papal fief held by Ladislas as the pope's champion, in order to effectively establish public order. When war broke out between Perugia and the House of Malatesta in 1416, John was sent as ambassador to broker a peace, but the Malatestas threw him in prison. It was during this imprisonment that he began to study theology. When he was released, he decided to become a Franciscan friar, citing a dream where Saint Francis of Assisi ordered him to enter the Order. He had married before the war, but asserted that the marriage was never consummated and received permission to take holy orders.
Монах және уағыздаушы
Жақып Маркилікпен бірге Иоанн 1416 жылдың 4 қазанында Перуджада Кіші Фрацискан орденіне кірді. Джеймспен бірге Бернардиннің үлгісімен Флоренцияның жанындағы Фиезоледе теологияны оқыды. 1420 жылдан бастап ол көптеген қалаларда тиімді уағыз айтып, кеңінен танымал болды. 1425 жылы ол дін қызметкері болып тағайындалды. 15 ғасырдағы көптеген итальян уағыздаушыларынан өзгеше, Иоанн Солтүстік және Орталық Еуропада табысқа жетті – Киелі Рим империясының неміс мемлекеттерінде, Богемияда, Моравияда, Австрияда, Венгрияда, Хорватияда және Польша Корольдігінде. Ең үлкен шіркеулерге жұрт сыймағандықтан, ол қоғамдық алаңдарда уағыз айтты; Италиядағы Брешиа қаласында ол 126 000 адамға уағыз айтты. Бернардин сияқты, ол Исаның қасиетті атына құлшын жасауды баса көрсетті және осы себепті Бернардинмен бірге дінге қарсы шығушылыққа айыпталды. 1429 жылы бұл ордендік монахтар ереске қарсы айыптауларға жауап беру үшін Римге шақырылды, ал Иоанн жолдастарынан олардың атынан сөйлеу үшін таңдалды. Тағайындалған кардиналдар комиссиясы оларды екеуін де ақтап шықты. Иоанн Папа Евгений IV және Николай V-тің елшіліктеріне жиі жіберілді: 1439 жылы ол Милан мен Бургундияға легат ретінде, антипапа Феликс V-нің талаптарына қарсы тұру үшін жіберілді; 1446 жылы ол Франция короліне міссиямен барды; 1451 жылы императордың өтінішімен Австрияға Апостольдық нунций ретінде сапарлады. Нунциатура кезеңінде Иоанн Империяның барлық аймақтарын аралады. Легат немесе инквизитор ретінде ол Феррараның соңғы фратичеллилерін, Венецияның иезуиттерін, Сицилия, Молдавия және Польшаның жасырын еврейлерін, сондай-ақ Германия, Венгрия және Богемияның гуситтерін қудалады; соңғы жағдайда оның мақсаты Рим мен богемиялық «гусит королі» Георг Подбрадтың өкілдері арасындағы келіссөздерді мүмкін емес ету болды, өйткені ол кез келген келісімге келу әрекетін дінге қарсылықты қолдау деп есептеді.
Together with James of the Marches, John entered the Order of Friars Minor at Perugia on 4 October 1416. Along with James, he studied theology at Fiesole, near Florence, following the example set by Bernardine. From 1420 onwards, he preached with great effect in numerous cities and eventually became well known. He was ordained in 1425. Unlike most Italian preachers of repentance in the 15th century, John was effective in northern and central Europe– in German states of Holy Roman Empire, Bohemia, Moravia, Austria, Hungary, Croatia, and the Kingdom of Poland. The largest churches could not hold the crowds, so he preached in the public squares; at Brescia in Italy, he preached to a crowd of 126,000. Like Bernardine, he strongly emphasized devotion to the Holy Name of Jesus, and, together with Bernardine, was accused of heresy on this account. In 1429, these Observant friars were called to Rome to answer charges of heresy, and John was chosen by his companions to speak for them. They were both acquitted by the Commission of Cardinals appointed to judge the accusations. He was frequently deployed to embassies by Popes Eugene IV and Nicholas V: in 1439, he was sent as legate to Milan and Burgundy, to oppose the claims of the Antipope Felix V; in 1446, he was on a mission to the King of France; in 1451 he went at the request of the emperor as Apostolic Nuncio to Austria. During the period of his nunciature, John visited all parts of the Empire. As legate, or inquisitor, he persecuted the last Fraticelli of Ferrara, the Jesuati of Venice, the Crypto Jews of Sicily, Moldavia and Poland, and, above all, the Hussites of Germany, Hungary, and Bohemia; his aim in the last case was to make talks impossible between the representatives of Rome and Bohemian "Hussite king" George of Podiebrad, for every attempt at conciliation seemed to him to be conniving at heresy.
Еврейлерге қарсы қоздыру
Джонның мұрасы Еуропадағы антисемитизмге қосқан үлесімен көлеңкеленді. Ол "Иудейлердің жазасы" деп танылып, Исаны Мәсіх деп мойындамаған яһуди дініне қарсы уағыз айтуды махаббат актісі деп есептеді. 1450 жылы францискандық "иудейге қарсы айтыскер" Римде "Synagogæ Romanæ magister" аталған Гамалиелмен мәжбүрлі пікірсайыс ұйымдастырды. 1451 және 1453 жылдар аралығында оның яһудилерге қарсы ыстық үгіті Германияның оңтүстік аймақтарын өздерінің барлық яһуди халқын қуғынға салуға ықпал етті. Дегенмен, "[о]л еретиктермен және яһудилермен араласқанда белгіленген шекараны бұзып, осылайша христиандық қайырымдылыққа қарсы келді деген ой замандастары үшін дерлік белгісіз болды. Оны кейде іс жүзінде тиімсіз деп сынағанмен, ешқашан қайырымсыз немесе адамдықсыз деп айыптап көрген жоқ. Тіпті оның ең қатал сыншыларының бірі Доринг те Капистраноның яһудилерге қатысты әрекеттерінде айыпталарлық ештеңе таппады."
John's legacy has been made controversial by his contributions to antisemitism in Europe. Known as the "Scourge of the Jews", he saw it as an act of love to preach against Judaism because it did not accept Jesus as the Messiah. In 1450, the Franciscan "Jew baiter" arranged a forced disputation at Rome with a certain Gamaliel called "Synagogæ Romanæ magister". Between 1451 and 1453, his fiery sermons against Jews persuaded many southern German regions to expel their entire Jewish populations. However, “[t]hat in dealing with heretics and Jews he transgressed established bounds and thereby failed against Christian charity is a thought practically unknown to contemporaries. He was at times censured as impractical, but never as uncharitable or inhuman. Even Doering, one of his severest critics, finds nothing to blame in Capistrano’s behavior toward the Jews.”
Әскер діни қызметкері
1453 жылы Константинополь құлағаннан кейін, солтан Мехмед II басқарған Осман империясы христиандық Еуропаға қауіп төндірді. Келесі жылы Папа Каликст III 70 жастағы Иоаннды Франкфурттағы императорлық мәжілісте (Imperial Diet) басып кірген османдықтарға қарсы крест жорығын уағыздауға жіберді. Бавария мен Австрияда үлкен жауап алмағандықтан, ол күш-жігерін Венгрияға шоғырландырды. 1456 жылдың шілдесіне қарай Капистрано шаруалар мен жергілікті помещиктерден тұратын үлкен, бірақ нашар жаттығудан өткен әскер жинады, олармен бірге түрік әскерінің қоршауындағы Белградқа бет алды. Олар жақсы жабдықталмағанмен, жігерлі болды. Капистрано мен Джон Хуняди бірге саяхаттады, бірақ әскерге жеке-жеке басшылық етті. Олар барлығы 40 000–50 000 сарбаз жинады. Хуняди Дунайдағы теңіз блокадасын бұзып, қоршауды жеңіп, қалаға күштер мен жабдықтар жеткізді. Кейбір мәліметтер бойынша, шаруалар өздігінен әрекет етіп, Капистрано мен Хунядиді осы мүмкіндікті пайдалануға мәжбүр етті. Хунядидің қорғаушыларға османдықтардың позицияларын тонауға тырыспау туралы бұйрығына қарамастан, кейбір бөлімшелер қиратылған қамалдардан шығып, османдықтардың қатарына қарсы орналасып, жау әскерін мазақтауға кірісті. Османдық сипахилер мазақтаушы күшті таратуға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Қабырғадан тысқары қосылған қорғаушылардың саны арта келе, бастапқыдағы оқиға тез арада толыққанды шайқасқа ұласты. Капистрано бастапқыда әскерін қабырғалардың ішіне қайтаруға бұйрық берді, бірақ көп ұзамай өзін 2000-ге жуық шаруа сарбазымен қоршап алды. Одан кейін ол оларды Сава өзенінен өтіп, османдықтардың тылына бастап кетті. Сонымен қатар, Хуняди османдық лагеріндегі артиллериялық позицияларды басып алу үшін форттан шабуыл жасады. Аса қатыгез шайқастан кейін османдықтар түнде шегінді; қоршау алынды. Оның қатысуы Капистраноның «Әскер діни қызметкері» деп аталуына әкелді. Ол шайқастан аман қалса да, сол кездегі әскерлер арасында кең таралған нашар санитарлық жағдайлардың салдарынан обаға шалдықты. Ол 1456 жылдың 23 қазанында қайтыс болды.
After the fall of Constantinople in 1453, the Ottoman Empire, under Sultan Mehmed II, threatened Christian Europe. That following year Pope Callixtus III sent John, who was already aged 70, to preach a Crusade against the invading Ottomans at the Imperial Diet of Frankfurt. Gaining little response in Bavaria and Austria, he decided to concentrate his efforts in Hungary. By July 1456, Capistrano managed to raise a large, albeit poorly trained force made up of peasants and local countryside landlords, with which he advanced towards Belgrade which was under siege by Turkish forces. Though poorly equipped they were highly motivated. Capistrano and John Hunyadi traveled together, though commanding the army separately. Between them, they had gathered around 40,000–50,000 troops altogether. Hunyadi managed to break the naval blockade on the Danube, and breach the siege, bringing reinforcements and supplies to the city. By some accounts, the peasant soldiers started a spontaneous action, and forced Capistrano and Hunyadi to take advantage of it. Despite Hunyadi's orders to the defenders not to try to loot the Ottoman positions, some of the units crept out from demolished ramparts, took up positions across from the Ottoman line, and began harassing enemy soldiers. Ottoman Sipahis tried without success to disperse the harassing force. As more defenders joined those outside the wall, what began as an isolated incident quickly escalated into a full scale battle. John of Capistrano at first tried to order his men back inside the walls, but soon found himself surrounded by about 2,000 peasant levymen. He then began leading them toward the Ottoman rear across the Sava river. At the same time, Hunyadi started a desperate charge out of the fort to take the cannon positions in the Ottoman encampment. In the aftermath of a fierce battle, the Ottomans withdrew and retreated under cover of darkness; the siege was lifted. His involvement led to Capistrano being called "the Soldier Priest". Although he survived the battle, John fell victim to the bubonic plague, which flourished in the unsanitary conditions prevailing among armies of the day. He died on 23 October 1456
1890 жылы оның мерекесі алғаш рет Жалпы Рим күнтізбесіне енгізіліп, 28 наурызға белгіленді. 1969 жылы Папа Павел VI оның мерекесін 23 қазанға, яғни қайтыс болған күніне көшірді. 1962 жылғы Римдік Миссаль мен оның қосымша күнтізбесіне сәйкес айтылатын Месса мен Офис жағдайында оның мерекесі наурыздың 28-і күнінде сақталады.
In 1890, his feast day was included for the first time in the General Roman Calendar and assigned to 28 March. In 1969, Pope Paul VI moved his feast day to 23 October, the day of his death. Where Mass and the Office are said according to the 1962 Roman Missal and its concomitant calendar, his feast day remains on March 28.
Қамқоршы қасиетті
Ол әскери дін қызметкерлері мен заңгерлердің қасиетті қамқоршысы.
He is the patron saint of military chaplains and jurists.