Кіріспе
Saxonia локомотиві Лейпциг-Дрезден теміржол компаниясы (Leipzig–Dresdner Eisenbahn Compagnie немесе LDE) тарапынан пайдаланылды және Германияда салынған алғашқы, практикалық тұрғыда жұмыс істейтін бу локомотиві болды. Оның аты латын тілінде Саксония деген мағынаны білдіреді.
The locomotive Saxonia was operated by the Leipzig–Dresden Railway Company (Leipzig–Dresdner Eisenbahn Compagnie or LDE) and was the first practical working steam locomotive built in Germany. Its name means Saxony in Latin.
Тарих
"Саксония" локомотивін Иоганн Андреас Шуберт салған. Ол LDE үшін сатып алынған ағылшын Comet локомотивінен шабыттанды, оны талдап, жетілдірді. Ол бірдей өлшемдерді қолданды, бірақ Comet-тен айырмашылығы, екі біріктірілген жетекші осьтері болды, бұл тарту күшін арттырды, ал жүру сапасын жақсарту үшін артқы жағына қосымша жүк көтеруші ось қосылды. Локомотивтің жобалануы мен құрылысы 1837 жылдың 1 қаңтарында негізі салынған Дрездендегі Maschinenbauanstalt Übigau инженерлік зауытында жүзеге асырылды. Бастапқыда Шуберт компанияның басшысы болды. Қозғалтқыштың құрылысы фирма үшін техникалық және экономикалық тәуекел болды. Біріншіден, олардың техникалық тәжірибесі мүлдем болмады; сонымен қатар, локомотивке тапсырыс түспеген еді. "Саксония" 1839 жылдың 8 сәуірінде Германиядағы алғашқы ұзақ қашықтықтағы темір жол желісі – Лейпциг-Дрезден темір жолын ашуға арналған. Бірақ сол кезге дейін теміржол индустриясында монополияны ұстап тұрған ағылшындар Шуберт пен оның локомотивінің табысына көңіл бөлмеді. Теміржолдағы алғашқы пойызды екі ағылшын локомотиві – Роберт Стивенсон мен Элефант тартты. Одан кейін, өзінің жасаушысы Иоганн Андреас Шуберт басқарған "Саксония" локомотиві ілесіп келді. Дегенмен, "Саксония" сәтті пайдаланыла берді, себебі 1843 жылы ол үлкен көрсеткіштерге қол жеткізді. Оның қазіргі орналасқан жері туралы нақты мәлімет жоқ, бірақ ол 1856 жылға дейін LDE паркінде болған болуы керек, өйткені оның аты сол кезге дейін өзгертілмеген. Übigau зауыты 1840 жылдың 12 сәуірінде тапсырылған Phoenix деп аталған тағы бір локомотив құрастырды.
Техникалық сипаттама
Техникалық тұрғыдан алғанда, Саксония локомотиві негізінен өзінің ағылшын аналогтарын қайталайтын. Қазанның конструкциясы туралы мәліметтер өте аз. Қазанның қабырғалары бойымен дәнекерленген тігістер болған, ал тік қазанның жоғарғы бөлігі иісті цилиндр тәрізді болған. Тік қазанның үстіндегі жалпақ плита бу сыбызғысы мен серіппелі қауіпсіздік клапаны үшін платформа қызметін атқарған. Қазан қабырғасының алдыңғы бөлігінде биік, тар бу күмбезі орналасқан. Отын күйдіретін жарық жылдамдылықпен жылжымалы етіп жасалған. Бу машинасы екі цилиндрлі, ішкі жетекпен жұмыс істейтін, қарапайым ішкі рычагты клапандық механизммен (Hebelsteurung) жабдықталған, буды кеңейту сатысы болмаған. Машина екінші біріктірілген осьті қозғалтқан. Екі біріктірілген ось, сондай-ақ жүк көтеретін ось рамаға берік бекітілген. Дөңгелек спицалары соққыға төзімді болаттан жасалған. Кейін құйылған спицалар қолданылды. Ішкі жетегі болғандықтан, екінші ось кривошипті ось ретінде жасалуға тиіс болды, бұл сол кездегі өндіріс технологиясын ескере отырып, ерекше жайт. Техникалық жаңалық – Шуберт локомотивтің жүріс сапасын жақсарту мақсатымен жасаған артқы ось болды. Бірақ ол артық деп танылып, 1840 жылы алынып тасталды. Дегенмен, 1842 жылдан бастап екі осьті локомотивтерді пайдалану қауіпсіздік талаптарына байланысты тыйым салынды, сондықтан артқы ось қайта орнатылды. Алғашқы тежегіш – екі жетекші дөңгелекке жоғарыдан әсер ететін бұрандалы ленталық тежегіш болды. Бірақ ол үлкен тозуға байланысты тиімсіз болып шықты және кейін алынып тасталды.
Локомотивтің көшірмесі
1985 жылдың 11 қазанында Шығыс Германия үкіметінің Көлік министрлігі локомотивтің көшірмесін жасау үшін жұмыс тобын құрды. Оның алғашқы сапары 1989 жылдың 8 сәуірінде Лейпцигтен Дрезденге дейінгі алғашқы ұзақ қашықтықтағы темір жолдың ашылуының 150 жылдығын мерекелеудің бір бөлігі болуы жоспарланған. "Адлер" сияқты, сол кезде көшірмені құрастыруға болатын бастапқы жобалау құжаттары да аз болды. Жаңа дизайн негізінен 1838 жылғы түпнұсқалық сызбаларға сүйенді. Өлшемдері мен техникалық деректері 1839 жылы NNW Meissner баспасында жарық көрген кітаптан алынды. Бастапқы өндіріс әдістерін қолдана отырып, көшірме жасау мүмкін болмады. Қазандықты салу кезінде қолданыстағы қағидаларды сақтау қажет болды. Бу машинасы үлкен қиындық тудырды. Алғашында "Saxonia" тек қарапайым рычагты клапандық механизмге ие болды, ол бу беруді бақылауға мүмкіндік бермеді. "Saxonia" көшірмесі үшін Stephenson клапандық механизмі ашық шыбықтармен жасау жоспарланды. Көшірме қазанды жобалау және жасау 150 жыл бұрын түпнұсқа қазанды жасаған Дрездендегі VEB Dampfkesselbau Übigau компаниясына тапсырылды. Қалған барлық компоненттер Deutsche Reichsbahn-ның әртүрлі мекемелерінде өндірілді. Соңғы құрастыру Галледегі жөндеу шеберханасында (Reichsbahnausbesserungswerk немесе Raw) жүзеге асырылды. Компоненттерді жасауды Дрездендегі, Эбисфельдегі, Берлиндегі Панков пен Вайссенфельдегі Bahnbetriebswerke (Bw, яғни локомотив депосы) және Вильсдруффтегі қайта жаңарту шеберханасы (Aufarbeitungswerkstatt) өз міндетіне алды. Тендерді Неустрелиц Bw-ның Варендегі (Мюриц) мекемесі жасады. Бастапқыда, негізінен түпнұсқадағыдай, шетелдік қатты ағаштан жасалған ағаштан жасалған рама жоспарланған. Көшірме буферлік соққыны сынау кезінде, мұндай ағаш конструкцияларының жарылуға бейім екені анықталды. Сондықтан тендерлік рама дәнекерленген болаттан жасалды және ағашпен қапталды. 1988 жылдың 1 қазанында жаңа локомотив алғаш рет Raw Halle-де іске қосылды. 14 күннен кейін ол Айслебенге сынақ сапарында толыққанды жұмыс істейтінін көрсетті. 1989 жылдың 12 қаңтарында тапсыру сапарында ол тіпті 70 км/сағ жылдамдыққа жетті, сондай-ақ тегіс жүру қасиеттерін және жақсы бу өндіруді көрсетті. Жаңа "Saxonia" Лейпциг Бас бекетінің Оңтүстік бөлімінде орналасқан. 1989 жылдың 8 сәуірінде ол Германияның алғашқы ұзақ қашықтықтағы темір жолының ашылуын мерекелеу үшін Риезада локомотивтердің әсерлі шеруін бастады. Қазіргі таңда локомотивтің иесі – Нюрнбергтегі DB мұражайы. Ол 2008 жылы Майнингендегі Бу локомотивтер зауытында толық тексеруден өтті және әлі де толыққанды жұмыс істейді.