Анри Жергения: Абхазия саяхатшысы және премьер-министрі (1941-2020)

Кіріспе

Абхазия премьер-министрі (1941–2020)

Анри Михаил Ипа Ерген (; 8 тамыз 1941 – 5 қаңтар 2020) Грузиядан де-факто тәуелсіздік алғаннан бері халықаралық жағынан мойындалмаған Абхазия Республикасының басты саясаткерлерінің бірі болды. 2001 жылдың маусымынан 2002 жылдың қарашасына дейін ол республиканың премьер-министрі қызметін атқарды, және бір кезде Ерген Абхазияның тұңғыш президенті Владислав Ардзинбаның ізбасары болуға ең мүмкін кандидат ретінде қарастырылды.

Ерте өмір және мансап

Ергеня 1941 жылы 8 тамызда Ресей КФСР-інің Ленинград қаласында дүниеге келген. 1963 жылы Мәскеу мемлекеттік университетін заң мамандығы бойынша бітірген. Кеңес дәуірінде Абхазия Автономиялық Кеңес Социалистік Республикасының басқару ведомствосында бірнеше лауазымды атқарды: Ішкі істер министрлігінің тергеушісі, Сухуми қаласы прокуратурасының бас тергеушісі, Сухуми қалалық халық сотының төрағасы және Абхазия АССР Жоғарғы Сотының мүшесі. Кеңес Одағының тарағаннан кейін, 1992 жылдан 2001 жылға дейін Ергеня Абхазия Республикасының Бас прокуроры болып қызмет етті, осы қызметінде ол Абхазияның соғыс тұқымдарына қатысты жасаған әрекеттерін қорғауға міндетті болды. 1999 жылдың 14 сәуірінде Халық Ассамблеясы бірнеше дауыс беруден кейін ғана оны екінші мерзімге Бас прокурор қызметіне қайта тағайындады. 1990 жылдан 2002 жылға дейін Ергеня президент Владислав Ардзинба үшін грузин-абхаз бейбітшілік конференциясында бас келіссөзші және уәкіл ретінде жұмыс істеді. Осы лауазымда ол жеке Ресеймен, Грузиямен, АҚШ және Біріккен Ұлттар Ұйымымен келіссөздердің көп бөлігін жүргізді.

Премьер-министр

2001 жылғы 7 маусымда Ергения премьер-министр лауазымына тағайындалды. Президент Ардзинбаның денсаулығының нашарлауына байланысты, Ергения бұрынғы премьер-министрлерден өзгеше, негізінен экономикалық саясатпен айналысқан Абхазияны саяси тұрғыдан басқара алды. Ол басқа абхаз саясаткерлеріне қарағанда Ресейге жақын және Грузиямен қайта бірігуге қарсы болды. Ергения Ресейге қосылуға жұмыс істеуді ашық талқылады және абхаздарды ресейлік паспорт алуға шақырды, көптеген адамдар ақырында осыны істеді. Сонымен қатар, ол Грузияның екі тарапқа да шабуыл жасауына жол бермеу үшін Оңтүстік Осетия президенті Эдуард Кокойтимен әскери одақ құруға уәде берді. 2002 жылғы 29 қарашада президент Ардзинба Ергенияны бюджеттік мақсаттарды орындамағаны және қысқа дайындық шараларын жеткілікті деңгейде жүзеге асырмағаны үшін қызметтен босатті. Алайда, сол жылдың алғашқы тоғыз айында бюджет толығымен орындалды және Ергенияның қызметтен босатылуы саяси себептермен жасалған деп есептелді. Ол Мәскеуден электр энергиясын Краснодар өлкесіне жеткізу туралы келісімге қол қойғаннан кейін ғана оралған еді, және сол кезде ол Ардзинбаның президенттік лауазымын басатын басты үміткер деп саналды. Президенттің әйелі Светлана Ардзинба Ергенияның туысы болды, және Ергения Мәскеуде қолдау табуға тырысқан деп есептелді. Кейбіреулер Ардзинба Ергенияның президенттікке тым ашық ниеттері бар деп ойлаған, ол Ресей мүдделерін Абхазия мүдделерінен жоғары қойған, немесе Абхазия халқы арасында оның танымалдылығы төмендегендіктен оны қолдауын тоқтатқан болуы мүмкін. Ергенияның орнына бұрынғы премьер-министр Геннадий Гагулия келді. Бұл Абхазияның сыртқы саясатында өзгерістерге әкелді, себебі Ергения тәуелсіздік мәселесінде берік тұрса да, келіссөздерге өте ашық болды, ал оның ізбасары одан да жабық болды. Ергения 1970 жылдардан бері Ардзинбаның жақын досы және серігі болды, бірақ Ардзинба оны премьер-министр лауазымынан босатқаннан кейін олар арасы суыты. 2005 жылы Ардзинба президенттік лауазымынан кеткеннен кейін олар қайтадан татуласты.

Jergenia was appointed to the post of Prime Minister June 7, 2001. Due to President Ardzinba's deteriorating health, Jergenia could lead Abkhazia politically, unlike previous Prime Ministers, who had mainly concerned themselves with economic policy. Perhaps even more so than other Abkhazian politicians, he was pro Russian, and vociferously opposed to reunification with Georgia. Jergenia openly discussed working towards associate membership of Russia and encouraged Abkhazians to take up Russian passports, which a large percentage of the population eventually did. He also pledged a military alliance with Eduard Kokoity, President of South Ossetia to discourage Georgia from attacking either entity. On 29 November 2002, Jergenia was fired by President Ardzinba, officially due to his failure to ensure fulfillment of budget targets and to prepare adequately for winter. However, for the first nine months of that year budget had been implemented fully and Jergenia's dismissal was widely seen as politically motivated. At the moment of his sacking, he had just returned from Moscow where he had signed a contract on supplying electricity to Krasnodar krai from Abkhazia, and he was widely seen at the time as the main candidate for succeeding Ardzinba as president. The President's wife, Svetlana Ardzinba, was Jergenia's first cousin, and Jergenia was thought to have been building up support in Moscow. Some think that Ardzinba found that Jergenia was too openly ambitious about the presidency, that he put Russian interests above Abkhazian interest, or that he dropped support for Jergenia due to his unpopularity with the Abkhazian population. Jergenia was replaced by former Prime Minister Gennady Gagulia. This led to a shift in Abkhazian foreign policy, as Jergenia, while still steadfast on the question of independence, was much more open to negotiations than his successor. Jergenia had been a close friend and collaborator of Ardzinba since the 1970s, but the two fell out when Ardzinba dismissed Jergenia as Prime Minister. They reconciled after Ardzinba retired as President in 2005.

2004 жылғы президенттік сайлау

2002 жылғы Парламент сайлауында, ол әлі Премьер-министр болып тұрғанда, Джергеня Amtsakhara қоғамдық қозғалысының парламенттік кандидаттарын қолдаған. 2003 жылы ол Amtsakhara съезінде сөйлеп, Президенттік өкілеттіктерді азайту және аралас президенттік-парламенттік үлгіге көшуді жақтады. Содан кейін Джергеня 2004 жылғы қазан айындағы президенттік сайлауда Amtsakhara-ның басты үміткеріне айналды, бірақ ол "Біріккен Абхазиямен" одақ құрып, Сергей Багапшты қолдауға шешім қабылдады. Amtsakhara-ның аз бөлігі Джергеняны қолдауын жалғастырды, ол сайлауға қатысып, вице-президенттікке Руслан Кишмарияны, Гал аудандық мәжілісінің төрағасын ұсынды. Екеуі бірінші турда 2277 дауыс алып, төртінші орынға табан тіреп, екінші турға қатыспады.