Кіріспе

Грузия мемлекетінің басшысы – Грузия Президенті. Грузия Президенті – Грузияның рәсімдік мемлекет басшысы және Қорғаныс күштерінің бас қолбасшысы. Конституцияда Президенттік лауазым "елдің бірлігі мен ұлттық тәуелсіздігінің кепілі" деп белгіленген. Көптеген парламенттік демократиялардағыдай, Президент көбінесе атқарушы функциясы жоқ, тек рәсімдік тұлға болып табылады. Атқару билігі Үкіметке және Премьер-Министрге жүктелген. Бұл лауазым алғаш рет 1991 жылдың 14 сәуірінде, Грузияның КСРО-дан тәуелсіздік жариялағаннан кейін бес күн өткен соң, Грузия Республикасының Жоғарғы Кеңесімен құрылды. Президент бес жылдық мерзімге сайланады. Қазіргі Президент – Саломе Зурабишвили. Грузияның толыққанды парламенттік жүйеге өтуіне байланысты, ол азаматтар тікелей сайлаған соңғы Президент болып табылады.

Біліктіліктері

Грузияның сайлау құқығы бар, 40 жасқа толып, Грузияда кем дегенде 15 жыл тұрған кез келген азаматы Грузия Президенті болып сайлануға құқылы. Бір уақытта шетел мемлекетінің азаматы болып табылатын Грузия азаматы Президенттік лауазымды атқара алмайды. Грузия Президенті саяси партияның мүшесі бола алмайды.

Сайлау

Грузияның 2018 жылғы Конституциясына сәйкес, 2024 жылдан бастап президентті Грузия Парламентінің барлық депутаттары, Абхазия және Аджария автономиялық республикаларының жоғарғы өкілді органдарының, сондай-ақ жергілікті өзін-өзі басқару органдарының (муниципалитеттердің) өкілдерінен тұратын 300 мүшелі сайлау коллегиясы бес жылдық мерзімге сайлайды. Бір адам Грузия Президенті қызметін екі реттен артық атқара алмайды. Грузия Президенттігіне кандидатты ұсынуға сайлау коллегиясының кемінде 30 мүшесінің құқығы бар. Грузия Президентін сайлауды Парламент қазан айына белгілейді.

Импичмент

Парламент мүшелерінің жалпы санының үштен бірі Грузия Президентіне импичмент жариялау мәселесін көтеруге құқылы. Егер Парламент мүшелерінің кем дегенде үштен екісі бұл шешімді қолдаса, олар импичментке ұшырауы мүмкін. Төтенше жағдай немесе соғыс заманында Президентті импичментке салу рәсімі конституциялық түрде тыйым салынған.

Стандартты

Стандарт Грузияның ұлттық туының негізінде жасалған, ортасында Грузияның мемлекеттік елтаңбасы бейнеленген. Осы стандарттың көшірмелері президент әкімшілігінде, Канцелярия ғимаратында, басқа да мемлекеттік органдарда, сондай-ақ Грузия аумағында президенттің көлігінде автокөлік туы ретінде қолданылады.

Қызмет тарихы

Грузия 1991 жылғы 9 сәуірде Кеңес Одағынан ресми түрде бөлінгеннен кейін, Жоғарғы Кеңес 14 сәуірде атқарушы президент лауазымын құруға дауыс берді және тікелей сайлау өткізілгенге дейін Цвиад Гамсахурдияны осы лауазымға тағайындады. 1991 жылғы 26 мамырда өткен жалпыұлттық сайлауда Гамсахурдия үлкен артықшылықпен жеңіске жетіп, Грузия Республикасының тұңғыш президенті болды. Гамсахурдия 1992 жылғы 6 қаңтарда әскери төңкеріс салдарынан биліктен алынды. Ол 1993 жылғы 31 желтоқсанда билікті қайтаруға жасаған сәтілмеген әрекет кезінде қаза тапқанға дейін эмиграцияда президенттік функцияларын атқаруын жалғастырды. Төңкерістен кейін заңды билік болмағандықтан, 1992 жылғы 10 наурызда Грузияның жаңа басшысы Эдуард Шеварднадзе үшін мемлекет басшысы лауазымы енгізілді. 1995 жылғы 24 тамызда жаңа Конституция қабылданғаннан кейін президент лауазымы қайта жаңартылды. Шеварднадзе 1995 жылғы 5 қарашада президенттікке сайланды және 2000 жылғы 9 сәуірде қайта сайланды. 2003 жылғы 23 қарашада "Гүл революциясы" деп аталған жаппай наразылықтардың қысымымен ол отставкаға кетті. Нино Бурджанадзенің қысқа мерзімдік міндетін атқарғаннан кейін, Михаил Саакашвили 2004 жылғы 4 қаңтарда сайланды. Ол өзінің алғашқы мерзімін толық аяқтаған жоқ, бірақ 2007 жылғы грузин демонстрацияларынан кейін туған шиеленісті азайту үшін өз еркімен отставкаға кетіп, 2008 жылдың күзінде белгіленген президенттік сайлауды ертерек өткізді. Ол 2008 жылғы 5 қаңтарда қайта сайланды. 2013 және 2018 жылдар аралығында қабылданған бірқатар түзетулермен президенттің атқарушы билігі премьер-министр мен Үкіметтің пайдасына едәуір шектелді. 2013 жылғы қазан айында Георгий Маргвелашвили президенттікке сайланғаннан кейін Грузия парламенттік республикаға өтуді аяқтады. 2018 жылғы қарашада Саломе Зурабишвили Грузияның тұрақты президенттік лауазымға тағайындалған тұңғыш әйел президенті болды және жаңа Конституцияға сәйкес, тікелей дауыс беру арқылы сайланған соңғы президент атанды. Осы өзгерістерді ескере отырып, ол алты жылдық мерзімге сайланды.

Мүшелік және президенттің міндетін атқару

Президенттің отставкаға кетуі, қайтыс болуы немесе импичмент жағдайында Парламент Төрағасы жаңа президент тағайындалғанға дейін уақытша өкілеттіктерді атқарады. Әкімшілік өзінің қызметінде Грузия Конституциясына, Грузия заңнамасына, Президенттің жарғыларына және Грузия Президентінің басқа да заң актілеріне сүйенеді. Әкімшіліктің құрылымы мен жұмыс тәртібі Грузия Президентімен анықталады.