Кіріспе

Телитромицин – клиникалық қолдануға енгізілген алғашқы кетолид антибиотиктерінің бірі және Ketek тауарлық атауымен сатылады. Ол жеңіл және орташа ауырлықтағы қауымдық пневмонияны емдеу үшін қолданылады. Қауіпсіздік туралы маңызды мәселелер туындағаннан кейін, АҚШ-тың Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы 2007 жылдың басында препараттың мақұлданған қолданылу аясын қысқартты. Телитромицин – эритромициннің жартылай синтетикалық туындысы. Ол кладиноза қантының кетотобын алмастыру және лактон сақинасына карбамат сақинасын қосу арқылы синтезделген. Бұл карбамат сақинасына алкил-арил тобы бекітілген. Бұдан әрі, 6-шы позициядағы оттек, кларитромициндегідей, жақсырақ қышқылдық тұрақтылыққа қол жеткізу үшін метилденген. Препарат 1994 жылы патенттелген және 2001 жылы медициналық қолдануға рұқсат берілген.

Жағымсыз әсерлер

Көбінесе кездесетін жағынқы әсерлер асқазан-ішек трактымен байланысты, оның ішінде диарея, жүрек айну, іш ауруы және құсу. Бас ауруы және дәм сезімінің бұзылуы да болуы мүмкін. Аз жиі кездесетін жағынқы әсерлерге жүрек қағу, көрудің нашарлауы және бөртпелер жатады. Телитромицин QTc интервалын ұзартуы да мүмкін. 2006 жылдың наурыз айында алғаш рет сирек, бірақ ауыр жағынқы әсерлер тіркелді, олар бауыр зақымдануымен байланысты болды. Үш түрлі жағдай хабарланды: бір жағдайда уақытша дәрілік гепатит, бірі бауыр трансплантациясымен, ал екіншісі өліммен аяқталды. АҚШ-та FDA-ның эпидемиология және бақылау басқармасы 2006 жылдың сәуір айына дейін телитромицин қабылдаған 5,2 миллион науқастың арасында 12 жағдайды анықтады, олар жедел бауыр жеткіліксіздігінен қайтыс болды, ал тағы 23 жағдайда бауырдың ауыр зақымдануы тіркелді. 2010 жылы жарияланған есепте бауыр жеткіліксіздігінің ғана емес, сонымен қатар көру бұзылуы мен миастения гравистің күшеюіне себеп болатын әсер ету механизмі сипатталды. Зерттеу көрсетті, телитромицин молекуласының құрамындағы пиридин нейромыскулярлық қосылыстардағы, көздің кіл тамырлық ганглийлеріндегі және бауырды иннервациялайтын блукалы жүйкедегі холинергиялық рецепторларға қарсы әсер етеді. Азитромицин және кларитромицин сияқты басқа макролидтер мен фторкетолид – солитромицин пиридин бөлігін қамтымайды және бұл холинергиялық рецепторларға айтарлықтай қарсылық көрсетпейді.

Әрекет ету механизмі

Телитромицин бактериялардың өсуіне кедергі келтіреді, олардың ақуыз синтезін бұза отырып. Телитромицин бактериялық рибосоманың 50S кіші бірлігіне байланысып, өсіп келе жатқан полипептидтік тізбектің ұзаруын тоқтатады. Телитромициннің 50S кіші бірлігіне эритромицинге қарағанда 10 еседен астам сәйкестігі бар. Сонымен қатар, телитромицин 50S рибосомалық кіші бірліктегі 23S РНК-ның екі доменіне бірден күшті байланысады, ал бұрынғы макролидтер тек бір доменге күшті, екінші доменге әлсіз байланысады. Басқа көптеген ақуыз синтезін тежегіштер сияқты, телитромицин де 50S және 30S рибосомалық кіші бірліктерінің қалыптасуын тежей алады.

Фармакокинетика

Эритромициннен айырмашылығы, телитромицин қышқылға төзімді, сондықтан оны асқазан қышқылдарынан қорғалған күйде ауыз арқылы қабылдауға болады. Ол салыстырмалы түрде жылдам сіңіріледі және көптеген тіндерге және фагоциттерге таралады. Фагоциттердегі жоғары концентрациясының арқасында телитромицин инфекция ошағына белсенді түрде тасымалданады. Белсенді фагоцитоз кезінде телитромициннің көп мөлшердегі концентрациясы босатылады. Тіндердегі телитромицин концентрациясы плазмадағыдан әлдеқайда жоғары. Телитромицин, микроорганизмдердің қолданыстағы макролидтерге қарсы тұруының өсуіне байланысты туындаған рөлді атқарады және макролидтерге төзімді Streptococcus pneumoniae-ге қарсы тиімді болуда. Кетолидтердің басқа макролидтерден ерекшеленетін анықтамалық ерекшелігі – макролид сақинасының 3-позициясынан L-кладиноза бейтарап қантының алынып тасталуы және одан кейін 3-гидроксилдің 3-кето функционалдық тобына тотығуы.

Метаболизм

Телитромицин негізінен бауырда метаболизмделеді, негізгі шығарылу жолы – өт арқылы, ал кішкентай бөлігі зәрмен шығарылады. Шамамен үштен бірі өзгермеген күйінде өт және зәрмен шығарылады, өт жолы арқылы шығарылу басым. Телитромициннің жартылай ыдырау кезеңі шамамен он сағатты құрайды.

Тарих

Француздық фармацевтикалық компания Hoechst Marion Roussel (кейін Sanofi Aventis) 1998 жылы телитромциннің (HMR 3647) II/III фазалық клиникалық сынақтарын бастады. Телитромцин 2001 жылдың шілдесінде Еуропалық комиссиясымен мақұлданды және кейіннен 2001 жылдың қазан айында сатылымға түсті. АҚШ-та телитромцин 2004 жылдың 1 сәуірінде АҚШ Тамақ және дәрілік заттар басқармасының (FDA) мақұлдауын алды.

FDA ескертуі

2007 жылдың 12 ақпанында, 2006 жылдың желтоқсанындағы кеңесші комитет талқылауы мен дауыс беру нәтижесінде, FDA Ketek препаратының таңбаламасын жаңартты. Жаңаруларға бұрын мақұлданған үш жағдайдың екеуін алып тастау кірді: жедел бактериялық синусит және созылмалы бронхиттің жедел бактериялық асқынулары. Агенттік препараттың осы жағдайлар бойынша пайдасы мен қауіптері арасалмағы мақұлдауды қолдамайтынын анықтады. Ketek ауруханадан тыс немесе ұзақ мерзімді күтім орталықтарында жұқтырылған, жеңіл және орташа ауырлықтағы бактериялық пневмонияны емдеу үшін нарықта сақталады. Сонымен қатар, FDA өндірушімен бірлесіп, өнімнің таңбаламасын ең жоғары деңгейдегі ескерту – «қара қорап ескертуімен» жаңартты. Ketek ескертуінде бұлшық әлсіздігін тудыратын миастения гравис ауруы бар пациенттерде қолдануға болмайтыны көрсетілген. Осы шешімнен кейін Sanofi Aventis АҚШ-та препаратты белсенді сатудан шығарды.

Қол жетімді нысандар

Телитромицин таблеткалар түрінде қолданылады. Стандартты доза – күніне бір рет, тамақпен немесе тамақсыз, бірге қабылданатын екі 400 мг таблетка.