Кіріспе

Гликопротеинді полипептид гормондары

Гонадотропиндер – бұл омыртқалы жануарлардың алдыңғы гипофизінің гонадотроптық жасушалары секрециялайтын гликопротеинді гормондар. Осы топқа сүтқоректілер гормондарының фолликулға әсер ететін гормоны (ФСГ) және лютеинизациялық гормоны (ЛГ), плаценталық/хориондық гонадотропиндер, адам хориондық гонадотропині (hCG) және жылқы хориондық гонадотропині (eCG) кіреді. ЛГ және ФСГ алдыңғы гипофиз безінен секрецияланады, ал hCG және eCG жүкті адамдар мен бикелердің плацентасынан секрецияланады. Гонадотропиндер жыныс бездеріне әсер етеді, гаметалар мен жыныс гормондарының өндірісін реттейді. Гонадотропин кейде Gn деп қысқартылады. Гонадотрофин деп жазылуы да қолданылады, бірақ бұл терминдегі «тамақтандыру» мағынасы қате. Гонадотропиндердің терапиялық қолданысқа арналған түрлі препараттары бар, негізінен фертильділікті қалпына келтіру үшін қолданылады. Сондай-ақ, әртүрлі елдерде заңсыз саналатын, тиімсіз диеталық немесе шарлатандық препараттар да кездеседі.

Аурулар

Гипофиз ауруларынан туындаған гонадотропин жетіспеушілігі гипогонадизмге алып келеді, бұл сүексіздікке ұшыратуы мүмкін. Емдеуге берілетін гонадотропиндер жатады, олар осылайша фертильділікке көмектесетін дәрі болып табылады. Мұндай препараттарды не несептен бөліп тазарту арқылы, не рекомбинантты ДНК арқылы өндіруге болады. Жыныс бездерінің жұмысы бұзылуы немесе жоғалуы әдетте қандағы ЛГ (лютеинделеуші гормон) және ФСГ (фолликулға ынталандыратын гормон) деңгейінің көтерілуіне себеп болады. Еркектерде Лейдиг жасушаларының гипоплазиясына алып келетін ЛГ-ға сезімталдықсыздық және ФСГ-ға сезімталдықсыздық – сәйкесінше ЛГ және ФСГ-ға сезімталдықсыздық жағдайлары, олардың тиісті сигналдық қабылдағыштарындағы функциялық мутациялардың нәтижесінде пайда болады. Бұларға ұқсас тағы бір жағдай – ГнРГ (гонадотропин-босатылатын гормон) сезімталдықсыздығы.

Фармацевтикалық препараттар

Терапиялық мақсатта, көбінесе сүексіздікке емдеу үшін қолданылатын гонадотропиндердің әртүрлі препараттары бар. Мысалы, менотропиндер (оларды адам менопаузалық гонадотропиндері деп те атайды) менопаузалық әйелдердің зәрiнен алынған ЛГ және ФСГ-дан тұрады. Рекомбинантты түрлерi де бар. Бұрын айтылған заңды фармацевтикалық препараттардан басқа, әртүрлі елдерде заңсыз саналатын сәулеттiк диеталар немесе жалған емдеу препараттары да кездеседi.