Кіріспе

Ауырсыңның тұқым түтікшелеріне іргелес андроген өндіретін жасушалар – Лейдиг жасушалары, сондай-ақ ұрық бездің интерстициалдық жасушалары және Лейдигтің интерстициалдық жасушалары деп аталады. Олар ұрық безіндегі тұқым түтікшелеріне іргелес орналасқан және лютеинизациялау гормонының (LH) әсерімен тестостерон өндіреді. Олардың пішіні көпбұрышты, ірі, айқын ядросы, эозинофильді цитоплазмасы және көптеген липидтерге толы көпіршіктері болады.

Құрылымы

Лейдиг клеткасы – бір жақты орналасқан, сопақ ядросы бар көп қырлы эпителиоидты жасуша. Ядрода бірден үшке дейін айқын нуклеолалар және көп мөлшерде қараңғы түсті перифериялық гетерохроматин болады. Ацидофильді цитоплазмада көбінесе көптеген мембранамен шектелген липидтік тамшылар және көп мөлшерде тегіс эндоплазмалық тор (SER) кездеседі. SER-дің көп болуымен қатар, ұсақ эндоплазмалық тордың шашыраңқы бөліктерімен бірге цитоплазмада бірнеше митохондриялар да жақсы көрінеді. Рейнке кристалдары липофусцин пигментінен және диаметрі 3-тен 20 микрометрге дейінгі таяқша тәрізді кристалдық құрылымдардан тұрады. Ересек типті Лейдиг жасушалары туғаннан кейінгі ұрықта дифференциалданады және жасөспірім шаққа дейін күйінде болады. Олардан бұрын, жүктіліктің 8-ден 20-шы аптасына дейін ұрықтық типті Лейдиг жасушаларының тобы ұрықта еркек белгілерін қалыптастыру үшін жеткілікті тестостерон өндіреді.

Андроген өндірісі

Лейдиг жасушалары андрогендер деп аталатын гормондар класын (19 көміртекті стероидтар) бөліп шығарады. Егеуқұйрықтарда пролактин (PRL) Лейдиг жасушаларындағы ЛГ рецепторларының санын арттыру арқылы Лейдиг жасушаларының ЛГ-ға жауап беруін күшейтеді.

Клиникалық маңызы

Лейдиг жасушалары бақылаусыз өсіп, Лейдиг жасушаларының ісігін қалыптастыруы мүмкін. Бұл ісіктер гормоналды түрде белсенді болып, тестостерон секрециялайды. Рейнке кристалдарының функциясы белгісіз, бірақ олар Лейдиг жасушаларының ісігінде кездеседі. Тестістегі басқа интерстициалдық жасушалардың ядросы немесе цитоплазмасы осы сипаттамаларға ие болмайды, сондықтан оларды анықтау салыстырмалы түрде жеңіл. Лейдиг жасушаларының ісігі кез келген жаста дамуы мүмкін, бірақ 5-10 және 30-35 жас аралығындағы адамдарда көбірек кездеседі. Балалардағы Лейдиг жасушаларының ісігі ерте жасқа толуға себеп болуы мүмкін. Ультрадыбыс (сонография) кистоздық аймақтарды анықтауға қолданылуы мүмкін, бірақ ол қатерлі және қатерсіз ісіктерді ажыратуға қабілетсіз. Мұндай жағдайда, LH және фолликулға ынталандыратын гормон (FSH) деңгейі қалыптыдан жоғары болса да, адамның тестостерон деңгейі төмендеуі мүмкін.

Этимология

Лейдиг жасушалары 1850 жылы оларды ашқан неміс анатомы Франц Лейдигтің құрметіне аталған.