Кіріспе

Адамның әйел репродуктивті жүйесіндегі табиғи өзгерістер. Адамның репродуктивті циклінің биологиялық аспектілері.

Менструалды цикл – әйел репродуктивті жүйесіндегі гормон өндірісі мен жатыр мен жұмыртқалықтар құрылымындағы жүктілікті мүмкін ететін табиғи өзгерістердің тізбегі. Жұмыртқалық цикл жұмыртқаның өндірілуі мен шығуына, сондай-ақ эстроген мен прогестеронның циклдік бөлінуін реттейді. Жатыр циклі жатырдың (аналық жатырдың) ішкі қабатын (эндометрийді) ұрықты қабылдауға дайындау және оны күтіп ұстауды қамтамасыз етеді. Бұл циклдер бір мезгілде және үйлесімді түрде жүреді, әдетте 21 мен 35 күн аралығында, орташа ұзақтығы 28 күн, және шамамен 30-45 жылға созылады. Табиғи гормондар циклдерді басқарады; фолликулға әсер ететін гормонның (ФСГ) циклдік жоғарылауы және төмендеуі ооциттердің (жетілмеген жұмыртқа жасушаларының) өндірілуіне және өсуіне түрткі болады. Эстроген гормоны ұрықтандыру болған жағдайда ұрыққа орналасу үшін жатырдың ішкі қабатын (эндометрийді) қалыңдатуға көмектеседі. Қалың қабатқа қан жеткізілу, сәтті орналасқан ұрыққа қажетті қоректік заттармен қамтамасыз етеді. Егер ұрықтандыру болмаса, қабат ыдырайды және қан бөлінеді. Прогестерон деңгейінің төмендеуінен басталатын менструация ("айыз", жалпы тілде) – жатырдың ішкі қабатының циклдік түсірілуі, жүктілік болмағанын көрсетеді. Әрбір цикл жұмыртқалық (жұмыртқалық цикл) немесе жатырдағы (жатыр циклі) оқиғаларға байланысты фазаларда өтеді. Жұмыртқалық цикл фолликулярлық фазадан, овуляциядан және сарғыш дене фазасынан тұрады; жатыр циклі менструальді, пролиферативті және секреторлық фазалардан тұрады. Менструальді циклдің бірінші күні – айыздың басталу күні, ол шамамен бес күнге созылады. Шамамен он төртінші күні жұмыртқалықтан жұмыртқа шығады. Менархе (алғашқы айыздың басталуы) әдетте 12 жас шамасында болады. Менструальді цикл кейбір әйелдерде айыз алдындағы синдромға (ПМС) әкелуі мүмкін, бұл белгілеріне төс сезімталдығы және шаршаңқылық кіруі мүмкін. Күнделікті өмірге әсер ететін ауыр белгілер айыз алдындағы дисфориялық бұзылыс деп аталады және әйелдердің 3-8% -ында кездеседі. Айыздың алғашқы күндерінде кейбір әйелдерде іштен арқаға және жоғарғы сандарына дейін таралатын айыз ауруы сезімі пайда болуы мүмкін. Менструальді циклді гормоналды контрацепция арқылы өзгертуге болады.

Циклдер мен кезеңдер

Бұл цикл жұмыртқалық және жатырлық циклдерді қамтиды. Жұмыртқалық цикл жұмыртқалық фолликулаларында болатын өзгерістерді сипаттайды, ал жатырлық цикл жатырдың эндометрийлік қабығында болатын өзгерістерді сипаттайды. Екі цикл де фазаларға бөлінеді. Жұмыртқалық цикл фолликулярлық және лютеиндік фазаларды кезектестіреді, ал жатыр циклі менструациядан, пролиферациялық фазадан және секреторлық фазадан тұрады. Менструалдық циклды мидағы гипоталамус және мидың негізіндегі алдыңғы гипофиз безі басқарады. Гипоталамус гонадотропин босататын гормонды (GnRH) бөліп шығарады, ол жақын орналасқан алдыңғы гипофиздің фолликулға ынталандыратын гормонды (FSH) және лютеинизациялық гормонды (LH) бөліп шығаруына себеп болады. Жасөспірімдікке дейін GnRH аз мөлшерде және тұрақты түрде бөлінеді. Жасөспірімдік шақтан кейін GnRH үлкен импульстармен бөлінеді, ал олардың жиілігі мен күші гипофиздің қанша FSH және LH өндіретінін анықтайды. Бір менструацияның бірінші күнінен келесі менструацияның бірінші күніне дейін өлшенгенде, менструалдық циклдің ұзақтығы әртүрлі болады, бірақ орташа ұзақтығы 28 күнге жуық. Менструалдық цикл әдетте 45 және 55 жас аралығында болатын менопауза кезінде аяқталады. Басым фолликула жұмыртқа жасушасын босатады, бұл овуляция деп аталады. Овуляциядан кейін жұмыртқа жасушасы ұрықтанбаса 24 сағаттан кем уақыт өмір сүреді, ал жұмыртқалықтағы басым фолликуланың қалдықтары сары денеге айналады – негізгі функциясы прогестерон гормонының көп мөлшерін өндіру. Прогестеронның әсерінен жатыр қабығы жүктілікті орнату үшін эмбрионның имплантациясына дайындалады. Эндометрийдің қалыңдығы эстрогеннің деңгейінің артуына жауап ретінде жалғастырады, ол антральды фолликуладан (жетілген жұмыртқалық фолликула) қан айналымына бөлінеді. Эстрогеннің ең жоғары деңгейі циклдің шамамен он үшінші күніне жетеді және овуляциямен сәйкес келеді. Егер шамамен екі апта ішінде имплантация болмаса, сары дене альбикан денесіне айналады, ол гормон өндірмейді, нәтижесінде прогестерон мен эстрогеннің деңгейі күрт төмендейді. Бұл төмендеу жатырдың менструация кезінде қабығынан айырылуына себеп болады; осы кезде эстрогеннің ең төменгі деңгейіне жетеді. Овуляциялық менструалдық циклда жұмыртқалық және жатырлық циклдер бір мезгілде және үйлесімді түрде жүзеге асады және 21 мен 35 күн аралығында созылады, халықтың орташа көрсеткіші 27–29 күн. Адамның менструалдық циклінің орташа ұзақтығы ай циклына ұқсас болғанымен, екеуінің арасында себеп-салдар байланысы жоқ.

Фолликулярлық фаза

Жұмыртқалықтарда жұмыртқалық дің жасушалары, гранулоза жасушалары және тека жасушалары бар, олар бірге бастапқы фолликулдерді құрайды. Жүктіліктің 20-шы аптасында жұмыртқалық безде 7 миллионға жуық жетілмеген жұмыртқа пайда болады. Қыз бала дүниеге келгенде бұл сан 2 миллионға дейін төмендейді, ал алғашқы менструациясына келген кезде 300 мыңға дейін азаяды. Орта есеппен, бір жұмыртқа жетіліп, менструалдық циклден кейін әр айда овуляция кезінде шығарылады. Жасөспірімдік кезеңнен бастап, бұл жасушалар етеккір цикліне тәуелсіз алғашқы фолликулдарға айналады. Жұмыртқаның дамуы оогенез деп аталады, және тек бір жасуша ұрықтануды күту үшін бөлінуден аман қалады. Қалған жасушалар ұрықтандырылмайтын полярлық денелер ретінде тасталады. Фолликулярлық фаза – жұмыртқалық циклдің бірінші бөлігі және ол антральды фолликулдердің толық дамуымен аяқталады. Мейоз (жасуша бөлінуі) аналық жасушаларда антральды фолликул пайда болғанға дейін аяқталмайды. Бұл кезеңде әдетте бір ғана жұмыртқалық фолликул толық жетіліп, жұмыртқа шығаруға дайын болады. Фолликулярлық фаза жасқа байланысты қысқарады, 18-24 жастағы әйелдерде шамамен 14 күнге созылса, 40-44 жастағы әйелдерде 10 күнге дейін төмендейді. Циклдің алғашқы күндерінде фолликулға ынталандыратын гормонның (ФСГ) деңгейінің артуымен бірнеше жұмыртқалық фолликулдар ынталандырылады. Бұл фолликулдар, бір жылға жуық уақыт бойы дамып келе жатқандықтан, фолликулогенез процесінде бір-бірімен үстемдік үшін бәсекелеседі. Олардың барлығы, біреуін қоспағанда, өсуін тоқтатады, ал ең үстем фолликул – ФСГ рецепторларының ең көп санына ие болған фолликул – толық жетілуге жалғасады. Қалған фолликулдар фолликулярлық атрезия деп аталатын процесте өледі. Лютеинизациялау гормоны (ЛГ) жұмыртқалық фолликулдың одан әрі дамуын ынталандырады. Толық жетілген фолликул антральды фолликул деп аталады және ол жұмыртқа жасушасын (овумды) қамтиды. Тека жасушалары ЛГ-мен байланысатын рецепторларды дамытады және жауап ретінде андростендионның көп мөлшерін бөліп шығарады. Сонымен қатар, пісіп келе жатқан фолликулді қоршаған гранулоза жасушалары ФСГ-мен байланысатын рецепторларды дамытады және жауап ретінде андростендионды бөліп шығарады, ол ароматаза ферментімен эстрогенге айналады. Эстроген гипофиздің ФСГ және ЛГ өндірісін тежейді. Бұл теріс кері байланыс ФСГ және ЛГ деңгейін реттейді. Үстем фолликул эстрогенді бөліп шығаруын жалғастырады, ал эстроген деңгейінің жоғарылауы гипофизді гипоталамустан GnRH-қа жауап беруге одан да сезімтал етеді. Эстрогеннің артуы оң кері байланыс сигналына айналады, бұл гипофиздің көбірек ФСГ және ЛГ бөліп шығаруына себеп болады. ФСГ және ЛГ-ның бұл күрт өсуі әдетте овуляциядан бір-екі күн бұрын болады және антральды фолликулдың жарылуын және жұмыртқаның босатылуын ынталандырады.

Овуляция

Он төртінші күн шамасында жұмыртқа безінен жұмыртқа шығарылады. Овуляция деп аталатын бұл процесс, LH деңгейінің ең жоғары нүктесінен кейін 10–12 сағат өткен соң, жетілген жұмыртқаның жұмыртқа қыстықтарынан (фолликулаларынан) фаллопий түтігіне шығуымен жүзеге асады. Бұл – ең ірі адам жасушасы. Овуляцияны сол немесе оң жұмыртқалықтардың қайсысы жүзеге асырады, соның ішінде кездейсоқ сияқты көрінеді; оларды үйлестіретін ешқандай процесс белгілі емес. Кейде екі жұмыртқалықтан да жұмыртқа шығуы мүмкін; егер екі жұмыртқа да ұрықтанса, нәтижесінде екіжақты егіздер дүниеге келеді. Жұмыртқа безінен шыққаннан кейін, жұмыртқа фаллопий түтігінің ұшындағы тіндік жиек – фимбрия арқылы фаллопий түтігіне тартылады. Шамамен бір тәулік өткен соң, ұрықтанбаған жұмыртқа фаллопий түтігінде ыдырайды немесе еріп кетеді, ал ұрықтанған жұмыртқа үш-бес күнде жатырға жетеді. Ұрықтану әдетте фаллопий түтігінің ең кең бөлігі – ампулада жүзеге асады. Ұрықтанған жұмыртқа бірден эмбрионалық даму процесін бастайды. Дамитын эмбрионның жатырға жетуіне үш күн, ал эндометрийге енуіне тағы үш күн уақыт керек. Ол имплантация кезінде бластоцист сатысына жетеді: осы кезде жүктілік басталады. Жұмыртқаның ұрықтануы сары дененің жойылуын болдырмайды. Синцитиотрофобласт (бластоцисті қамтитын, кейін плацентаның сыртқы қабаты болатын эмбрионның сыртқы қабаты) адам хориондық гонадотропинін (hCG) өндіреді, ол ЛГ-ға өте ұқсас және сары денені сақтап қалады. Жүктіліктің алғашқы айларында сары дене прогестерон мен эстрогенді овуляция кезіндегі деңгейден сәл жоғары деңгейде бөліп шығаруын жалғастырады. Осыдан кейін және жүктіліктің қалған бөлігінде плацента осы гормондардың жоғары деңгейін, сондай-ақ адам хориондық гонадотропинімен (hCG) бірге бөліп шығарады, бұл сары денеде прогестерон мен эстрогеннің көбірек бөлінуін ынталандырады, нәтижесінде етеккір циклы тоқтатылады. Бұл гормондар сонымен қатар сүт бездерін сүт өндіруге дайындайды.

Лютеалдық фаза

Шамамен 14 күнге созылатын прогестеронның артуы эстроген өндірілуін күшейте бастайды. Сары дене өндіретін гормондар сондай-ақ сары денеге қажетті ФСГ және ЛГ гормондарының өндірісін басады. ФСГ және ЛГ деңгейі тез төмендейді, нәтижесінде сары дене қырысып, әрекетін тоқтатады. Прогестерон деңгейінің төмендеуі менструацияны және келесі циклдің басталуын тудырады. Овуляциядан бастап прогестеронның тоқтауынан айыз басталғанға дейін бұл процесс әдетте екі аптаға жуық уақыт алады. Әрбір әйел үшін фолликулярлық фазаның ұзақтығы циклден циклге өзгеруі мүмкін, ал лютеалдық фазаның ұзақтығы циклден циклге 10-16 күн (орташа 14 күн) аралығында тұрақты болады.

Аналық цикл

Аналық цикл үш фазадан тұрады: менструация, пролиферативтік және секреторлық.

Етеккір

Мезгіл (кейде менструация деп те аталады) – жатыр циклының алғашқы және ең айқын кезеңі. Алғашқы мезгіл жасөспрім шақта, шамамен 12-13 жаста басталады. Орташа жасы дамып келе жатқан елдерде көбінесе кейінірек, ал дамыған елдерде ертерек болады. Ерте жасөспрімдікте ол 8 жастан бастап пайда болуы мүмкін, бұл да қалыпты жағдай болуы мүмкін. Мезгіл әр ай сайын эстроген мен прогестерон деңгейінің төмендеуі және спиральді артерияларды тарылтатын простагландиндердің бөлінуі арқасында басталады. Бұл олардың спазмға түсуіне, жирылуына және ыдырауына себеп болады. Эндометрийге қан ағыны тоқтатылады және эндометрийдің жоғарғы қабатындағы (функционалдық қабаттағы) жасушалар оттегі жетіспеуден өледі. Кейіннен бүкіл қабат жоғалып, тек төменгі қабаты – базальдық қабат қалды. Плазмин деп аталатын фермент мезгіл сұйықтығындағы қан ұюларын жібітеді, бұл қанның ағылуын жеңілдетеді және жатырдың ыдыраған қабаттарының шығуына көмектеседі. Қан ағыны 2-6 күнге созылады және шамамен 30-60 миллилитр қан шығады, бұл жүктілік болмағанын көрсетеді. Қан ағыны әйелдің жүкті болмағанының белгісі болып табылады, бірақ бұл сенімді белгі емес, себебі жүктілік кезінде де қан кетудің түрлі себептері болуы мүмкін. Мезгіл әдетте менархеден (алғашқы мезгіл) бастап менопаузаға дейін, яғни әйелдің репродуктивті жылдарында айына бір рет қайталанады. Әйелдерде менопаузаның орташа жасы 52 шамасында, көбінесе 45-55 жас аралығында болады. Менопаузаға дейін гормональды өзгерістер кезеңі – перименопауза басталады. Эуменорея – циклдің алғашқы 5 күніне созылатын қалыпты, реттелі мезгілді білдіреді. Меноррагия (көп қанды етеккір) бар әйелдер темір тапшылығына орташа адамға қарағанда көбірек бейім.

Көбею кезеңі

Пролиферациялық фаза – жатыр циклының екінші кезеңі, онда эстроген жатыр қабығының өсуіне және көбеюіне ықпал етеді. Фолликулярлық фазаның соңғы бөлігі жатыр циклының пролиферациялық фазасымен тоғысады. Жұмыртқалық фолликулдар жетілген сайын эстрадиол – эстрогеннің мөлшерін арттырып бөледі. Эстрогендер жатырдағы спиральды артериолалармен бірге эндометрийдің жаңа қабатының қалыптасуын бастайды. Эстроген деңгейі жоғарылағанда, жатыр мойнындағы жасушалар қалыптыдан жоғары pH және азырақ тұтқырлыққа ие жатыр мойнының шырышын өндіреді, бұл оны сперматозоидтар үшін қолайлырақ жасайды. Бұл шамамен 11-14 күндер аралығында болатын ұрықтандыру ықтималдығын арттырады. Бұл жатыр мойнының шырышын көп мөлшерде, шикі жұмыртқа ағызына ұқсас вагинальды бөлінді ретінде анықтауға болады. Бірақ бұл овуляция міндетті түрде болатынын білдірмейді.

Секреторлық кезең

Секреторлық фаза – жатыр циклінің соңғы фазасы және ол жұмыртқалық циклдің лютеалды фазасына сәйкес келеді. Секреторлық фаза кезінде сары дене прогестеронды өндіреді, ол эндометрийді бластоцисттің (дамып келе жатқан ұрықтандырылған жұмыртқаның) енуіне қабылдағыш етуде маңызды рөл атқарады. Гликоген, майлар және ақуыздар жатырға секрецияланады, ал жатыр мойнының шырышы қалыңдайды. Егер жүктілік болса, прогестерон қан ағынын күшейтеді, жатырдың тегіс бұлшық еттерінің жиырылуын азайтады және дененің базалық температурасын көтереді. Егер жүктілік орын алмаса, жұмыртқалық және жатыр циклдері қайта басталады.

Ановуляциялық циклдер мен қысқа лютеандық фазалар

Тек қана екі үшін бір бөлігі айқын қалыпты менструальді циклдар овуляциялық болып табылады, яғни овуляцияның болатын циклдар. Қалған үшін бір бөлігінде овуляция болмайды немесе қысқа лютеальді фаза (он күннен кем) болады, онда прогестерон өндірісі қалыпты физиология және фертильділік үшін жеткіліксіз. Овуляция болмайтын циклдар (ановуляция) жаңадан менструация бастаған қыздарда және менопаузаға жақын әйелдерде жиі кездеседі. Менархеден кейінгі алғашқы екі жыл ішінде циклдардың шамамен жартысында овуляция болмайды. Менархеден кейін бес жыл өткен соң, овуляция циклдардың шамамен 75%-ында болады және келесі жылдары бұл көрсеткіш 80%-ға жетеді. Ановуляциялық циклдар көбінесе қалыпты овуляциялық циклдарға ұқсас болады. Гормондардың тепе-теңдігінің кез келген өзгеруі ановуляцияға әкелуі мүмкін. Стресс, алаңдаушылық және тамақтану бұзылыстары ГнРГ деңгейінің төмендеуіне және менструальді циклдың бұзылуына себеп болуы мүмкін. Созылмалы ановуляция репродуктивті жастағы әйелдердің 6-15%-ында кездеседі. Менопауза кезінде гормондардың кері байланыс дисрегуляциясы ановуляциялық циклдарға әкеледі. Ановуляция ауру деп есептелмесе де, поликистоздық жұмыртқалық синдромы сияқты жасырын жағдайдың белгісі болуы мүмкін. Ановуляциялық циклдар немесе қысқа лютеальді фазалар әйелдер стресске ұшырағанда немесе спортшылар жаттығулардың қарқынын арттырғанда қалыпты жағдай. Бұл өзгерістер стресс факторлары азайғанда немесе спортшы жаттығуларға бейімделгенде қайта оралады. Күнделікті өмірге әсер ететін ауыр симптомдар менструальді дисфориялық бұзылу ретінде жіктеледі және әйелдердің 3-8%-ында кездеседі. Дисменорея (менструальді ауырулар) – іштің ауырсынуымен көрінетін және менструацияның алғашқы күндері арқа мен жоғары сандарына таралатын жағдай. Ауыр менструальді ауырулар қалыпты емес және эндометриоз сияқты ауыр жағдайдың белгісі болуы мүмкін. Бұл мәселелер әйелдердің денсаулығы мен өмір сапасына елеулі әсер етеді және уақтылы араласу осы әйелдердің өмірін жақсартуға көмектеседі. Менструальді цикл әйелдердің көңіл-күйіне әсер етеді, депрессияға немесе тітіркенуге ұшыратады, сондай-ақ менструацияның ауыр, ұятты немесе таза емес тәжірибе екендігі туралы жалған ұғымдар кең таралған. Көбінесе әйелдің қалыпты көңіл-күйінің өзгеруіне дұрыс емес түрде менструальді цикл жауапты деп есептеледі. Көптеген зерттеулердің нәтижелері сенімсіз, бірақ лютеальді және менструальді фазаларда көңіл-күйдің шағын өзгеруі және циклдың қалған бөлігінде оның төмендеуі байқалады. Менструальді цикл кезінде эстроген мен прогестерон деңгейінің өзгеруі физиологияның, соның ішінде мидың, метаболизмінің және тірек-қимыл жүйесінің әртүрлі аспектілеріне жүйелік әсер етеді. Нәтижесінде әйелдердің күш, аэробтық және анаэробтық қабілеттерін қоса алғанда, спорттық көрсеткіштеріне әсер етуі мүмкін. Мидың өзгеруі де менструальді цикл бойында байқалады, бірақ бұл оқу жетістіктеріне, проблемаларды шешуге және есте сақтауға қатысты өлшенетін өзгерістерге әкелмейді. Циклдың менструальді фазасында эстроген мен прогестерон деңгейінің төмендеуі кеңістіктік ойлау қабілетінің жақсаруына себеп болуы мүмкін. Кейбір әйелдерде овуляция кезінде миттельшмерц (неміс тілінде "ортадағы ауырсыну" деген мағынаны білдіреді) деп аталатын ерекше ауырсыну сезімі пайда болады. Ауырсынудың себебі жарылған фолликуламен байланысты, бұл аз мөлшерде қан жоғалтуға әкеледі. Тіпті қалыпты жағдайда да, менструальді цикл кезінде гормондар деңгейінің өзгеруі аутоиммундық аурулар сияқты бұзылыстардың жиілігін арттыруы мүмкін, бұл эстрогеннің иммундық жүйені күшейтуіне байланысты болуы мүмкін.

Гормоналды контрацепция

Гормоналды контрацептивтер FSH, LH және GnRH гормондарының секрециясын тежеу арқылы жүктіліктің алдын алады. Эстрогені қамтитын гормоналды контрацепция, мысалы, біріктірілген оральдық контрацепция таблеткалары (БОКТ) доминантты фолликуланың дамуын және циклдің ортасындағы ЛГ-ның күрт өсуін тоқтатып, осылайша овуляцияны болдырмайды. БОКТ-ны кезеңді түрде қабылдау және тоқтату жатыр циклын имитациялап, менструацияға ұқсас қан кетуді тудырады. Кейбір жағдайларда бұл қан кету жеңілдеу болады. Тек прогестиннен тұратын гормоналды контрацепция әдістері әрқашан овуляцияны тоқтатпайды, бірақ жатыр мойнының шырышының сперматозоидтар үшін қолайлы жағдайын жасауын болдырмайды. Гормоналды контрацепция таблеткалар, жамалар, теріге енгізілетін имплантаттар және гормоналды жатыр ішіндегі құрылғылар (ЖІҚ) сияқты түрлі формаларда қолданылады.

Эволюция және басқа түрлер

Көптеген аналық сүтқоректілерде эстростық цикл болады, бірақ тек он примат түрі, төрт жарғанат түрі, пілдер мен Каирдің тікенді тышқаны (Acomys cahirinus) ғана менструалдық циклға ие. Циклдар ұзындығынан басқа адамдардағыдай, ол 9-дан 37 күнге дейін ауыспайды. Спермамен тарайтын патогендерді бақылау. Бұл гипотеза менструацияның спермамен енген патогендерден жатырды қорғағанын болжайды. Бірінші гипотеза жыныстық қатынас менструациядан бірнеше апта бұрын болуы мүмкін екенін және басқа түрлерде жұқпалы сперма менструациямен бақыланбайтынын ескермейді. Бұл гипотеза жүктілік болмаған жағдайда жатыр қабығын сақтауға қарағанда қайта жаңартуға аз энергия кеткенін ұсынады. Екінші гипотеза жатыр қабығын сақтамайтын, бірақ менструацияламайтын басқа түрлерді түсіндірмейді. Жаңа қан тамырларының қалыптасуы, гормондар және тіндердің дифференциациялануы. Менструацияламайтын сүтқоректілерде децидуализация ана емес, ұрықтан басталады. Бұл гипотеза адам сияқты терең енгізілетін (жақсы тамырланатын) плацентасы бар түрлерде жатырдың ай сайынғы алдын ала дайындалуы қажет деп санайды. Плацентаның қалыптасу процесінде аналық тіндерге шабуыл жасалады. Бұл гипотеза менструацияның эволюциялық емес, жатыр тіндерін терең тамырланатын плацентадан қорғау үшін жатырдың сәйкес келіп алдын ала дайындалуының нәтижесі болғанын болжайды, нәтижесінде қалың эндометрий дамиды. Төртінші гипотеза приматтар емес түрлердегі менструацияны түсіндірмейді.