Жұмыртқа клеткаларының жұмыртданынан шығуы – овуляция. Овуляция кезінде жұмыртқа ұрықтандыруға дайын болады, эндометрий қалыңдайды. Ұрықтанбаса, менструация болады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жұмыртқалық жасушалардың жұмыртқадан шығуы
Release of egg cells from the ovaries
Овуляция – жұмыртқалықтан жұмыртқа жасушаларының шығуы. Әйелдерде бұл оқиға жұмыртқалық фолликулаларының жарылып, екіншілік жұмыртқа жасушасын босату кезінде жүзеге асады. Овуляциядан кейін, лютеалдық фазада жұмыртқа сперматозоидтармен ұрықтандыруға мүмкіндік алады. Сонымен қатар, ұрықтанған жұмыртқаны қабылдау үшін жатырдың ішкі қабығы (эндометрий) қалыңдайды. Егер ұрықтандыру болмаса, жатырдың ішкі қабығы және жұмыртқа жасушасы менструация кезінде шығарылады.
Ovulation is the release of eggs from the ovaries. In women, this event occurs when the ovarian follicles rupture and release the secondary oocyte ovarian cells. After ovulation, during the luteal phase, the egg will be available to be fertilized by sperm. In addition, the uterine lining (endometrium) is thickened to be able to receive a fertilized egg. If no conception occurs, the uterine lining as well as the egg will be shed during menstruation.
Процесс
Овуляция менструалдық циклдің ортасында, фолликулярлық фазадан кейін болады. Әйелдің ең құнарлы күндерін соңғы менструация күніне және әдеттегі менструалдық цикл ұзақтығына сүйене отырып есептеуге болады. Овуляцияға дейін және одан кейінгі бірнеше күн (шамамен 28 күндік циклдің 10-дан 18-ші күндері аралығында) ең құнарлы кезеңді құрайды. Соңғы менструация күнінен (LMP) овуляцияға дейінгі орташа уақыт 14,6 күнді құрайды, бірақ әйелдер арасында және бір әйелдің әртүрлі циклдері арасында айтарлықтай өзгерістер болуы мүмкін, жалпы 95% болжамдық интервал 8,2-ден 20,5-ке дейін. Менструалдық циклдің овуляцияға дейінгі фазасында, жұмыртқа қуысы кумулюс кеңеюі деп аталатын бірқатар өзгерістерге ұшырайды, ол ФСГ гормонымен стимуляцияланады. Бұл процестен кейін, қуыста стигма деп аталатын тесік пайда болады, және екіншілік жұмыртқа клеткасы осы тесік арқылы қуыстан шығады. Овуляция гипофиз безінен бөлінетін ФСГ және ЛГ гормондарының деңгейінің күрт өсуімен шақырылады. Лютеалдық (овуляциядан кейінгі) фазада екіншілік жұмыртқа клеткасы фаллопий түтіктері арқылы жатырға қарай қозғалады. Егер сперматозоидпен ұрықтанса, ұрықтанған екіншілік жұмыртқа клеткасы немесе овум 6–12 күннен кейін жатырда бекінуі мүмкін.
Ovulation occurs about midway through the menstrual cycle, after the follicular phase. The days in which a woman is most fertile can be calculated based on the date of the last menstrual period and the length of a typical menstrual cycle. The few days surrounding ovulation (from approximately days 10 to 18 of a 28 day cycle), constitute the most fertile phase. The time from the beginning of the last menstrual period (LMP) until ovulation is, on average, 14.6 days, but with substantial variation among females and between cycles in any single female, with an overall 95% prediction interval of 8.2 to 20.5 In the preovulatory phase of the menstrual cycle, the ovarian follicle will undergo a series of transformations called cumulus expansion, which is stimulated by FSH. After this is done, a hole called the stigma will form in the follicle, and the secondary oocyte will leave the follicle through this hole. Ovulation is triggered by a spike in the amount of FSH and LH released from the pituitary gland. During the luteal (post ovulatory) phase, the secondary oocyte will travel through the fallopian tubes toward the uterus. If fertilized by a sperm, the fertilized secondary oocyte or ovum may implant there 6–12 days later.
Фолликулярлық фаза
Фолликулярлық фаза (немесе пролиферациялық фаза) – менструалдық цикл кезінде жұмыртқалық фолликулалар жетілетін кезең. Фолликулярлық фаза менструацияның басынан овуляцияның басталуына дейін созылады. Овуляция сәтті болуы үшін жұмыртқа клеткасы корона радиата және кумулюс оофорум гранулоза жасушаларымен қамтамасыз етілуі керек. Соңғылары пролиферация және муцификация кезеңінен өтеді, бұл кумулюс кеңеюі деп аталады. Муцификация – гиалурон қышқылына толы коктейльдің секрециясы, ол кумулюс жасушалар желісін жұмыртқа клеткасының айналасында жабысқақ матрицаға таратып, жинақтайды. Бұл желі овуляциядан кейін жұмыртқа клеткасымен бірге қалады және ұрықтану үшін қажеттілігі дәлелденген.
The follicular phase (or proliferative phase) is the phase of the menstrual cycle during which the ovarian follicles mature. The follicular phase lasts from the beginning of menstruation to the start of ovulation. For ovulation to be successful, the ovum must be supported by the corona radiata and cumulus oophorous granulosa cells. The latter undergo a period of proliferation and mucification known as cumulus expansion. Mucification is the secretion of a hyaluronic acid rich cocktail that disperses and gathers the cumulus cell network in a sticky matrix around the ovum. This network stays with the ovum after ovulation and has been shown to be necessary for fertilization.
Овуляция
Эстроген деңгейі фолликулярлық фазаның соңында, шамамен 12 және 24 сағат аралығында ең жоғары шарына жетеді. Бұл, оң кері байланыс арқылы, лютеинизациялық гормонның (ЛГ) және фолликулға әсер ететін гормонның (ФСГ) деңгейінің күрт өсуіне себеп болады. Бұл 24-36 сағатқа созылады және жұмыртқалық фолликулалардың жарылуына, нәтижесінде жұмыртқалық жасушаның жұмыртқадан босатылуына әкеледі. ЛГ іске қосқан сигнал трандукциясы тізбегі арқылы, cAMP екіншілік хабаршысы қабынуға қатысты гендерді белсендіреді, содан кейін фолликуладан протеолиттік ферменттер бөлінеді, олар көпіршік орнындағы фолликулярлық тінді ыдыратады, нәтижесінде "стигма" деп аталатын тесік пайда болады. Екіншілік жұмыртқа жарылған фолликуладан шығып, стигма арқылы перитонеальды қуысқа өтеді, онда фаллопий түтігінің ұшындағы фимбриялар оны ұстап алады. Жұмыртқалық түтікке енгеннен кейін, кірпікшелердің көмегімен жатырға қарай жылжиды. Шамамен 1-2% жағдайда овуляция кезінде бірден көп жұмыртқа жасуша босатылады. Бұл бейімділік ананың жасы ұлғайған сайын артады. Екі әртүрлі сперматозоидтың екі әртүрлі жұмыртқа жасушасын ұрықтандыруы нәтижесінде әртүрлі егіздер дүниеге келеді.
Estrogen levels peak towards the end of the follicular phase, around 12 and 24 hours. This, by positive feedback, causes a surge in levels of luteinizing hormone (LH) and follicle stimulating hormone (FSH). This lasts from 24 to 36 hours, and results in the rupture of the ovarian follicles, causing the oocyte to be released from the ovary. Through a signal transduction cascade initiated by LH, which activates the pro inflammatory genes through cAMP secondary messenger, proteolytic enzymes are secreted by the follicle that degrade the follicular tissue at the site of the blister, forming a hole called the stigma. The secondary oocyte leaves the ruptured follicle and moves out into the peritoneal cavity through the stigma, where it is caught by the fimbriae at the end of the fallopian tube. After entering the fallopian tube, the oocyte is pushed along by cilia, beginning its journey toward the uterus. Approximately 1–2% of ovulations release more than one oocyte. This tendency increases with maternal age. Fertilization of two different oocytes by two different spermatozoa results in fraternal twins.
Лютеалдық фаза
Фолликулдің өмір сүру мерзімі аяқталды. Ооцитсіз фолликул ішке қарай бүгіліп, сары денеге (corpus luteum, көпше түрі – corpora lutea) айналады, ол эстроген мен прогестерон өндіретін стероидтік жасушалардың шоғыры болып табылады. Бұл гормондар эндометрий бездерін пролиферативті эндометрийді, кейіннен секреторлық эндометрийді өндіруге итермелейді, егер ұрықтану болса, эмбрионның өсуі осы жерде жүзеге асады. Прогестеронның әсері дене температурасын жарты градусқа дейін бір градусқа дейін (Цельсий бойынша) көтереді. Сары дене менструалдық циклдің соңына дейін осы паракрин әрекетін жалғастырады, эндометрийді күйінде ұстап тұрады, содан кейін менструация кезінде жарақатты тіндерге ыдырайды.
The follicle proper has met the end of its lifespan. Without the oocyte, the follicle folds inward on itself, transforming into the corpus luteum (pl. corpora lutea), a steroidogenic cluster of cells that produces estrogen and progesterone. These hormones induce the endometrial glands to begin production of the proliferative endometrium and later into secretory endometrium, the site of embryonic growth if implantation occurs. The action of progesterone increases basal body temperature by one quarter to one half degree Celsius (one half to one degree Fahrenheit). The corpus luteum continues this paracrine action for the remainder of the menstrual cycle, maintaining the endometrium, before disintegrating into scar tissue during menses.
Клиникалық көрінісі
Овуляцияның басталуы овуляция кезінде тек әйелдің өзі ғана анықтай алатын белгілермен білінеді, сондықтан адамдарда овуляция жасырын болып саналады. Көптеген жануар түрлерінде әйелдің фертильді кезеңін көрсететін ерекше белгілер бар. Адамдардағы жасырын овуляцияны түсіндіру үшін бірнеше теория ұсынылған. Овуляцияға жақын әйелдерде жатыр мойнының шырыны және базальды дене температурасы өзгеріп, ал сонымен қатар, көптеген әйелдер овуляциямен байланысты ауырсыну (Миттельшмерц) және иіс сезу қабілетінің күшеюі сияқты екіншілік фертильділік белгілерін сезінеді және овуляцияның нақты сәтін анықтай алады. Дегенмен, ай сайынғы циклдің ортасындағы ауырсыну Миттельшмерцке байланысты емес, кисталар, эндометриоз, жұқпалы аурулар немесе жатыр сыртындағы жүктілік сияқты басқа факторлардың салдары болуы мүмкін. Овуляцияның басқа да мүмкін белгілеріне кеудедегі жайсыздық, ісіну және құрсақ ауруы жатады, бірақ бұл белгілер овуляция болып жатқанына кепілдік бермейді. Көптеген әйелдер овуляцияға дейін бірнеше күн бұрын жыныстық құштарлықтың артуын сезінеді. Бір зерттеу нәтижесінде әйелдер овуляция кезінде бет-әлпеттерінің тартымдылығы артатыны анықталды. Овуляцияның басталуымен, овуляция сәтімен және организмнің менструальді циклді бастау және аяқтау процесімен байланысты симптомдар әр әйелде әртүрлі қарқынмен білінеді, бірақ негізінен бірдей болып табылады. Мұндай симптомдарды – негізінен базальды дене температурасы, Миттельшмерц және жатыр мойнының орны – тіркеу фертильділікті танудың симптотермиялық әдісі деп аталады, ол әйелге овуляцияның күйін өздігінен диагностикалауға мүмкіндік береді. Тиісті білімі бар маманнан оқыту алғаннан кейін, овуляцияны көрсету үшін әр цикл бойынша фертильділік диаграммасын толтыруға болады. Бұл табиғи контрацепция және жүктілікті жоспарлау үшін деректерді пайдалану мүмкіндігін ұсынады. Овуляцияны растау үшін зәрдегі прегнадиол-3 глюкуронид гормонының деңгейі 5 мкг/мл-ден жоғары болса, қолданылады. Бұл тест 107 әйелдің арасында 100% дәлдік көрсеткен.
The start of ovulation may be detected by signs that are not readily discernible other than to the ovulating female herself, thus humans are said to have a concealed ovulation. In many animal species there are distinctive signals indicating the period when the female is fertile. Several explanations have been proposed to explain concealed ovulation in humans. Females near ovulation experience changes in the cervical mucus, and in basal body temperature. Furthermore, many females experience secondary fertility signs including Mittelschmerz (pain associated with ovulation) and a heightened sense of smell, and can sense the precise moment of ovulation. However, midcycle pain may also not be due to Mittelschmerz, but due to other factors such as cysts, endometriosis, sexually transmitted infections, or an ectopic pregnancy. Other possible signs of ovulation include tender breasts, bloating, and cramps, although these symptoms are not a guarantee that ovulation is taking place. Many females experience heightened sexual desire in the several days immediately before ovulation. One study concluded that females subtly improve their facial attractiveness during ovulation. Symptoms related to the onset of ovulation, the moment of ovulation and the body's process of beginning and ending the menstrual cycle vary in intensity with each female but are fundamentally the same. The charting of such symptoms — primarily basal body temperature, mittelschmerz and cervical position — is referred to as the sympto thermal method of fertility awareness, which allow auto diagnosis by a female of her state of ovulation. Once training has been given by a suitable authority, fertility charts can be completed on a cycle by cycle basis to show ovulation. This gives the possibility of using the data to predict fertility for natural contraception and pregnancy planning. Urine levels of the hormone pregnanediol 3 glucuronide of over 5 μg/mL has been used to confirm ovulation. This test has a 100% specificity over 107 women.
Овуляцияны индукциялау
Овуляцияны индукциялау поликистоздық жұмыртқалар синдромы (ПЖС) және олигоменорея сияқты жағдайлары бар пациенттер үшін перспективті көмекші репродуктивтік технология болып табылады. Ол жасушаларды жұмыртқа алу алдында жетілдіру үшін экстракорпоралды ұрықтандыруда да қолданылады. Әдетте, бірнеше жұмыртқа клеткаларының қалыптасуын ынталандыру үшін овуляцияны индукциялаумен бірге жұмыртқалық стимуляция қолданылады. Керісінше, кейбір жануар түрлерінде овуляция табиғи түрде жүзеге асады, оны жыныстық қатынас арқылы стимуляциялауға болады.
Ovulation induction is a promising assisted reproductive technology for patients with conditions such as polycystic ovary syndrome (PCOS) and oligomenorrhea. It is also used in in vitro fertilization to make the follicles mature before egg retrieval. Usually, ovarian stimulation is used in conjunction with ovulation induction to stimulate the formation of multiple oocytes. By contrast, induced ovulation in some animal species occurs naturally, ovulation can be stimulated by coitus.
Овуляцияны басу
Комбинирленген гормоналды контрацептивтер фолликулалардың дамуын тежейді және овуляцияны тоқтату арқылы негізгі әрекет механизмін жүзеге асырады. Эстроген немесе прогестогеннің овуляцияны тежейтін дозасы (OID) – әйелдерде овуляцияны тұрақты түрде тоқтату үшін қажетті дозаны білдіреді. Овуляцияны тоқтату – антигонадотроптық әсер болып табылады және гипофиз безінен гонадотропиндер, ЛГ және ФСГ секрециясын тежеу арқылы жүзеге асырылады. Көмектесетін репродуктивті технологияларда, соның ішінде ішкі ұрықтандыруда, трансвагиналды жұмыртқа ұяшығын алу жоспарланған циклдар әдетте овуляцияны тоқтатуды қажет етеді, себебі овуляциядан кейін жұмыртқа ұяшықтарын жинау іс жүзінде мүмкін емес. Осы мақсатта овуляцияны GnRH агонистері немесе GnRH антагонистері арқылы, қолданылатын затқа байланысты әртүрлі протоколдармен тоқтатуға болады.
Combined hormonal contraceptives inhibit follicular development and prevent ovulation as a primary mechanism of action. The ovulation inhibiting dose (OID) of an estrogen or progestogen refers to the dose required to consistently inhibit ovulation in women. Ovulation inhibition is an antigonadotropic effect and is mediated by inhibition of the secretion of the gonadotropins, LH and FSH, from the pituitary gland. In assisted reproductive technology including in vitro fertilization, cycles where a transvaginal oocyte retrieval is planned generally necessitates ovulation suppression, because it is not practically feasible to collect oocytes after ovulation. For this purpose, ovulation can be suppressed by either a GnRH agonist or a GnRH antagonist, with different protocols depending on which substance is used.
Ұрықтық және овуляция уақыты
Ұрықтандыруға қабілетті әйелдердің көпшілігі овуляцияға дейін шамамен бес күн және овуляциядан кейін бір күн бойында өнімді болады. Егер жұбайлар 12 айдан кем уақыттан бері бала көтеруге тырысып жатса және әйелдің жасы 40-қа толмаған болса, уақытталған жыныстық қатынас (овуляцияны болжайтын несеп сынақтарын пайдаланып овуляциямен сәйкес жыныстық қатынас) жүктілікке қабылдану және тірі туу көрсеткіштерін жақсартуға көмектесуі мүмкін деген деректер бар.
Most women who are able to conceive are fertile for an estimated five days before ovulation and one day after ovulation. There is some evidence that for couples who have been trying to conceive a child for less than 12 months and the female is under 40 years old, practicing timed intercourse (timing intercourse with ovulation using urine tests that predict ovulation) may help improve the rate of pregnancy and live births.