Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жыныстық жасушаларды өндіретін без, мультфильм кейіпкері. Жыныс безі немесе репродуктивті без – организмнің гаметалары мен жыныстық гормондарын өндіретін аралас без. Әйелдердің көбелек жасушалары – жұмыртқа жасушалары, ал ерлердің көбелек жасушалары – сперматозоидтар. Ер адамның жыныс безі, яғни ұрық, сперматозоидтар түрінде сперматозоидтарды өндіреді. Әйелдің жыныс безі, яғни жұмыртқа безі, жұмыртқа жасушаларын өндіреді. Бұл екі гамета да гаплоидты жасушалар болып табылады. Кейбір гермафродит жануарларда (және кейбір адамдарда (овотестикулярлы синдром)) овутестис деп аталатын жыныс безінің түрі кездеседі.
Gland that produces sex cells
the cartoon character
A gonad, sex gland, or reproductive gland is a mixed gland that produces the gametes and sex hormones of an organism. Female reproductive cells are egg cells, and male reproductive cells are sperm. The male gonad, the testicle, produces sperm in the form of spermatozoa. The female gonad, the ovary, produces egg cells. Both of these gametes are haploid cells. Some hermaphroditic animals (and some humans (ovotesticular syndrome)) have a type of gonad called an ovotestis.
Эволюция
Жыныс бездерінің ортақ тегін анықтау қиын, бірақ жыныс бездері көбінесе бірнеше рет тәуелсіз дамыған болуы мүмкін.
It is hard to find a common origin for gonads, but gonads most likely evolved independently several times.
Реттеу
Жыныс бездері лютеинизациялық гормон (ЛГ) және фоликулға ынталандыратын гормон (ФСГ) арқылы реттеледі, олар алдыңғы гипофиз безіндегі гонадотроптар немесе гонадотрофиндермен өндіріліп, секрецияланады. Бұл секреция гипоталамуста өндірілетін гонадотропин-босататын гормон (GnRH) арқылы бақыланады.
The gonads are controlled by luteinizing hormone (LH) and follicle stimulating hormone (FSH), produced and secreted by gonadotropes or gonadotrophins in the anterior pituitary gland. This secretion is regulated by gonadotropin releasing hormone (GnRH) produced in the hypothalamus.
Даму
Жыныс бездері үш көзден дамиды: мезотелийден, оның астындағы мезенхимнен және бастапқы герм жасушаларынан. Гонадалар алтыншы аптада ортақ примордиум (дамудың ең ерте сатысындағы орган) ретінде, жыныс жоталары түрінде дамуға бастайды, олар кейін еркек немесе әйел жыныс мүшелеріне ажыратылады (ерекшеленбеген жағдайда). Y хромосомасының қысқа қолда орналасқан және тестіс анықтау факторын кодтайтын SRY генінің болуы, әдетте, еркек жыныстық дамуын анықтайды. Y хромосомасында SRY гені болмаған жағдайда, әдетте әйел жынысы (тестіс орнына жұмыртқалықтар) дамиды. Жыныс бездерінің дамуы – зәр шығару және көбелек мүшелерінің дамуының бір бөлігі болып табылады.
The gonads develop from three sources; the mesothelium, underlying mesenchyme and the primordial germ cells. Gonads start developing as a common primordium (an organ in the earliest stage of development), in the form of genital ridges, at the sixth week, which are only later differentiated to male or female sex organs (except when they are not differentiated). The presence of the SRY gene, located on the short arm of the Y chromosome and encoding the testis determining factor, usually determines male sexual differentiation. In the absence of the SRY gene from the Y chromosome, usually the female sex (ovaries instead of testes) will develop. The development of the gonads is a part of the development of the urinary and reproductive organs.
Ауру
Жыныс бездері гипергонадизм, гипогонадизм, агонадизм, ісіктер және қатерлі ісіктер сияқты көптеген ауруларға шалдығуға бейім.
The gonads are subject to many diseases, such as hypergonadism, hypogonadism, agonadism, tumors, and cancer, among others.
Жұмыртқалық бездің қартаюы
Бала туудың кешігуі дамыған елдерде кең таралған және бұл кешігу көбінесе жұмыртқа безінің сүректігімен және жетілмеуімен байланысты. Жұмыртқалық жасушалардың қартаюы – жұмыртқа жасушаларының сапасы мен санының прогрессивті төмендеуімен сипатталады. Бұл төмендеуге себеп, ішінара, ДНК жөндеу және мейоз үшін қажетті ақуыздарды кодтайтын гендердің экспрессиясының төмендеуі болуы мүмкін. Мұндай экспрессияның төмендеуі ДНК зақымдануының күшеюіне және мейоздық рекомбинациядағы қателерге алып келуі мүмкін. Сперматогенез процесінде ұрықта спонтанды жаңа мутациялар пайда болады және олар жас өскен сайын жинақталады.
A delay in having children is common in the developed world and this delay is often associated with ovarian infertility and subfertility. Ovarian aging is characterized by progressive decline of the quality and number of oocytes. This decline is likely due, in part, to reduced expression of genes that encode proteins necessary for DNA repair and meiosis. Such reduced expression can lead to increased DNA damage and errors in meiotic recombination. During spermatogenesis in the testis, spontaneous new mutations arise and tend to accumulate with age.