Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс-дания мемлекет қайраткері граф Иоганн Хартвиг Эрнст фон Бернсторф (Johann Hartwig Ernst Graf von Bernstorff; 13 мамыр 1712 – 18 ақпан 1772) – неміс-дания мемлекет қайраткері және Мекленбургтың Бернсторф ақсүйек отбасының мүшесі. Ол Хановер курфюрстінің кеңесшісі Йоахим Энгельке Фрайхерр фон Бернсторфтың ұлы болды.
German Danish statesman
Count Johann Hartwig Ernst von Bernstorff (Johann Hartwig Ernst Graf von Bernstorff; 13 May 1712 – 18 February 1772) was a German Danish statesman and a member of the Bernstorff noble family of Mecklenburg. He was the son of Joachim Engelke Freiherr von Bernstorff, chamberlain to the Elector of Hanover.
Алғашқы саяси мансап
Оның әкесі Андреас Готлиб фон Бернсторф (1640-1726) Георг I-нің ең қабілетті министрлерінің бірі және Германия Канцеляриясының басшысы болды. Оның жетекшілігімен Иоганн өте мұқият тәрбиеленді, соның ішінде еуропалық жетекші тілдерді, әсіресе француз тілін жақсы меңгерді, бұл оны кейіннен әрқашан ерекшелендірді. Ол туыстары, Кристиан VI тұсында мемлекет министрлері болған Плессен ағайындылары арқылы Дания қызметіне қабылданды. 1732 жылы ол Дрезден сарайына дипломатиялық миссиямен жіберілді, ал 1738 жылдан бастап ол Регенсбургтың мәңгілік диетасында Холштейннің өкілі болды. 1744 жылдан 1750 жылға дейін ол Парижде Данияны өкілдік етті, содан кейін 1754 жылы Данияға Сыртқы істер министрі ретінде оралды. Күшті ықпалды Адам Готлоб Мольткемен қолдау алып, Фридрих V-тің жоғары құрметіне ие болды. Ол жиырма бір жыл бойы үкіметтегі ең жоғары лауазымды атқарды, ал Мемлекеттік кеңесте оның пікірі шешуші болды. Бірақ оның басты назарында сыртқы саясат тұрды.
His grandfather, Andreas Gottlieb von Bernstorff (1640–1726), had been one of the ablest ministers of George I and the head of the German Chancery. Under his guidance, Johann was very carefully educated, acquiring amongst other things that intimate knowledge of the leading European languages, especially French, which ever afterwards distinguished him. He was introduced into the Danish service by his relations, the brothers Plessen, who were ministers of state under Christian VI. In 1732, he was sent on a diplomatic mission to the court of Dresden, and from 1738 he represented Holstein at the Eternal Diet of Regensburg. From 1744 to 1750, he represented Denmark at Paris, whence he returned in 1754 to Denmark as Minister of Foreign Affairs. Supported by the powerful favorite Adam Gottlob Moltke, and highly respected by Frederick V, he occupied for twenty one years the highest position in the government, and in the Council of State his opinion was decisive. But his chief concern was foreign policy.
Кіріспе
Ұлы Солтүстік соғысы аяқталғаннан бері Дания мемлекет қайраткерлері оның нәтижелерін жинаумен айналысты, атап айтқанда, 1721 жылы Нистад шарты бойынша Данияға қосылған Шлезвигтің Готторп бөліктерін бекіту және Готторп әулетімен олардың Хольштайндегі қалған иеліктері бойынша нақты келісімге келуге тырысты. Готторптардың швед тармағының басшысы, тәж мұрагері Адольф Фредерикпен 1750 жылғы айырбас арқылы мәселе шешілді, бірақ Готторптардың ескі тармағының басшысы, Царевич Петр Федоровичпен ұқсас келісім жасауға жасалған әрекет сәтсіз аяқталды. Готторп мәселесімен тығыз байланысты солтүстіктің саяси тепе-теңдігі туралы сұрақ тұрды. Ресей Балтық теңізіндегі үстем держава болғаннан бері, сондай-ақ Готторптардың көмекке ең бірінші жүгінетін мемлекеті болғандықтан, екі скандинавиялық мемлекет арасындағы жақсы түсіністік қажеттігі екі елдің де, әсіресе Данияда Кристиан VI тұсындағы ең білгір мемлекет қайраткерлерімен анық сезілді; бірақ, өкінішке орай, бұл дұрыс және салмақты саясат екі жағындағы ескі ұлттық жеккөрудің сақталуымен, және Готторптардың Данияға деген жеккөруімен одан әрі қиындыққа тап болды. Бұдан бөлек, Дания дипломатиясының тәжірибеде қалыптасқан аксиомасы бойынша, Швециядағы абсолюттік монархия көрші ел үшін шектеулі монархиядан гөрі әлдеқайда қауіпті болды, ал Швед абсолютизмінің Карл XII кезінде құлауынан кейін, Швецияның салыстырмалы түрде әлсіз және соңында анархиялық парламенттік үкіметін қолдау Дания мемлекет қайраткерлері үшін 18-шы ғасыр бойына принциптік мәселе болып табылды.
Ever since the conclusion of the Great Northern War, Danish statesmen had been occupied in harvesting its fruits, namely, the Gottorp portions of Schleswig definitely annexed to Denmark in 1721 by the Treaty of Nystad, and endeavouring to bring about a definitive general understanding with the House of Gottorp as to their remaining possessions in Holstein. With the head of the Swedish branch of the Gottorps, the crown prince Adolph Frederick, things had been arranged by the exchange of 1750; but an attempt to make a similar arrangement with the chief of the elder Gottorp line, the Czarevitch Peter Feodorovich, had failed. In intimate connection with the Gottorp affair stood the question of the political equilibrium of the north. Ever since Russia had become the dominant Baltic power, as well as the state to which the Gottorpers looked primarily for help, the necessity for a better understanding between the two Scandinavian kingdoms had clearly been recognized by the best statesmen of both, especially in Denmark from Christian VI's time; but unfortunately this sound and sensible policy was seriously impeded by the survival of the old national hatred on both sides of The Sound, still further complicated by the Gottorps' hatred of Denmark. Moreover, it was a diplomatic axiom in Denmark, founded on experience, that an absolute monarchy in Sweden was incomparably more dangerous to her neighbour than a limited monarchy, and after the collapse of Swedish absolutism with Charles XII, the upholding of the comparatively feeble, and ultimately anarchical parliamentary government of Sweden became a question of principle with Danish statesmen throughout the 18th century.
Бернсторфтың Даниясы
Бёрнсторфтың саясатының басты нүктесі салыстырмалы түрде әлсіз Швециямен достық одақ құру еді. Бірақ оның жоспарлары күтпеген қиындықтар, ең үміткер болжамдардың сәтсіздігі, көрінетін тұрақты одақтардың үнемі өзгеруі салдарынан қайта-қайта өзгеріске ұшырады; және ол мақсатына жету үшін өз әдістерін қайта-қайта түзетуге мәжбүр болды. Осы барлық күрделі жағдайларда Бёрнсторф өзін білікті мемлекет қайраткері ретінде көрсетті. Оның қиындықтары оның зиясын одан да өткірлеткендей көрінді; бірақ ол принципі бойынша тек қана қорғаныс емес, кез келген соғысты айыптады, және оған салыстырмалы түрде шағын мемлекетті басқару бұйрылғандықтан, ол әрқашан келіссөздер жолын басып өткенді жөн көрді, тіпті кейде дипломатиялық түйінді қылышпен шешу оңайырақ болған жағдайларда да.
A friendly alliance with a relatively weak Sweden was the cardinal point of Bernstorff's policy. But his plans were reversed again and again by unforeseen complications, the failure of the most promising presumptions, the perpetual shifting of apparently stable alliances; and again and again he had to modify his means to attain his ends. Amidst all these perplexities Bernstorff proved himself a consummate statesman. It seemed almost as if his wits were sharpened into a keener edge by his very difficulties; but since he condemned on principle every war which was not strictly defensive, and it had fallen to his lot to guide a comparatively small power, he always preferred the way of negotiation, even sometimes where the diplomatic tangle would perhaps best have been severed boldly by the sword.
Жеті жылдық соғыс
Алғашқы қиындық - Жетіжылдық соғыс болды. Ол Данияның бейтараптығын қандай да бір құнмен сақтауға бекінген еді, және Пруссия патшасымен жасалған үлестік келісімге, сондай-ақ Ұлыбритания мен Швецияның күдіктеріне қарамастан, мұны іске асырды. Клостерзевен конвенциясының (1757 жылдың 10 қыркүйегі) қол қойылғандығы да оның бастамасымен болды, ал 1758 жылдың 4 мамырында ол Франциямен одан да тиімді келісім жасады. Осы келісімге сәйкес, Дания соғыс аяқталғанға дейін Холштейнде 24 000 сарбаздан тұратын әскер корпусын ұстап тұрып, Гамбург, Любек және Голштейннің Готторп бөлігіне шабуыл жасаудан қорғау үшін Франция, және ақырында Австрия да, Дания патшасы мен Царевич арасында Голштейнді ауыстыруға келісім жасады. Бірақ соғыстың барысы осы келісімді күштен шығарды. Австрия Ресейдің жаңа императоры Петр III-ті ренжітпеу үшін Данияға берген кепілдігінен бас тартуға асықты, ал Петр таққа отырғаннан кейін жасаған алғашқы қадамдарының бірі Данияға соғыс жариялау болды. Бернсторфтың сабырлылығы мен нықтылығы жағдайды құтқарып қалды. Ол Дания патшасы Данияда қандай да бір қару болғанша және даниялықтардың тамырында бір тамшы қан болғанша Шлезвигті қорғауға міндетті екенін мәлімдеді. Ол Ресей императорының ұятты ультиматумын қабылдамады. Ол сол кездегі ең жақсы француз генералын жақсы жабдықталған даниялық армияның басына қойды. Бірақ Ресей және Дания армиялары шабуылға түсуге жақын келгенде, Петр III-ті оның әйелі Екатерина II құлатты деген хабар Копенгагенге жетті.
The first difficult problem he had to face was the Seven Years' War. He was determined to preserve the neutrality of Denmark at any cost, and this he succeeded in doing, despite the existence of a subsidy treaty with the king of Prussia, and the suspicions of Britain and Sweden. It was through his initiative, too, that the Convention of Klosterzeven was signed (10 September 1757), and on the 4 May 1758 he concluded a still more promising treaty with France, whereby, in consideration of Denmark's holding an army corps of 24,000 men in Holstein till the end of the war, to secure Hamburg, Lübeck, and the Gottorp part of Holstein from invasion, France, and ultimately Austria also, engaged to bring about an exchange between the king of Denmark and the Czarevitch, as regards Holstein. But the course of the war made this compact inoperative. Austria hastened to repudiate her guarantee to Denmark in order not to offend the new emperor of Russia, Czar Peter III, and one of Peter's first acts on ascending the throne was to declare war against Denmark. The coolness and firmness of Bernstorff saved the situation. He protested that the king of Denmark was bound to defend Schleswig so long as there was a sword in Denmark and a drop of blood in the veins of the Danish people. He rejected the insulting ultimatum of the Russian emperor. He placed the best French general of the day at the head of the well equipped Danish army. But just as the Russian and Danish armies had come within striking distance, the tidings reached Copenhagen that Peter III had been overthrown by his consort, Catherine II.
Соғыстан кейін
Бернсторф Жеті жылдық соғыстан кейін француз монархиясының әлсіздігін бірінші болып таныды және 1763 жылы француздармен одақты ресейлік одаққа ауыстырудың пайдалы екенін ойлады, бұл 1765 жылғы 28 сәуірдегі шарт арқылы бекітілді. Бұл шарт Данияны Ресеймен бірлесіп Швецияның қолданыстағы конституциясын сақтауға міндеттеді, ал императрица Екатерина II Готторп мәселесін Готторптың Голштейн бөлігін Ольденбург және Дельменхорст округтеріне беріп шешуге келісті. Бұл айырбас 1773 жылғы Царское Село шартында іске асырылды. Осы шартқа қатысқандығы үшін Бернсторф граф титулына ие болды.
Bernstorff was one of the first to recognize the impotence of the French monarchy after the Seven Years' War, and in 1763 he considered it expedient to exchange the French for the Russian alliance, which was cemented by the treaty of the 28 April 1765. This compact engaged Denmark to join with Russia in upholding the existing Swedish constitution, in return for which Czarina Catherine II agreed to resolve the Gottorp Question by the cession of the Gottorp portion of Holstein in exchange for the counties of Oldenburg and Delmenhorst, an exchange realized in the 1773 Treaty of Tsarskoye Selo. For his part in this treaty Bernstorff was created count.
Биліктен құлау
1766 жылы Кристиан VII таққа отырғанда Бернсторфтың жағдайы өте осал болды, ол түрлі шабуылдарға ұшырады, оны Данияны пайдаланумен және шетелдіктерді артық көтерумен айыптады. Бірақ, Бернсторф Данияны жиырма жыл басқарса да, дания тілін үйренбегені қызық. Оның соңғы саяси жетістігі – 1769 жылғы 13 желтоқсандағы шарт арқылы Ресеймен байланысты нығайту болды. Аталған шарттың ең маңызды бабында Швеция конституциясындағы кез келген өзгерісті Дания мен Ресей Швецияға қарсы соғысқа себеп болатын жағдай (casus belli) деп қарастыруы тиіс екені, ал мұндай соғыс болған жағдайда Дания Швециядан басып алынған барлық территорияны өз өзінде қалдыруы керектігі жазылған. Бұл шарт Дания үшін үлкен қателікке айналды, бірақ сол кездегі ахуал оны қажет деп көрсетті. Тоғыз айдан кейін, 1770 жылғы 13 қыркүйекте Иоганн Фридрих Струензе жасаған қастандықтардың нәтижесінде Бернсторф қызметтен босатылды. Екатерина II-нің орыс қызметіне өту туралы тартымды ұсыныстарын қабылдамай, ол неміс иеліктеріне қайтып, 1772 жылғы 18 ақпанда қайтыс болды.
On the accession of Christian VII, in 1766, Bernstorff's position became very precarious, and he was exposed to all manner of attacks, being accused of exploiting Denmark, and of unduly promoting foreigners. It is remarkable, however, that though Bernstorff ruled Denmark for twenty years he never learnt the Danish language. His last political achievement was to draw still closer to Russia by the treaty of the 13 December 1769, the most important paragraph of which stipulated that any change in the Swedish constitution should be regarded by Denmark and Russia as a casus belli against Sweden, and that in the event of such a war Denmark should retain all the territory conquered from Sweden. This treaty proved to be a great mistake on Denmark's part, but circumstances seemed at the time to warrant it. Nine months later, on the 13 September 1770, Bernstorff was dismissed as the result of Johann Friedrich Struensee's intrigues, and, rejecting the brilliant offers of Catherine II if he would enter the Russian service, retired to his German estates, where he died on the 18 February 1772.