Кіріспе

Плейнс Кри басшысы Пыхтоканапивиин (Pîhtokahanapiwiyin) (шамамен 1842 – 4 шілде 1886), сондай-ақ Poundmaker деп белгілі, Плейнс Кри басшысы, бейбітшілдік сақтаушы және Poundmaker Cree Nation халқының қорғаушысы ретінде танымал. Оның аты – бұқаларды шоқыларға (қоршауларға) жинаудағы ерекше шеберлігін көрсетеді. 1885 жылы Солтүстік-Батыс көтерілісі кезінде оның жасағына канадалық әскерлер шабуыл жасап, шайқас болды. Көтеріліс басылғаннан кейін ол бас сауғалап берілді, мемлекетке қарсы сатқындық жасады деп айыпталып, түрмеге қамалды. Босатылғаннан кейін көп ұзамай аурудан қайтыс болды. 2019 жылдың мамыр айында Канада Премьер-министрі Джастин Трюдо басшыны ақтады және Poundmaker Cree Nation-нан кешірім сұрады.

Атауы

Кри тайпасының дәстүріне, немесе ауызша тарихына сәйкес, ағылшын тілінде "Басты фунтшы" деп танылған Пихтоканапивиин, бұқаларды фунтқа (қоршауға) тарту қабілетімен атақ алған. Бұқа фунты – қабырғалары қалың бұталардың жапырақтарымен жабылған үлкен қоршалған алаңға ұқсайтын. Көбінесе бұқалар үйірлері осы тұзаққа қуылып түседі. Бірақ кейде Пихтоканапивиин сияқты адамдар бұқаларды өздері тартатын, ол дәстүр бойынша рухтардың көмегімен сыйланған, арнайы ән шырқап, дабыл қағып, үйірді қоршауға бастап келген бұқа анасын ынталандыратын.

Өмірбаян

Паундмейкер Руперт жерінде, қазіргі Батлфордтың жанында дүниеге келді. Ол Сикакваянның ұлы, ассинибойн дәрігері, және аралас қанды кри әйелі, бас Миставасистің қарындасы болған. Әке-шесі қайтыс болғаннан кейін, Паундмейкер, оның ағасы (Сары саз жамылғысы) және кіші қарындасы анасының кри қауымымен, кейін Қызыл фазан тобы деп аталған Уттуни басшылығымен тәрбиеленді. Ересек болған соң, Паундмейкер 1876 жылғы 6-шы шарт келісімдерінде көзге түсті және өз тобын құрып бөлініп кетті. 1881 жылы топ Форт-Батлфордтан солтүстік-батысқа қарай 40 шақырым жердегі резерватқа қоныстанды. Қаланың тастап кетілген ғимараттары тонауға ұшырады, бірақ тонаушылардың кім екені даулы. Кейбір хабарлар Паундмейкердің халқы кінәлі екенін айтса, бір куәгер тонаудың көп бөлігін ақ адамдар жасағанын мәлімдеді. Ақ куәгерлердің сөздік тарихы бойынша, үндістер күнделікті тонау жасап отырған. Жергілікті дәстүрге сәйкес, тонауды Накода халқы жасады, ал Паундмейкер оны тоқтатуға бар күшін салды. Қай жағдайда болса да, Паундмейкердің халқы келесі күні Кьют Найф Хиллде лагерь құрды. 1885 жылдың 2 мамырында лейтенант-полковник Уильям Диллон Оттер басқарған 332 канадтық әскер Кьют Найф Хилл маңындағы Паундмейкердің лагеріне шабуыл жасады. Алты сағатқа созылған, нәтижесіз шайқас пен шығынға ұшырағаннан кейін Оттер әскерін кері шегінуге бұйырды. Әскері кері шегінген кезде, шайқасқа қатыспаған Паундмейкер өз тобының жауынгерлерін сарбаздарды қумайтындай етіп көндірді. Оның бұл әрекеті екі тараптың да көптеген өмірін сақтап қалды, өйткені қашқан әскерді қуғанда қақтығыс ұзаққа соғып, қорғану шаралары күшейтілген болар еді, және крилер сарбаздар шегінетін кезде көптеген адамдарды өлтіруі мүмкін еді. Бірнеше аптадан кейін, Батошта Риел жеңілгеннен кейін, Паундмейкер және аштықтан зардап шеккен тобы генерал-майор Миддлтонмен бейбіт келісімге келу үшін Батлфордқа келді.

Мұра

Паундмейкер Кри ұлты осы күнге дейін Cut Knife маңында сақталған. Оның шөбересі Джон Тутозис, Кри көшбасшысы, және туған інісі Гордон Тутозис, актер, екеуі де осы резервацияда өмір сүрді. Паундмейкер деп ағылшынша аталатын Пихтокаханапивиин, Сид Мейердің «Цивилизация VI» ойынында Кри тайпасының басшысы ретінде бейнеленген, сауда және дипломатияға қатысты артықшылықтары бар. Ойынға енгізілген оның кейіпі Poundmaker Cree Nation мүшелерінен наразылық тудырды, олар кеңейу мен жаулап алуға негізделген ойында оның және Кри тайпасының құндылықтары дұрыс емес көрсетілгенін айтты, сондай-ақ компанияны қауымның ақсақалдарымен ресми түрде кеңеспегені үшін сынады. Бірақ оның бейнесі толығымен жағымсыз емес екенін де атап өтті, ал ойынға қосылу оның сол кездегі ақталу процесіне көмектеседі деп үміттенді.