Кіріспе
Қызыл жәндік (Latrodectus hasselti), сондай-ақ Австралиялық қара жесір деп аталады, Оңтүстік Австралия немесе оған іргелес Батыс Австралия шөлдерінде пайда болған деп саналатын, өте улы жәндік түрі. Қазір ол бүкіл Австралияда, Оңтүстік-Шығыс Азияда және Жаңа Зеландияда, сондай-ақ Австралиядан тыс жерлерде де кездеседі. Бұл жәндік жесір жәндіктер тұқымдасына жататын Latrodectus туысының мүшесі. Ересегі әйел жәндігін дөңгелек қара денесімен, құрсағының үстіңгі жағындағы айқын қызыл жолағымен және астыңғы жағындағы құмсағат пішіндес қызыл/қызғылт сары жолағымен оңай тануға болады. Әйелдердің дене ұзындығы шамамен , ал еркектер әлдеқайда кішкентай, тек ұзын. Қызыл жәндік әйелдері көбінесе түнде, жылы және қорғалған жерде, әдетте адамдар тұратын жерлерге жақын немесе ішінде, жинақысыз торда тіршілік етеді. Ол жәндіктер, өрмекшілер және ұсақ омыртқалы жануарлармен қоректенеді. Ол жемтісіне екі тісі арқылы күрделі у іздейді, содан кейін жібекке орап, сұйытылған ішкі құрамын сорып алады. Көбінесе ол өзінің торларынан шыққан "супер желім" сияқты затты жәбірленушіге шашыратады, оның аяқтары мен мүшелерін өз денесіне жабыстырып, оны қозғалмай қалдырады. Содан кейін ол жәбірленушіні жібекпен байлайды. Жемтісі бағынышқа келгеннен кейін, оны бас, дене және аяқ сегменттеріне бірнеше рет шағып, содан кейін қызыл жәндіктің тығылған жеріне қайтарады. Кейде қауіпті жәбірленушіге сағаттап күресуге мүмкіндік беріледі, ол қауіпсіз жақындасу үшін жеткілікті шаршайды. Қызыл жәндік – адамдарға қауіпті жәндіктердің бірі және оның құрылыстардағы ортаға бейімделуі Австралияда көптеген ауыр шағу жағдайларына әкелді. У негізінен омыртқалы жануарлар үшін нейротоксикалық болып табылады және адамдарда латродектизм синдромын тудырады. Бұл тістеу орнының айналасындағы ауырсынудан басталады, ол әдетте күшейеді және тістелген мүше бойымен жоғары көтеріліп, 24 сағаттан астам уақытқа созылады. Терінің белгілі бір бөліктерінде тершеңдік пайда болуы мүмкін, бұл латродектизмнің анық белгісі. Сондай-ақ, құсу, лоқсығу, бас ауруы және алағайлық сияқты жалпы симптомдар пайда болуы мүмкін, бұл ауыр улануды көрсетеді. 1956 жылдан бері уға қарсы дәрі қолжетімді.
The redback spider (Latrodectus hasselti), also known as the Australian black widow, is a species of highly venomous spider believed to originate in South Australia or adjacent Western Australian deserts, but now found throughout Australia, Southeast Asia and New Zealand, with colonies elsewhere outside Australia. It is a member of the cosmopolitan genus Latrodectus, the widow spiders. The adult female is easily recognised by her spherical black body with a prominent red stripe on the upper side of her abdomen and an hourglass shaped red/orange streak on the underside. Females usually have a body length of about , while the male is much smaller, being only long. Mainly nocturnal, the female redback lives in an untidy web in a warm sheltered location, commonly near or inside human residences. It preys on insects, spiders and small vertebrates that become ensnared in its web. It kills its prey by injecting a complex venom through its two fangs when it bites, before wrapping them in silk and sucking out the liquefied insides. Often, it first squirts its victim with what resembles 'superglue' from its spinnerets, immobilising the prey by sticking the victim's limbs and appendages to its own body. The redback spider then trusses the victim with silk. Once its prey is restrained, it is bitten repeatedly on the head, body and leg segments and is then hauled back to the redback spider's retreat. Sometimes a potentially dangerous victim can be left to struggle for hours until it is exhausted enough to approach safely. The redback is one of the few spider species that can be seriously harmful to humans, and its liking for habitats in built structures has led it to being responsible for a large number of serious spider bites in Australia. Predominantly neurotoxic to vertebrates, the venom gives rise to the syndrome of latrodectism in humans; this starts with pain around the bite site, which typically becomes severe and progresses up the bitten limb and persists for over 24 hours. Sweating in localised patches of skin occasionally occurs and is highly indicative of latrodectism. Generalised symptoms of nausea, vomiting, headache, and agitation may also occur and indicate severe envenomation. An antivenom has been available since 1956.
Жалпы атаулар
"Қызыл арқалы" деген жалпы атау оның құрсағының үстіңгі жағындағы ерекше қызыл жолақтан шыққан. Басқа да кең таралған атаулары: қызыл жолақты өрмекші, Мурра нгура өрмекшісі, Капара өрмекшісі және Канна жери өрмекшісі.
Тарих
ДНҚ талдауына дейін қара жесір өрмекшісінің *Latrodectus* туысының таксономиясы нақты емес еді – түрлер санының өзгеруі, туыстың ішіндегі бөлімшелерді анықтау үшін морфологияны қолданудың қиындығын көрсетеді. Бұл үлгілер Квинсленд штатының орталығындағы Рокхэмптон және Боуэн қалаларынан алынған. Ол оны әріптесі А. В. М. ван Хасселттің құрметіне *Latrodectus hasseltii* деп атады. Сол еңбекте ол Кейп-Йорктегі толығымен қара құрсақты ұрғашыны *L. scelio* деп атады, кейін ол қызыл арқалы өрмекшінің (redback) кіші түрі саналды. Тағы бір кіші түрі, *L. h. aruensis*, 1911 жылы норвегиялық энтомолог Эмбрик Странд сипаттады. *Indica* (L. scelio) кіші түрін 1897 жылы Эжен Саймон сипаттаған, бірақ оның тегі белгісіз. Қызыл арқалы өрмекші кейбір ғалымдардың пікірінше, Жаңа Зеландияға тән *katipo* (*L. katipo*) түрімен бір түрге жатады, бірақ Кох оларды ерекше деп санады. Кейін жүргізілген сенімді генетикалық зерттеулер туысты шамамен 30 түрге бөлді, ал қазіргі классификацияларда қызыл арқалы өрмекшінің танылған кіші түрлері жоқ.
Орналастыру
Латродектс туысына және Theridiidae тұқымдастығына жататын қызыл теке, қара жесір өрмекшесімен бір кладаға жатады. Табиғатта әйел катипо мен еркек қызыл текелердің араласуына куәліктер бар.
Сипаттама
Ересекті қызыл арқалы аналықтың денесі шамамен ұзын, аяқтары жұқа, ал бірінші жұбы қалғандарынан ұзын болады. Дөңгелек құрсағы терең қара (кейде қоңыр түсті), үстіңгі бетінде қызыл (кейде апельсин түсті) бойлық жолақ және астыңғы бетінде құмсағат пішіндес қызыл жолақ болады. Жасырақ аналықтардың құрсағында қосымша ақ дақтар кездеседі, тістері өте кішкентай. Еркек қызыл арқалы аналыққа қарағанда кішкентай, ұзын және ашық қоңыр түсті, құрсағының үстіңгі жағында ақ дақтар, ал астыңғы жағында ақшыл құмсағат пішіндес дақ болады. Австралияда осыған ұқсас дене бітімі бар Steatoda capensis түрі "жалған қызыл арқалы жәндік" деп аталады, бірақ ол біркелкі қара (немесе күлгін) түсті болып келеді және қызыл жолаққа ие болмайды.
Желі
Қызыл теректілер көбінесе түнгі уақытта белсенді болады. Бұл торы әдетте екі жазық бет арасына, бірі екіншісінің астында орналасады. Әйел терек көбірек уақытын қуыста өткізеді және салқын ауа райында аз қозғалады. Жеке торы жіптері өте берік, кішкентай жорғалаушыларды ұстап, тұтып ала алады.
Тарату
Қызылбақтар көбінесе жәндіктермен қоректенеді, бірақ ауға түскен ірі жануарларды да ұстай алады, оның ішінде тұзаққа түскен жәндіктерді, кішкентай келімсектерді және тіпті сирек жағдайда жыландарды. Бір торда өлі тышқан табылды. Ағаш құрттары (Porcellio scaber) – олардың тамақтануында жиі кездесетін түрі. Дамып келе жатқан жәндіктерге өлшеміне сай жем қажет, ал зертханалық зерттеулер көрсеткендей, олар жеміс шыбжығы (Drosophila melanogaster), ұн құрттарының дернәсілдері (Tenebrio molitor), мускоидты жәндіктер және тарақанның жас нимфаларын жеуге дайын. Жұмыртқадан шыққаннан кейін олар шамамен бір апта жұмыртқа қапшығының ішінде болады, сарысын жеп, бір рет терісін жаңартады. Бала жәндіктер қыркүйектен қаңтарға дейін (көктем мен жаздың басында) пайда болады. Еркек жәндіктер 45-90 күн ішінде бес сатыдан өтеді. Қызылбақтар температураны нөлден төменнен бастап 40 °C (104 °F) дейін көтере алады, бірақ оларға екі-үш ай бойы 15-25 °C (59-77 °F) температурасы бар жылы жаз қажет, осылайша тіршілік етуіне және көбеюіне мүмкіндік туады. Олар жұптаспаған, жыныстық жағынан жетілген аналықтарының торына бөлінетін феромондарға тартылады, олар серин туындысын (N 3 метилбутирил O (S) 2 метилбутирил L серин) қамтиды. Бұл еркектердің аналықтың репродуктивтік жағдайын бағалаудың жалғыз тәсілі деп саналады, ал олардың жұптасуы феромонмен белгіленген тордың көп бөлігін бұзады. Жұптасу кезінде еркек қызылбақ өз тұмсығының біреуін аналықтың екі сперматекасының біріне енгізеді, олардың әрқайсысының өз уылдырық шығару тесігі бар. Содан кейін ол екінші тұмсығын аналықтың екінші тесігіне енгізуге тырысады және көбінесе сәтті болады. Қызылбақ – аталықтарының аналыққа жыныстық қатынас кезінде белсенді көмектесетінін көрсететін екі жануардың бірі. Жұптасу кезінде кішкентай еркек аналықтың ауыз бөлігіне құрсағын қою үшін сомарсальт жасайды. Көбінесе, екі-үш жағдайда, аналық еркекті толық жеп қояды, ал жұптасу жалғаса береді. Жемеген еркектер жұптасқаннан кейін көп ұзамай жарақаттарынан өледі. Жұптасу кезінде құрбандыққа бару түрге екі артықшылық береді деп есептеледі. Біріншісі – тамақтану процесі ұзағырақ жұптасуға мүмкіндік береді, осылайша көбірек жұмыртқалардың ұрықтануына жағдай жасалады. Екіншісі – еркекті жеген аналықтар кейінгі еркектерді қабылдамау ықтималдығы жоғары. Бұл еркектерге болашақта жұптасуға тыйым салғанымен, бұл үлкен кемшілік емес, өйткені жәндіктердің саны жеткілікті түрде аз, сондықтан өмір бойы әлеуетті жұпты 20%-дан аз еркек табады, ал кез келген жағдайда еркек алғашқы жұптасу кезінде екі тұмсығының мазмұнын қолданса, функционалдық тұрғыдан сүйсіз болады. Аналық жұптасқаннан кейін, сперма бір немесе екі сперматекасында сақталады. Сперма бірнеше топ жұмыртқаны екі жылға дейін (жақын туысқан түрлерді байқаудан) ұрықтандыру үшін пайдаланылуы мүмкін, бірақ әдетте аналықтың феромон өндірісі жұптасқаннан кейін үш ай өткеннен кейін оның жыныстық қолжетімділігін жариялайды. Аналық жәндік төрттен онға дейін жұмыртқа қапшығын салуы мүмкін, Англия, Бельгия, Біріккен Араб Әмірліктері және Иран сияқты елдерде. Алайда, Аделаида төбелерінен бұрынғы бейресми сипаттама (1850) белгілі, сондай-ақ австралиялық абориген тілдеріндегі атаулар да еуропалықтар қоныстанғанға дейін олардың бар екенін көрсетеді. Оның бастапқы таралу аймағы Оңтүстік Австралия мен Батыс Австралияның салыстырмалы түрде кішкентай құрғақ бөлігі деп есептеледі. Оның таралуына қазіргі заманғы ғимараттар себепші болды, олар көбінесе қызылбақтарға қолайлы мекенді қамтамасыз етеді. Қызылбақ пен Жаңа Зеландиялық катипо арасындағы тығыз қарым-қатынас олардың өз елдеріндегі жергілікті мәртебесін де қолдайды. Ол бүкіл қалалық Австралияда кеңінен таралған, Канберра қаласындағы (мысалы) қала маңындағы аулаларда отын үйінділері, сақталған кірпіш үйінділері және пайдаланылмаған немесе қалпына келтірілген автокөліктердің айналасында, сондай-ақ кем дегенде 1970 жылдардан бастап және одан бұрын байқалғандай, үйдің артында бір немесе бірнеше ұя салатын аналықтары бар. Қызылбақтар көбінесе адам тұратын жерлерге жақын табылсады. Ұялар әдетте құрғақ, қараңғы, қорғалған жерлерде салынады, мысалы тастардың арасында, бүркемеде, ағаш қуыстарында, бұталарда, ескі дөңгелектерде, сарайларда, аулаларда, бос банкалар мен қораптарда, балалар ойыншықтарында немесе қоқыс астында. Пошта жәшіктері мен дәретхана орындықтарының асты жиі кездесетін жерлер. Бұл тіршілік орындарын тазарту арқылы популяцияны бақылауға болады. CSIRO-ның энтомология бөлімі олардың уыттылығы және қызылбақтардың тез отарлаушы болғандықтан жәндіктерге қарсы пестицидтерді қолдануға кеңес бермейді.
Кіріспе
Қызыл тегіс жәндіктің адамдар өзгерткен ортаға бейімделуі, оған халықаралық тасымал және сауда арқылы бірнеше елге таралуға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, оның суыққа төзімділігі Австралиядан суығырақ қыста болатын көптеген қоңыржай елдерде қоныстануына мүмкіндік береді. Бұл алаңдатуға себеп, себебі оның улы екенін білмейтін адамдарды шағу қаупі бар, сондай-ақ қызыл тегіс жәндік жем болатын жергілікті қорғалатын жәндік түрлерін сақтау да қиын. Олар 1980 жылдардың басында Жаңа Зеландияға әкелінді және қазір Оңтүстік аралдағы Орталық Отаго (Александра, Баннокберн және Уанака маңында) және Солтүстік аралдағы Нью-Плимут маңында кездеседі. Біріккен Араб Эмираттарының билігі 1990 жылдан бері кездесіп келе жатқан қызыл тегіс жәндіктері туралы тұрғындар мен қонақтарды ескертеді. Бельгиядағы жылыжайларда да колониялар құрылған, ал жекелеген байқаулар Жаңа Гвинея, Филиппин және Үндістанда болуы мүмкін екенін көрсетеді. Кент графтығының Дартфорд қаласындағы бір үйдің бақшасынан қызыл тегіс жәндік табылған. 2010 жылы Иранның Бандар-Аббас портында екі аналық жәндік табылды. Жапонияның Осака қаласында ағаш қырларымен келген деп есептелетін қызыл тегіс жәндіктердің орналасқан популяциясы бар. 2008 жылы Жапонияның Фукуока қаласында қызыл тегіс жәндіктер табылды. Фукуока қаласының Хаката шығанағындағы контейнер терминалының жанында 700-ден астам жәндік табылды. Жапонияда таралу механизмдері белгісіз, бірақ қызыл тегіс жәндіктердің жүріп немесе көліктерде тасымалданған болуы мүмкін деп есептеледі. Жапонияда бұрын қауіпті жәндіктер болмағандықтан, қаланың саябақтарында қызыл тегіс жәндіктер туралы ескерту белгілері орнатылды. Ал егер бұл түрлер жеткілікті мөлшерде болса, қызыл тегіс жәндіктер көбінесе кездеспейді. *Agenioideus nigricornis* – қызыл тегіс жәндіктің ересектерінің паразиті болып табылатын жәндік-қоңыз.
Өрлеу
Қызыл жәндік Австралиядағы басқа жануарларға қарағанда улануға қарсы дәрі қажет болатын көптеген жағдайларға жауапты болған. Алайда, 2017 жылға қарай бұл жәндік салдарынан жылына шамамен 250 адамға улануға қарсы дәрі қажет болды. Австралия бойынша жыл сайын қызыл жәндік шаққан адамдардың саны 2000-ден 10000-ға дейін жетеді деп есептеледі. Қызыл жәндіктің аналығы баяу қозғалады және сирек торынан шығады, сондықтан тістеу көбінесе қол немесе дененің басқа бөлігін жәндікке тым жақын келтірген кезде болады, мысалы, қараңғы ойықтарға немесе қабырға қуыстарына жеткенде. Сонымен қатар, жасырын жәндік киім, аяқ киім, қолғап, құрылыс материалдары, бақша құралдары немесе балалардың ойыншықтары сияқты заттарда кездескенде де тістейді. Тарихи тұрғыдан алғанда, құрбандар көбінесе жыныс мүшелерінен шағылған, бірақ бұл құбылыс дәретханалардың жабық үйлерге ауысуымен азайды. Керісінше, қауіпсіздік шлемдері мен құлаққаптарды пайдалану артықшылық болғандықтан, бас және мойынға шағу жиілеген. Шағылудан сақтану үшін бақшада жұмыс істегенде қолғап пен аяқ киім кию, киімді жерге тастамау және қолғаптарды немесе аяқ киімді кимес бұрын шайқап алу қажет. Балаларға жәндіктерге тиіспеуге үйрету де маңызды.
Уыт
Қызыл тері және оның туыстары Latrodectus туысы қауіпті болып саналады, сондай-ақ түйіршікті жәндіктер (Atrax және Hadronyche), тышқан жәндіктері (Missulena), банан жәндіктері (Phoneutria) және оқшау жәндіктер (Loxosceles) де қауіпті. Уыт жәндіктің ауыз қуысындағы голокринді бездер арқылы өндіріледі. Уыт бездердің люменінде жиналып, жұптасқан каналдар арқылы жәндіктің екі қуыс тісіне өтеді. Омыртқалы жануарларда альфа-латротоксин жасушалық мембраналарды тұрақсыздандыру және жүйке түйіндерін дегрануляциялау арқылы әсер етеді, нәтижесінде нейротрансмиттерлердің, атап айтқанда ацетилхолин, норадреналин және ГАМК-ның шамадан тыс шығарылуына себеп болады. Нейротрансмиттерлердің белсенділігінің артуы уланудың клиникалық көріністеріне әкеледі, бірақ нақты механизмдері толыққанды түсініксіз. Қызыл терінің аналықтарының орташа уы 0,08–0,10 мг шамасында болады, ал тәжірибелер бөлме температурасында тышқандар үшін орташа өлімге әкелетін доза (LD50) осы мөлшердің 10–20% құрайды (0,27–0,91 мг/кг, қолданылған тышқандардың массасына байланысты), бірақ төмен немесе жоғары температурада ұсталатын тышқандар үшін бұл көрсеткіш әлдеқайда жоғары. Таза альфа-латротоксиннің LD50 тышқандарда 20–40 мкг/кг құрайды. Қызыл теріде табылған омыртқалылар токсинінің нақты нұсқасы 2012 жылы клондалып, реттелді, және ол 1180 аминқышқылынан тұратын тізбек екені анықталды, бұл Latrodectus mactans кладындағы баламалы молекулаға өте ұқсас. Latrodectus туысына жататын кез келген жәндіктің шағуынан туындайтын синдромдар ұқсас; кейбір деректер бойынша, қызыл тері шағуында тершеңдік көбірек және жергілікті және сәулелі ауырсыну байқалады, ал қара жесірдің улануы арқа мен іштің ауырсынуына әкеледі, ал іштің қатаюы Оңтүстік Африканың батыс жағалауындағы түйме жәндіктің (Latrodectus indistinctus) шағуынан туындайтын жиі кездесетін белгі. Ангиотензин конвертерлі фермент ингибиторлары, немесе АЕФ ингибиторлары, гипертония және жүрек жеткіліксіздігі кезінде қолданылатын кең таралған дәрілік препараттардың класы болып табылады. Қызыл терінің уы, аз зерттелген болса да, ұқсас құраушыларға ие болуы мүмкін. Redback-ке қарсы антиаруымды Commonwealth Serum Laboratories әзірлеген, бұл Австралияның көптеген улы жануарларына қарсы антиаруымды табумен айналысқан үкіметтік мекеме. Өндіріс процесіне қызыл теріден уды сүю және жылқыға бірнеше рет өлімге әкелмейтін дозаны енгізу кіреді. Жылқының иммундық жүйесі поликлоникалық антиденелерді өндіреді. Антиденелерді қамтитын қан плазмасы плазмаферез арқылы алынады. Плазма пепсинмен өңделеді, содан кейін белсенді F(ab')2 фрагменттері бөлініп, тазартылады. Әрбір құтыда шамамен 1,5 мл көлемінде 500 бірлік қызыл теріге қарсы антиаруым бар, бұл сынақ түтігінде 5 мг қызыл терінің уын бейтарап етуге жеткілікті. Антиаруым жүктіліктің әртүрлі кезеңдеріндегі әйелдерге қауіпсіз түрде қолданылған. Алайда, осы жағдайлар көбінесе жеңіл болғандықтан және тиімділігі туралы деректер шектеулі болғандықтан, бұл ем ұсынылмайды. Жануарлар зерттеулері оның басқа жесір жәндіктердің уына қарсы қолданылуын растайды, L. mactans, L. hesperus және L. tredecimguttatus (синонимі L. lugubris) уына қарсы сәтті сынақтан өткен.
Белгілері мен симптомдары
Қызыл жәндіктің шағуы латродектизм деп аталатын синдромды тудырады. Шағылған адамдардың шағын, бірақ маңызды бөлігі айқын ауырсыну немесе жүйелік симптомдарды дамытады. Симптомдар әдетте құлшық, құсу, іш немесе кеудедегі ауырсыну, алағайлау, бас ауруы, жалпы тершеңдік және гипертонияны қамтиды. Балалар мен нәрестелер шағылғандарын хабарлай алмайды, бұл олардың симптомдарын жәндік шағуымен байланыстыруды қиындатады. Нәрестелерде байқалатын симптомдарға тынышталмай жылау, тамақтан бас тарту және жалпы эритематоздық бөртпе жатады. Четінен асқан балаларда бұлшық еттерінің ауыруы және мойынның спазмы жиі кездеседі. Латродектизм әртүрлі медициналық жағдайлар ретінде қате диагноз қойылды, соның ішінде жедел гепатит, сепсис, ұрықтың бұрылысы немесе жедел іш қуысының қабынуы. Егер қарапайым ауырсынуды басу жергілікті ауырсынуды жоймаса немесе жүйелік симптомдар пайда болса, ауруханаға қаралу ұсынылады. Ауырсынуды басу үшін опиоидты анальгетиктер қажет болуы мүмкін. Австралияда жәндік шағуынан 750 науқас жедел жәрдемге түскен зерттеуде, шаққан жәндік 56 жағдайда анықталды, олардың барлығы қызыл жәндіктер болды. Олардың 37-сі 24 сағаттан астам созылған айқын ауырсынуды сезінді. Тек алтауы ғана уға қарсы сарысалымен емделді. Уға қарсы сарысалы өндірушісінің өнім туралы ақпаратында бір құты қолдану ұсынылады, бірақ көбірек қолданылған жағдайлар да болды. Бұрынғы нұсқаулар екі құтыны көрсеткен, егер симптомдар екі сағат ішінде жойылмаса, тағы екі құты қолдану ұсынылған, бірақ соңғы нұсқаулар былай демек: "Уға қарсы сарысалы кейде жүйелік уланудың тарихы, симптомдары мен белгілері және ауыздық анальгетиктерге жауап бермейтін ауыр ауырсыну болған жағдайларда беріледі, алайда соңғы сынақтар уға қарсы сарысалының тиімділігі плацебодан аздап жоғары екенін көрсетті, ал кез келген әсер стандартты анальгетиктерді оңтайлы қолдану арқылы қол жеткізілгеннен кем болуы мүмкін". 2008 жылдың қаңтар айында токсиколог Джеффри Исбистер ИМ уға қарсы сарысалының IV уға қарсы сарысалыдан кем тиімді екенін айтты, себебі ИМ уға қарсы сарысалының қан сарысуына жетуіне көбірек уақыт қажет. Кейін Исбистер IV және ИМ енгізу жолдары арасындағы айырмашылық ең жақсы жағдайда шағын екенін және бір жолды екіншісінен әдетте таңдауды ақтамайтынын анықтады. Бұл алаңдаулар Австралиядағы тәжірибада ИМ-ге қарағанда IV енгізуге басымдық беруді ұсынатын екі нұсқаулыққа әкелді. Ұзақ қолданылуына және тиімділігі туралы аңызға айналған деректерге қарамастан, уға қарсы сарысалының пайдасын растайтын бақыланатын зерттеулердің деректері жетіспейді. Осы және бұрынғы зерттеулердің негізінде уға қарсы сарысалыны тоқтату мәселесі 2015 жылы "Жедел медицина анналында" көтерілді, онда Уайт пен Вайнштейн 2014 жылғы Исбистер және басқалардың ұсынымдары орындалса, уға қарсы сарысалыны емдеу ретінде қолданудан бас тартуға әкелетінін айтты, бұл нәтиже Уайт пен Вайнштейнге қолайсыз болды. 2014 жылғы Исбистер және басқалардың мақаласының авторлары сол мәселеде уға қарсы сарысалы қарастырылатын пациенттерге "оның плацебодан артық емес екенін көрсететін көптеген дәлелдер бар" екені туралы толыққанды ақпарат беру керек екенін айтты, және анафилаксия және сарысу ауруы қаупін ескере отырып, "уға қарсы сарысалының әдеттегі қолданылуы ұсынылмайды" деді. Уға қарсы сарысалы енгізілгенге дейін ауырсыну мен қиындық симптомдарын басу үшін бензодиазепиндер мен интравенозды кальций глюконат қолданылды, бірақ кальцийді қолдану ұсынылмайды, өйткені оның пайдасы клиникалық сынақтарда көрсетілмеген. Зерттеулер уға қарсы сарысалының қауіпсіздігін растайды, оның ішінде шамамен 5% жедел реакция, 1-2% анафилаксия және сарысу ауруына байланысты 10% кешіктірілген реакция болуы мүмкін. Алайда, көп жағдайда ол 24 сағат ішінде енгізіледі. Көбінесе симптомдар бір апта ішінде жоғалады. Сонымен қатар, уға қарсы сарысалы енгізілгеннен бері қызыл жәндік шағуынан өлім болған жоқ. 1956 жылдан бері ресми түрде ешқандай өлім туралы хабарлама түспеген. Бұрын Австралияда кем дегенде 14 адам қызыл жәндік шағуынан көз жұмған, бірақ бұл жағдайларды қызыл жәндік шағуының жалғыз себебі деп нақты анықтау мүмкін емес.
Жануарларды тістеу
Қызыл жәндіктің шағуы жануарларда көзбен көрмесе анықтау қиын. Иттерге белгілі бір төзімділік тән. Олар көп рет шағылса ғана қауіпті болады, көбінесе уға қарсы сарысу қажеттілігі тумайды. Мысықтарға бұл шағу ықпалдырақ тиюі мүмкін және уға қарсы сарысу қажет, ол симптомдарды өте жылдам қайтаруға көмектеседі. Теңіз шошқалары, жылқылар және түйелер өте осал. Адамдардағыдай, симптомдар негізінен тістеген жердегі ауырсынмен қатар, автономды жүйеге байланысты болады. Иттерде құсу, диарея, бұлшық еттерінің дірілі, немесе клоникалық жиырылулар, және қарын қабырғасының керілуі байқалуы мүмкін, ал мысықтарда шектен тыс сілекей шығу, тілді сығу немесе жоғары деңгейдегі қозу байқалуы мүмкін.
Тырнаудың тарихи түрі
Қызыл жәндік шаққандағы дәстүрлі немесе тарихи алғашқы медициналық көмек көрсетудің көптеген әдістері пайдасыз немесе қауіпті. Оларға кесік салу, қан кетуді күшейту, таңу, сілтілік ерітінділерді қолдану, жылу беру және уды сору кіреді. 1893 жылы Camperdown Chronicle газеті бір дәрігердің, қатты ауырған, сезімі ұйқыдаған науқасқа стрихнин мен кокаин инъекциясы жасалғаннан кейін бір түндік жақсаруын байқағаны туралы хабарлады. 2011 жылы магний сульфатының қолданылуының тиімділігі осы уақытқа дейін толық дәлелденбегенімен, қандай да бір пайдасы бар екендігі хабарланды.
Мәдени әсері
Жаңа Оңтүстік Уэльстегі жергілікті австралиялықтар жәндіктердің денелерін жылан уымен және қарағай шайырымен араластырып, найза ұштарын жабу үшін қолданылатын қою сорпа жасаған. Слим Ньютон "The Redback on the Toilet Seat" әнімен қызыл жәндіктерге көпшіліктің назарын аударды, бұл ән 1973 жылы Австралияның алғашқы Кантри музыкалық сыйлықтарында "Алтын гитараны" жеңіп алды. Ньютон бір кезде досының сыртқы әжетханасын пайдаланғанда шам жарылып, дәретхана тақтасында қызыл жәндік болмағаны үшін өте қуанғанын есіне алды. Осы сөз тіркесі оған ән жазуға шабыттандырды. Австралияның ең үлкен нысандарының бірі – өте үлкен қызыл жәндіктің мүсіні 1996 жылы Квинсленд штатындағы Эйт-Майл-Плейнс қаласында орнатылды. The Angels тобының 1991 жылғы "Red Back Fever" альбомы атын осы жәндіктен алған. Matilda Bay Brewing Company "Redback" деп аталатын бидай сырасын шығарады, оның логотипінде ерекше қызыл жолақ бар. Қызыл жәндік Оңтүстік Австралия крикет командасының аты мен эмблемасында бейнеленген. Австралиялық ультражеңіл трике Airborne Redback та осы жәндіктің атымен аталады. Redback Boots – австралиялық жұмысшы аяқ киімін шығаратын компания, ол өз аты мен логотипінде осы жәндікті пайдаланады. 2006 жылы "Қауіпті австралиялықтар" пошта маркалары сериясының бір бөлігі ретінде қызыл жәндіктің пошта маркасы жасалды, бірақ Австралия поштасы оны жалпы таратпады, себебі шынайы бейнелеу адамдардың пошта жәшіктерін ашудан қорқуы мүмкін деген алаңдаушылық болды. 2012 жылы "Peppa Pig" балалар телешоуының бір эпизодында басты кейіпкер жәндікті алып ойнайды, бұл балаларды қызыл жәндіктерді алып ойнауға итермелейді деген қорқыныштан Австралия теледидарынан алынып тасталды.