Кіріспе

НАСА-ның күшін жойған ғарыш зерттеу бағдарламасы. Планеталық бақылаушы бағдарламасы – НАСА-ның Жер төңірегіндегі спутниктердің компоненттері мен технологиясын пайдаланып, күн панельдерімен қуаттандырылып, барлық Планеталық бақылаушы класындағы ғарыш зондтары үшін бірдей ғарыш кемесі платформасын қолдану арқылы планеталардың төмен құнмен орбитада жүруін қамтамасыз ету мақсатында әзірленген ғарыш зерттеу бағдарламасы. Осы кластағы бір ғана ғарыш кемесі – Марс бақылаушысы – құрастырылды.

Тарих

1970 жылдардағы миллиардтаған долларлық маңызды миссиялардан кейін, 1980 жылдары NASA 1990 жылдар мен одан кейінгі кезең үшін жаңа, тиімдірек бағыт іздеді. 1983 жылы NASA-ның Күн жүйесін зерттеу комитеті екі жобаны ұсынды: Планеталық бақылаушы бағдарламасы және "Маринер Марк II". "Марс бақылаушысынан" басталатын "Observer" бағдарламасы коммерциялық жер серіктерінің негізінде Күн жүйесінің ішкі аймағына бағытталған, төмен құнмен жүзеге асырылатын миссиялар сериясы ретінде жоспарланды. Ал "Маринер Марк II" Күн жүйесінің сыртқы аймақтарын зерттеуге арналған ірі ғарыш аппараттарының бірі болуы тиіс еді. 1985 жылы "Planetary Observer" ғарыш аппараты алғашқы рет мақұлданды. 1997 жылы ұшыруға ұсынылған "Ай бақылаушысы" (ЛО) Айдың полюстерінен 60 миль биіктікте ұзақ мерзімді орбитаға шығарылуы жоспарланған еді. "Mercury Observer" (MO) де 1997 жылы ұшыруға ұсынылды. Алайда, Конгресс тағайындаған 1992-93 қаржы жылына арналған қаржыландыру талаптарын қысқарту НАСА-ны "Планеталық бақылаушы" бағдарламасын тоқтатуға мәжбүр етті, тек "Марс бақылаушысы" қаржыландырылды.

Марс бақылаушысы

Марс Observer – Марстың геологиялық және климаттық ерекшеліктерін зерттеуге арналған роботты ғарыш кемесі. Ұсынылған Observer сериясының планеталық миссияларының алғашқысы болған ол, 1992 жылдың 25 қыркүйегінде NASA-мен ғарышқа ұшырылды. Марс Observer Марс орбитасына енуге үш күн қалғанда, ғарыш кемесімен байланыс үзілді. Байланысты қайта орнатуға жасалған барлық әрекеттер сәтсіз аяқталды. Аз ғана сурет түсірілді, және осы суреттер жиналған деректердің көп бөлігін құрады.

Айды бақылау

Айды бақылау бағдарламасы шамамен 500-700 миллион АҚШ доллары көлемінде бюджеттелді. Ұсынылған орбита бетінен жоғары орналасуы тиіс болды. Айды бақылау ғарыш кемесі Кеңес Одағының қызығушылығын тудырды, және олар NASA-мен бірлесіп, оған кейбір құралдарды орнату мүмкіндігі талқыланды. Президент Джордж Буш 1991 жылғы қаржы жылына Айды бақылау бағдарламасына 188 миллион АҚШ доллары бөлуді ұсынды.