Кіріспе

1991 жылғы жапондық ғылыми фантастика фильмі
Мормон кітабындағы нефиттік тыңшы

Зейрам (ゼイラム), ZËIЯAM деп стильделген (алғашқыда ағылшын тілінде Zeram деп сатылды), – 1991 жылғы жапондық ғылыми фантастика фильмі, режиссері Кейта Амемия. Фильмде Юко Морияма Ирия есімді ғарыштан келген сыйлық аулаушының рөлін сомдайды, ол Зейраммен, қуатты шетелдік жаратылыспен күресу үшін Жерге келеді. Өзінің серігі – Боб атты жасанды интеллект және екі қарапайым жапондық электриктердің көмегімен Ирия "Аймақ" деп аталатын виртуалды түрде құрылған балама өлшемде Зейраммен шайқасады. Zeiram 1991 жылдың тамызында Жапонияда көрсетілді. 1994 жылы ол ағылшын тіліне дубляждалды және АҚШ-та шығарылды, онда американдық киносыншылардың аралас пікірлерін алды. Сол жылы фильмнен кейін алты бөлімді түпнұсқа бейне анимациясы (OVA) – Iria: Zeiram the Animation (фильмге преквел болып табылады) және Zeiram 2 атты жалғас фильм жарық көрді.

Сюжет

Жерден тыс сыйлық аулаушылар Ирия мен Боб Жердегі күшті жаратылыс Зейрамды ұстау жұмысын қабылдайды. Олар жапон қаласындағы тасталған ғимаратта бас штаб құрып, "Аймақ" деп аталатын виртуалды балама әлем жасайды (осы жағдайда, олар жасаған Аймақ – қаланың толықтай қайта жасалған симуляциясы, бірақ бірде-бір тұрғыны жоқ), онда Зейрамды жеңіп алуды жоспарлайды. Ирия мен Бобтың ұрланған электр энергиясын пайдалануына байланысты, электр компаниясының қызметкерлері Камия мен Теппей олардың базасын тексеруге келеді, дәл сол кезде Зейрам Жер атмосферасына кіреді. Камия қателікпен Теппейді Аймаққа жіберіп алады. Камия Ириядан түсініктеме сұрағанда, ол екеуін де Аймаққа телепорттайды. Ол келген соң, оны мықты қабықшаға қамап, Зейрам келген капсуланы жоюға кетеді. Теппей Зейрамды табады, ол кішкентай монстр жасап, оны Теппейге жібереді. Қашып бара жатып, Теппей тұтқынға алынған Камияға, содан кейін Ирияға кездеседі. Ирияның Зейрамды ұстауға жасаған алғашқы әрекеті сәтсіз аяқталады, ол оның оқтан қорғаныш беретін қалқаны бар екенін біледі. Ирия арнайы жауынгерлік костюм киюге шешім қабылдайды, Бобтың Зейраммен тым жақын арада шайқаспау туралы ескертуіне қарамастан. Ирия Зейрамды қамағаннан кейін, Теппей одан Камияны босатуды сұрайды, ол да келіседі. Ирия Зейрамның бір серігімен бірге Жерге телепортталады, содан кейін олардың шайқасы телепорт құрылғысына зақым келтіреді. Ирия қалдырған қаруды пайдаланып, Теппей Камияны Зейрам шақырған монстрдан құтқарады, бірақ Камия кездейсоқ Зейрамның қамау құлпына атып, Зейрамды босатады. Ирия Аймаққа телепортталуға тырысады, бірақ қуат жоғалуына байланысты амалсыз кері қайтады. Теппей мен Камия бір көлікті іске қосып, Зейрамды тоқтатуға тырысады. Зейрамның "қалпағындағы" адамға ұқсайтын бет оларға шабуыл жасап, Камияны тістейді. Теппей мен Камия көп ұзамай қашып үлгереді. Боб Зейрамның тыйым салынған биологиялық қару екенін, ал оның "қалпағының" басқа жаратылыстарды жеуге және ол тұтынатын органикалық заттардан өз монстрлерін жасауға қолданылатынын болжайды. Зейрамның Камияның көшірмесін жасау әрекеті сәтсіз аяқталады, ол ашуға еріп, оны өлтіреді. Теппей Ириядан хабар алады. Ол телепорттың проблемаларын түсіндіреді және Аймақтың көп ұзамай жойылатынын айтады. Ирия мен Боб Зейраммен күресу үшін Метис пушкасын әкелуге шешім қабылдайды, бұл оларға бас жүлдегерлер бағынышты биліктен алдын ала рұқсатсыз пайдаланғандықтан қауіп тудырады. Теппей Камияның ізін жоғалтады, бірақ Ирияның нұсқауларымен Метис пушкасы жеткізілетін ғимаратқа барады. Теппейдің жолында Зейрам тосқауыл қояды, бірақ ол Камиямен қайта қосылады, ол Теппейді Зейрамнан құтқару үшін экскаваторды ұрлайды. Ирия кенеттен келіп, Зейрамды базукамен атып түсіреді. Денесі қаңқаға дейін азайып кеткеніне қарамастан, Зейрам үшеуін де қуалай береді. Ирия Теппей мен Камияны Боб Метис пушкасын жеткізген жерден алуға көмектеседі. Ирия Метис пушкасын қолданып, Зейрамды "қалпағына" дейін азайтады және Аймақ жойылатынға дейін сегіз минут қалғанда оны қамап қояды. Теппей мен Камия Жерге телепортталып, Бобпен кездеседі. Зейрам да Жерге телепортталады, бірақ көтеріле бастайды және Ирияны қайтаруға қажетті құрылғыны жояды. Ол тұзақтан босанып, Зейрамның "қалпағынан" жаңа, икемді дене мүшелері бар жаратылыс пайда болады. Камия өзінің техникалық білігін пайдаланып, Теппейге Зейрам шабуыл жасағанда телепорт құрылғысын жөндеуге көмектеседі. Камия жеңіске жетеді және Ирия екеуін де, Бобты Зейрамнан құтқару үшін уақытында оралады. Ұзақ тынығудан кейін, Ирия олардың қайраттылығын бағалап, оларға алғыс ретінде өзінің шашының екі тоқылған өрімдерін сыйлайды. Боб үштіктің естелік суретін түсіреді.

Өндіріс

Бұл Кита Амемияның режиссерлік еткен екінші фильмі, алғашқысы – "Мирай Ниндзя" болған.

Шығару

Zeiram 1991 жылдың тамызында Жапонияда шықты. 1994 жылы Streamline Pictures компаниясы фильмті АҚШ-та "Zeram" деген атпен ағылшын тіліне дубляждап жарыққа шығарды. 1994 жылдың наурыз айында фильм Массачусетс штатының Кембридж қаласындағы Браттл театрында жапон тіліндегі дыбысымен және ағылшын субтитрлерімен көрсетілді.

Қабылдау

Зейрам американдық киносыншылардан әртүрлі пікірлер алды. Остин Американ Statesman газетінен Рассел Смит фильмге бес жұлдыздың екісін берді, ашылу қара-ақ сахнасын мақтап, бірақ фильмнің қалған бөлігін "әдемі әзіл мен ерекше шармға ие, бірақ аса қызықты емес 90 минуттық жапон ғылыми фантастикасы" деп сипаттады. Newsday газетінен Терри Келлехер, фильмге төрт жұлдыздың екісін берді, Камия мен Теппей кейіпкерлері арасындағы комедиялық әңгімеге көңілі толмады, бірақ "Зейрамның мәні – әрекет, ал Амемия оны үздіріп, зорлық-зомбылықты жағымды мөлшерде қанмен үйлестіреді" деп қорытындылады. Fangoria журналының бір рецензенты "бейне түтігіне жетіп, екі еркек ақымақты (Камия мен Теппейді) сапалағысы келетінін" айтты, ағылшын тіліндегі дубляжды сынады, бірақ фильмнің қиялын мақтап, оны жалпы алғанда "көптеген жоғары технологиялық ойын-сауық" деп атады. The Boston Globe газетінен Бетси Шерман осы фильмнің "60-шы жылдардағы жапондық монстр фильмдерінің арзан сәнін, жақындағы гонконг фантастикалық фильмдерінің тапқырлығын және танымал ғылыми фантастиканың сезімталдығын біріктіретінін" жазды. Кейіпкерлердің қосылысы жас көрермендерге арналған сияқты, бірақ жанрдың жанкүйерлері үшін жақсы әсерлі көріністер бар. LA Weekly журналының бір рецензенты фильмнің режиссурасын және арнайы эффекттерін мақтап, соңғысын "қорқынышты да, фондюге ұқсайтын" деп сипаттап, былай деп жазды: "Зейрам «Жасыл жол», «Шетелдік» және тіпті Джон Карпентердің «Нәрсесін» еске түсіруі мүмкін, бірақ жапон ғылыми фантастикасының режиссері Кейта Амемия өзінің ерекшелігімен және жаңашылдығымен таң қалдыруды ешқашан тоқтатпайды". Фильм 1994 жылдың 17 желтоқсанында Жапонияда көрсетілді. Zeiram 2 сюжеті өлі деп есептелген жаратылыстың ядросының айналасында өрбиді, оны көлеңкелі ұйым робот-суперәскердің органикалық ядросы ретінде қайта жандандырды. Ирия, Боб, Теппей және Камия Жаратушы жасаған аймақта Зейрамға қарсы күресін жалғастырады. Сюжет түпнұсқа Zeiram-ға ұқсас, төрт батыр жаратылыспен және ол шақыртқан монстрлармен мысық пен тышқан сияқты күреседі, сонымен қатар Ирия мен Бобтың бұзылған технологиясынан туындаған қиындықтарды шешеді. Сонымен қатар, Фудзикуро бәсекелес және саботаж жасаушы ретінде пайда болады, ол Ирия мен Боб Жерге әкелген ежелгі телепортациялық реликт – Камаритті алуға тырысады.

Видео ойындар

ZeiramZone (ゼイラムゾーン) - PlayStation платформасы үшін жасалған «сапыранбас» / жекпе-жек ойыны. Ол «Зейрам» және «Зейрам 2» фильмдерінің желісімен байланысты.