Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канаданың шығысындағы таулы аймақ
Mountain range in eastern Canada
Торонгат таулары – Ньюфаундленд және Лабрадордың солтүстік ұшындағы және шығыс Квебектегі Лабрадор түбегінде орналасқан тау тізбегі. Олар Арктикалық Кордильераның құрамына кіреді. Таулар Унгава шығанағы мен Атлант мұхитын бөліп тұратын жартыарал құрайды.
The Torngat Mountains are a mountain range on the Labrador Peninsula at the northern tip of Newfoundland and Labrador and eastern Quebec. They are part of the Arctic Cordillera. The mountains form a peninsula that separates Ungava Bay from the Atlantic Ocean.
Этимология
Торнгат атауы инкуктитут тілінде "рухтар мекені" деген мағынаны білдіреді, кейде "жаман рухтар мекені" деп те түсіндіріледі. Геологтар Торнгаттың гнейстерін Канада қалқанының немесе Лаврентий жотасының бір бөлігі деп санайды. Бұл өте ежелгі Солтүстік Америка кратонының құрамында болып, шамамен 750 миллион жыл бұрын Родиния суперконтинентінен бөлініп, Солтүстік Американың геологиялық ядросын құрады. Дегенмен, Торнгат тауларының пайда болуы немесе орогенезі бұдан әлдеқайда кейін болды және Арктикалық Кордильера деп аталатын геологиялық процестер тізбегін анықтайтын қатпарлану мен жарылу сипаттамасы болып табылады. Кейбір ғалымдардың пікірінше, бұл Торнгат тауларын "айналасындағы Канадтық қалқанмен салыстырғанда ерекшелендіреді", бірақ олардың негізінде қалқан тау жыныстары жатыр. Торнгат тауларына тән осы күшті қатпарлану мен жарылудың куәлігін Солтүстік Америка кратонының бұрын Найн кратонымен соқтығысқан жерлерде, кейін мұздық әрекетінен ашыққа шыққан тау жыныстарында, әсіресе Саглек фьордында анық көруге болады.
The name Torngat is derived from an Inuktitut word meaning place of spirits, sometimes interpreted as place of evil spirits. Geologists recognize the gneisses of the Torngats as a part of the Canadian Shield or Laurentian Upland, which, composing the very old North American Craton, split from the continent of Rodinia roughly 750 million years ago to form the geologic core of North America. However, the mountain building or orogeny of the Torngats took place much more recently, and is characteristic of the folding and faulting that defines the series of geological events known as Arctic Cordillera. This, according to some, makes the Torngats, as mountains, "distinct compared to the surrounding Precambrian Canadian Shield," though they are ultimately composed of shield rock. Evidence of this dramatic cordilleran folding and faulting characterizing the Torngat Mountains can be seen distinctly in rocks where the North American Craton long ago collided with the Nain Craton, later exposed in cross section by glacial scouring, especially at Saglek Fjord.
Мұздық
Торнгат тауларының сілемдері терең фьордтармен және тік жартасты қабырғалармен қоршалған, саусақтай созылған көлдермен бөлінген. Фьордтар мұз басу нәтижесінде пайда болған. Лаврентид мұздық қабаты бұл таулардың көп бөлігін кем дегенде бір рет жапқан, бірақ соңғы мұз дәуірінде жабылу аймағы шектеулі болды. Қазіргі таңда Торнгат тауларында 100-ден астам белсенді шағын тау мұздықтары бар, ал аймақтағы мұздықтардың жалпы саны шамамен 195-ке жетеді.
The ranges of the Torngat Mountains are separated by deep fjords and finger lakes surrounded by sheer rock walls. The fjords were produced by glaciation. The Laurentide Ice Sheet covered most of the mountains at least once, however during the last ice age the coverage was more limited. Currently, there are over 100 active small mountain glaciers in the Torngat Mountains with a total of about 195 ice masses in the region.
Фауна
Тундра қарбуларға, ақ аюларға және әлемдегі тундрада ғана тіршілік ететін қара аюларға маусымдық мекенжай болып табылады. Бұған қоса, осы экоөңірдің жағалық аймағы Атлантикалық көші-қон жолымен жатыр.
The tundra provides seasonal habitat for caribou, polar bears, and the only tundra dwelling black bears in the world. In addition, the coastal area of this ecoregion lies along the Atlantic migratory flyway.
Танымал мәдениетте
CBC Геологиялық саяхат сериясында Торнгат таулары көрсетілген. Ерекше айта кетерлігі, сериал түсірілімі кезінде Ньюфаундленд жағалауындағы Торнгат тауларында миллиард жылдық көмір қабаты (су өсімдіктеріне негізделген, емес торфты батпақтар) табылды. Backcountry Magazine журналы 2009 жылы Дрю Погге жазған Торнгат тауларындағы тік беткейлі шаңғы тебу, атап айтқанда Нахвак және Саглек фьордтарындағы алғашқы түсулер, сондай-ақ Каубвик массиві туралы мақала жариялады.
In the CBC Series Geologic Journey the Torngat mountains are featured. Notably, a billion year old coal seam (based on algae, not peat swamps) was discovered in the Torngat mountains on the Newfoundland Coast as part of the filming of the series. Backcountry Magazine ran a feature story written by Drew Pogge in 2009 on steep skiing in the Torngat Mountains, notably first descents in Nachvak and Saglek fjords, as well as on the Caubvick massif.