Кіріспе

Томас Лоутон (6 қазан 1919 – 6 қараша 1996) – ағылшын футболшысы және жаттықтырушысы. Фарнворт қаласында дүниеге келген және Болтон қаласында өскен ол, 17 жасқа толғанда «Бёрнли» клубында кәсіпқой футболшы болмай тұрып, «Россендейл Юнайтед» клубында әуесқой футбол ойнады. «Бёрнли» крикет клубында да крикет ойнаған, бірақ 1937 жылғы қаңтарда оның футболға деген әлеуеті «Эвертонға» 6500 фунтқа ауысуына мүмкіндік берді. Ол 1938 және 1939 жылдары Бірінші дивизионның үздік мергені атанды және «Эвертонға» сол маусымда Футбол лигасының чемпионы болуына көмектесті. Еуропада соғыс басталғаннан кейін лига футбол жеті маусымға тоқтатылды. Осы кезеңде ол Англия құрамасы үшін 23 ойында 24 гол соқты, «Эвертон» және басқа да клубтарда қонақ ойыншы ретінде ойнады. 1945 жылғы қарашада ол 14000 фунтқа «Челси» клубына өтті және 1946–1947 маусымында 34 лига ойынында 26 гол соқты. 1947 жылғы қарашада ол үшінші дивизионның «Ноттс Каунти» клубына 20000 фунтқа, британдық рекордтық трансфер сомасына ауысты. Ол клубтың 1949–1950 маусымында чемпион атанды. 1952 жылғы наурызда ол 16000 фунтқа «Брентфорд» клубына көшті. 1953 жылғы қаңтарда «Брентфорд» оны ойыншы-жаттықтырушы етіп тағайындады, бірақ ол бұл қызметте тек тоғыз ай ғана болды. 1953 жылғы қарашада ол 10000 фунтқа «Арсенал» клубына қосылды және қалған ойыншылық карьерасын аяқтады. Екінші дүниежүзілік соғыс оның ең жақсы жылдарының көп бөлігін алып қойғанына қарамастан, ол Футбол лигасында 14 маусымда 433 лига және кубок ойынында 260 гол соқты. 1956–1957 маусымында «Кеттеринг Таун» клубына Оңтүстік лигасының чемпионы атанды, бірақ жаттықтырушылық мансабында тағы екі маусым ғана жұмыс істеді. 1957–1958 маусымында «Ноттс Каунти» клубымен, ал 1963–1964 маусымында «Кеттеринг Таун» клубымен төменгі дивизионға түсті. 1970 жылдары ол қарыз және осыған байланысты заңдық мәселелермен күресті, бұл туралы БАҚ-та кеңінен жарияланды. 1938 жылдан 1948 жылға дейінгі он жылдық халықаралық карьерасында Англия құрамасы үшін 23 ойында 22 гол соқты, оның ішінде 1947 жылғы мамырда Португалияға қарсы төрт гол соқты. Ол Англия құрамасының 1946–1947 және 1947–1948 жылдарғы Ұлыбритания чемпионатында жеңіске жетуіне және 1938–1939 жылдарғы чемпионатта бөлісіп жеңіске жетуіне көмектесті. 28 жасында менеджер Уолтер Винтерботтомды сыйламауы, Бірінші дивизионнан кетуі және Джеки Милберн мен Нат Лофтхаус сияқты жаңа ойыншылардың пайда болуына байланысты халықаралық құрамаға шақырылмады. Англия құрамасынан кейін ол «Футбол лигасы XI» құрамында ойнады және 1947 жылы Еуропа құрамасына қарсы Ұлыбритания құрамасының құрамында өнер көрсетті. Ол екі рет үйленді, екі баласы және бір өгей баласы бар. Оның күл-талқаны Ұлттық футбол мұражайында сақталады және 2003 жылы Англия футбол даңқы залына енгізілді.

Ерте өмір

Томас Лоутон 1919 жылғы 6 қазанда Ланкаширдің Фарнворт қаласында Элизабет Райли мен Томас Лоутон ағаның отбасында дүниеге келді. Оның әкесі теміржол сигнализаторы болса, анасы Харроуби фабрикасында тоқымашы болып жұмыс істеді. Ол 13 жасында Ланкашир мектептері құрамасына ілікті. Англия мектеп құрамасының іріктеу ойынында хет-трик авторы болғанына қарамастан, ол Англия мектеп құрамасының толық құрамына енген жоқ. 14 жасында Болтон аға лигасындағы "Хейз Атлетик" клубында ойнай бастады және үш маусымда 570 гол соқты. Футбол қауымдастығының ережелеріне сәйкес, ол 17 жасқа толғанға дейін клубта кәсіпқой футболшы бола алмады, ал Лоутонның әкесі Болтон Уондерерстің Лоутонға екі жылға жеткізуші болып жұмыс істеу ұсынысын қабылдамады. Оның орнына Лоутон Ланкашир комбинациясындағы "Россендейл Юнайтед" клубында әуесқой ретінде ойнады және Бакупқа қарсы өткен тұңғыш ойынында хет-трик жасады. Ол уақытша жұмысқа тері иіндеушілікке орналасып, анасы Шеффилд Уэнсдейден жасалған ұсынысты қабылдамады, себебі ол оның күнделікті Шеффилдке сапарлап тұруына қарсы болды, содан кейін Бернли клубына алаң күтушінің көмекшісі болып қосылды.

Бернли

Лоутон өзінің алғашқы матчын «Бёрнли» резерв командасымен 1935 жылдың қыркүйегінде «Манчестер Сити» резерв командасына қарсы өткізді. Бірақ ол бұл ойында қиналғанмен, 16 жасқа толғанға дейін резерв командасының тұрақты ойыншысы болды. Сесил Смит нашар формада болғаннан кейін, Лоутон 1936 жылдың 28 наурызында «Тёрф Мур» стадионында «Донкастер Роверс» командасына қарсы екінші дивизиондық ойынға Смиттен бұрын таңдалды. 16 жас 174 күндік Лоутон Футбол Лигасында ойнаған ең жас орталық шабуылшы болды. «Роверс» командасының орталық қорғаушысы Сид Байкрофт та лигадағы дебютін жасады және Лоутонды ойыннан шығарды, нәтижесі 1–1 тең түс болды. «Бёрнли» нашар ойнады, бірақ «Экспресс & Ньюс» газеті Лоутонды оның «күшті және батыл» ойыны үшін мақтады. Үшінші ойынында ол жамбас бұлшық етін жұлынып алды, нәтижесінде екі матчты өткізіп алды, содан кейін 1935–36 маусымының соңғы төрт ойынына қайта оралды; ол тағы үш гол соқты, маусымдық есебін жеті ойында бес голға жеткізді. Лоутон 1936 жылдың жазында баспен ойнау дағдыларын жаттықтыруды жалғастырды, сондай-ақ Ланкашир лигасында «Бёрнли» крикет клубы үшін крикет ойнады. Ол Лири Константин мен Амар Сингхке қарсы алтылық соқты. Ол 15 толық иннингте 24.06 орташа есеппен 369 ұпай жинады. 17 жасында Лоутон «Бёрнли» клубында аптасына 7 фунт стерлинг жалақымен кәсіпқойға айналды. Оның әдесі оның атынан 500 фунт стерлингтік қол қою ақысы туралы келіссөздер жүргізуге тырысты, бірақ клуб Футбол лигасының хатшысы Чарльз Сатклиффты ескерткеннен кейін, клуб одан бас тартты, себебі лиганың ең жоғары жалақысын айналып өтуге тырысу заңсыз болды. Лоутон келісімшартқа қол қойғаннан кейін алғашқы ойынында 30 секундтен кейін гол соқты, содан кейін «Тоттенхэм Хотспур» командасымен 3–1 есебімен жеңіске жетті, бір голды екі аяғымен және біреуін басымен соқты.