Кіріспе
Неміс-американдық астрофизик Мартин Шварцшильд (31 мамыр 1912 – 10 сәуір 1997) – неміс-американдық астрофизик.
Martin Schwarzschild (May 31, 1912 – April 10, 1997) was a German American astrophysicist.
Өмірбаян
Шварцшильд Потсдамда көрнекті неміс-жүдей ғалымдар отбасында дүниеге келді. Оның әкесі физик Карл Шварцшильд, ал ағасы астрофизик Роберт Эмден болды. Оның қарындасы Агата Торнтон Жаңа Зеландияда классикалық әдебиеттерді зерттеуші ғалым атанды. 1916 жылы әкесінің өсиетімен оның отбасы Геттингенге көшті. Шварцшильд Геттинген университетінде оқыды және 1936 жылдың желтоқсанында докторлық диссертациясын қорғады. 1936 жылы Германиядан Норвегияға, содан кейін АҚШ-қа кетті. Шварцшильд АҚШ армиясының барлау қызметінде қызмет етті. Ол соғыс кезіндегі қызметі үшін «Құрмет легионы» және «Бронза жұлдызы» ордендерімен марапатталды. АҚШ-қа оралғаннан кейін ол астроном Барбара Черриге (1914–2008) үйленді. 1947 жылы Мартин Шварцшильд Принстон университетінде өмірлік досы Лайман Спитцермен бірге жұмыс істеді. Спитцер Шварцшильдтен 10 күн бұрын қайтыс болды. Шварцшильдтің жұлдыздық құрылым және жұлдыздық эволюция саласындағы еңбектері пульсациялық жұлдыздарды, күннің дифференциалдық айналысын, Герцшпрунг-Рассел диаграммасындағы жұлдыздардың эволюциялық жолдарының (жұлдыздардың қызыл алыптарға қалай айналатынын қоса), сутек қабығының көздерін, гелийдің жарқырауын және жұлдыздық шоғырлардың жасын жақсырақ түсінуге мүмкіндік берді. Фред Хойлмен бірге ол жұлдыздың ядросының айналасындағы қабықта сутегін тұрақты түрде жағу арқылы қызыл алып тармағына дұрыс өрлеуге мүмкіндік беретін алғашқы жұлдыздық модельдердің бірін жасады. Ол және Харм асимптотикалық алып тармақтағы жылу импульстерінен өтетін жұлдыздық модельдерді алғаш рет есептеп шығарды және кейіннен бұл модельдер гелий мен сутегін жағу қабықтары арасында конвекциялық аймақтарды қалыптастыратынын көрсетті, бұл ядролық күлді көзге көрінетін бетке шығаруы мүмкін. Шварцшильдтің 1958 жылғы «Жұлдыздардың құрылымы мен эволюциясы» кітабы астрофизиктердің бірнеше буынына жұлдыздық модельдерді есептеу үшін электрондық компьютерлерді қалай қолдануға болатынын үйретті. 1950-ші және 1960-шы жылдары ол аспаптық жабдықтармен жабдықталған шарларды бұрын-соңды болмаған биіктікке көтеретін «Стратоскоп» жобаларын басқарды. Бірінші «Стратоскоп» күн гранулалары мен күн дақтарының жоғары сапалы суреттерін жасады, бұл күн атмосферасында конвекцияның бар екенін растады, ал екіншісі планеталардың, қызыл алып жұлдыздардың және галактикалардың ядроларының инфрақызыл спектрлерін алды. Өмірінің соңғы жылдарында ол эллипстік галактикалардың динамикасын түсінуге маңызды үлес қосты. Шварцшильд ұстаз ретінде танымал болды және бірнеше ғылыми қоғамдарда жетекші лауазымдарды иеленді. 1980-ші жылдары Шварцшильд өзінің сандық дағдыларын триаксиалды галактикалар үшін модельдер құруға қолданды. Шварцшильд Принстон университетінің астрономия профессоры болды және өзінің кәсіби өмірінің көп бөлігін осы жерде өткізді.
Cherry (1914–2008). In 1947, Martin Schwarzschild joined his lifelong friend, Lyman Spitzer at Princeton University. Spitzer died 10 days before Schwarzschild. Schwarzschild's work in the fields of stellar structure and stellar evolution led to improved understanding of pulsating stars, differential solar rotation, post main sequence evolutionary tracks on the Hertzsprung Russell diagram (including how stars become red giants), hydrogen shell sources, the helium flash, and the ages of star clusters. With Fred Hoyle, he computed some of the first stellar models to correctly ascend the red giant branch by steadily burning hydrogen in a shell around the core. He and Härm were the first to compute stellar models going through thermal pulses on the asymptotic giant branch and later showed that these models develop convective zones between the helium and hydrogen burning shells, which can bring nuclear ashes to the visible surface. Schwarzschild's 1958 book Structure and Evolution of the Stars taught a generation of astrophysicists how to apply electronic computers to the computation of stellar models. In the 1950s and ’60s he headed the Stratoscope projects, which took instrumented balloons to unprecedented heights. The first Stratoscope produced high resolution images of solar granules and sunspots, confirming the existence of convection in the solar atmosphere, and the second obtained infrared spectra of planets, red giant stars, and the nuclei of galaxies. In his later years he made significant contributions toward understanding the dynamics of elliptical galaxies. Schwarzschild was renowned as a teacher and held major leadership positions in several scientific societies. In the 1980s, Schwarzschild applied his numerical skills to building models for triaxial galaxies. Schwarzschild was the Eugene Higgins Professor Emeritus of Astronomy at Princeton University, where he spent most of his professional life.