Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Неміс физигі (1882–1945)
German physicist (1882–1945)
Йоханнес Вильгельм "Ханс" Гейгер (30 қыркүйек 1882 – 24 қыркүйек 1945) – неміс физигі. Ол Гайгер санағышының детекторлық бөлігін бірлесіп ойлап тапқанымен және атом ядросын ашқан Гайгер-Марсден экспериментімен ең белгілі. Сонымен қатар, ол жеңіл бөлшектердің өзара әрекеттесуіндегі энергияның сақталуын растаған Боте-Гейгер сәйкестік экспериментін жүргізді. Оның інісі – метеоролог және климатолог Рудольф Гейгер.
Johannes Wilhelm "Hans" Geiger ('/ɡ//aɪ//ɡ//ər/; ; 30 September 1882 – 24 September 1945) was a German physicist. He is best known as the co inventor of the detector component of the Geiger counter and for the Geiger–Marsden experiment which discovered the atomic nucleus. He also carried the Bothe–Geiger coincidence experiment that confirmed the conservation of energy in light particle interactions. He was the brother of meteorologist and climatologist Rudolf Geiger.
Өмірбаян
Гейгер Германияның Нойштадт-ан-дер-Хаардт қаласында дүниеге келген. Ол Эрланген университетінің профессоры, индуист Вильгельм Людвиг Гейгердің бес баласының бірі. 1902 жылы Гейгер Эрланген университетінде физика және математиканы оқуға түсті және 1906 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Оның диссертациясы газдар арқылы электр разрядтары туралы болды. Ол Манчестер университетінен стипендия алып, Артур Шустердің ассистенты болып жұмыс істеді. 1907 жылы Шустер зейнеткерлікке шыққаннан кейін, Гейгер оның ізбасары Эрнест Резерфордпен жұмыс істей бастады, ал 1908 жылы Эрнест Марсденмен бірге танымал Гейгер-Марсден экспериментін (сонымен қатар «алтын қағаз эксперименті» деп те аталады) жүргізді. Бұл процеске альфа бөлшектерін санауға мүмкіндік берді.
Geiger was born at Neustadt an der Haardt, Germany. He was one of five children born to the Indologist Wilhelm Ludwig Geiger, who was a professor at the University of Erlangen. In 1902, Geiger started studying physics and mathematics at the University of Erlangen and was awarded a doctorate in 1906. His thesis was on electrical discharges through gases. He received a fellowship to the University of Manchester and worked as an assistant to Arthur Schuster. In 1907, after Schuster's retirement, Geiger began to work with his successor, Ernest Rutherford, and in 1908, along with Ernest Marsden, conducted the famous Geiger–Marsden experiment (also known as the "gold foil experiment"). This process allowed them to count alpha particles
1912 жылы Гейгер Шарлоттенбургтегі Физикалық-техникалық рейхсанстальтта (Императорлық физикалық-техникалық институт) сәулелену зерттеулерінің жетекшісі болып тағайындалды. Ол онда Уолтер Боте (1954 жылы физика бойынша Нобель сыйлығының иегері) және Джеймс Чадвик (1935 жылы физика бойынша Нобель сыйлығының иегері)пен бірге жұмыс істеді. 1914 жылдан 1918 жылға дейін бірінші дүниежүзілік соғыста Гейгер Германия армиясында артиллерия офицері болып қызмет еткендіктен жұмысы тоқтап қалды. 1924 жылы Гейгер мен Боте Боте-Гейгер сәйкестік экспериментін жүргізіп, Комптон эффектісін растады, бұл Артур Комптонға 1927 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын алуға көмектесті. 1925 жылы ол Киль университетінде оқытушылық қызметке кірісті, онда 1928 жылы Гейгер және оның шәкірті Вальтер Мюллер Гейгер түтігінің жетілдірілген нұсқасын, Гейгер-Мюллер түтігін жасады. Бұл жаңа құрылғы альфа бөлшектерін ғана емес, бета және гамма бөлшектерін де анықтады және Гейгер санағышының негізі болып табылады. 1929 жылы Гейгер Тюбинген университетінде физика профессоры және зерттеулер директоры болып тағайындалды, онда ол алғашқы рет ғарыш сәулелерінің душын байқады. 1936 жылы ол Берлин Техникалық университетіне (Берлин Техникалық университеті) қызметке орналасып, 1945 жылы қайтыс болғанға дейін ғарыш сәулелерін, ядролық бөлінуді және жасанды сәулеленуді зерттеуді жалғастырды. Гейгер Берлин шайқасын және 1945 жылдың сәуір-май айларындағы Кеңес әскерлерінің оккупациясын бастан кешірді. Бірнеше айдан кейін ол Потсдамға көшіп, 1945 жылдың 24 қыркүйегінде қайтыс болды.
In 1912, Geiger was named head of radiation research at the Physikalisch Technische Reichsanstalt (Imperial Physical Technical Institute – PTR) in Charlottenburg. There he worked with Walter Bothe (winner of the 1954 Nobel Prize in Physics) and James Chadwick (winner of the 1935 Nobel Prize in Physics). Work was interrupted when Geiger served in the German military during World War I as an artillery officer from 1914 to 1918. In 1924, Geiger and Bothe carried the Bothe–Geiger coincidence experiment that confirmed the Compton effect which helped earn Arthur Compton the 1927 Nobel Prize in Physics. In 1925, he began a teaching position at the University of Kiel where, in 1928 Geiger and his student Walther Müller created an improved version of the Geiger tube, the Geiger–Müller tube. This new device not only detected alpha particles, but beta and gamma particles as well, and is the basis for the Geiger counter. In 1929 Geiger was named professor of physics and director of research at the University of Tübingen where he made his first observations of a cosmic ray shower. In 1936 he took a position with the Technische Universität Berlin (Technical University of Berlin) where he continued to research cosmic rays, nuclear fission, and artificial radiation until his death in 1945. Geiger endured the Battle of Berlin and subsequent Soviet occupation in April/May 1945. A couple of months later he moved to Potsdam, dying there on 24 September 1945.