Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тауарлардың ағынын реттейтін және баж салығын қабылдайтын мемлекеттік орган.
Government agency which regulates the flow of goods and collects duties
Кеден – елге тасымалданатын және елден шығарылатын тауарлардың ағынын, оның ішінде жануарлар, көлік құралдары, жеке заттар және қауіпті жүктерді бақылауға және тарифтерді жинауға жауапты мемлекеттік орган немесе агенттік. Дәстүрлі түрде кеден, импорт және экспорт бойынша кедендік баждар (яғни тарифтер) және басқа да салықтарды қабылдайтын салық органы ретінде қарастырылып келді. Соңғы онжылдықтарда кеденнің функцияларына қатысты көзқарас кеңейіп, қазіргі таңда үш негізгі мәселені қамтиды: салық салу, қауіпсіздік және сауданы жеңілдету. Әр елдің тауарларды импорттау және экспорттау қағидаларына қатысты өз заңдары мен ережелері бар, оларды тиісті кеден органдары сақтайды. Кейбір тауарлардың импорты/экспорты шектелуі немесе толығымен тыйым салынуы мүмкін.
Customs is an authority or agency in a country responsible for collecting tariffs and for controlling the flow of goods, including animals, transports, personal effects, and hazardous items, into and out of a country. Traditionally, customs has been considered as the fiscal subject that charges customs duties (i. e. tariffs) and other taxes on import and export. In recent decades, the views on the functions of customs have considerably expanded and now covers three basic issues: taxation, security, and trade facilitation. Each country has its own laws and regulations for the import and export of goods into and out of a country, enforced by their respective customs authorities; the import/export of some goods may be restricted or forbidden entirely.
Салық салу
Кеденнің дәстүрлі функциясы – кедендік баждарды есептеу және жинау, яғни тауарларды импорттау немесе кейде экспорттау бойынша алынатын тариф немесе салық. Кедендік рәсімдерден өтпеген коммерциялық тауарлар кедендік аймақта, көбінесе кедендік қойма деп аталатын жерде, өңделгенге дейін сақталады. Рұқсат етілген порттар әдетте танылған кедендік аймақтар болып табылады.
The traditional function of customs has been the assessment and collection of customs duties, which is a tariff or tax on the importation or, at times, exportation of goods. Commercial goods not yet cleared through customs are held in a customs area, often called a bonded store, until processed. Authorized ports are usually recognized customs areas.
Сауданы жеңілдету
Соңғы уақытта кеден қызметінің мақсаты сауданы жеңілдету болып табылады, яғни тауарлардың импорты мен экспортын рәсімдеуді оңайлату арқылы сауда операцияларының құнын төмендету. "Сауданы жеңілдету" түсінігінің қазіргі көзқарасы БҰҰ/CEFACT ұсынған №4 ұсыным – "Сауданы жеңілдетудің ұлттық органдары" негізінде қалыптасқан. Оның ережелеріне сәйкес (14-тармақ), елге адамдардың кіруі мен шығуы көші-қон органдарымен, әртүрлі атаулармен және шаралармен қадағаланады. Шекараны бақылау органдары әдетте тиісті құжаттарды тексеріп, адамның елге кіруге құқығын растайды, ішкі немесе халықаралық ордер бойынша іздеп отырғандарды ұстайды және ел үшін қауіпті деп танылған адамдардың кіруіне жол бермейді. Кедендік қауіпсіздік функцияларын іске асыру жөніндегі ең толық нұсқаулар Дүниежүзілік кеден ұйымының "Жаһандық сауданы қамтамасыз ету және жеңілдету стандарттары шеңбері" (SAFE) құжатында келтірілген, ол 2005, 2007, 2010, 2012 және 2018 жылдары бес рет жаңартылды.
A more recent objective of customs has been trade facilitation, which is the streamlining of processing of import and export of goods to reduce trade transaction costs. The contemporary understanding of the “trade facilitation” concept is based on the Recommendation No. 4 of UN/CEFACT “National Trade Facilitation Bodies”. According to its provisions (para. 14), The movement of people into and out of a country is normally monitored by migration authorities, under a variety of names and arrangements. Border control authorities normally check for appropriate documentation, verify that a person is entitled to enter the country, apprehend people wanted by domestic or international arrest warrants, and deny the entry of people deemed dangerous to the country. The most complete guidelines for customs security functions implementation is provided in the World Customs Organization Framework of Standards to Secure and Facilitate Global Trade (SAFE), which has had five editions in 2005, 2007, 2010, 2012, and 2018, respectively.
Кеденді жекешелендіру
Кедендік қызмет мемлекеттік басқарудың негізгі үш функциясының бірі болып табылады, атап айтқанда: басқару; заң мен тәртіпті сақтау және әділеттілік; және кіріс жинау. Дегенмен, сыбайлас жемқорлықты азайту үшін көптеген елдер кедендік қызметін жартылай жекешелендірді. Бұл, жүктерді тексеру және импортқа дейін жарияланған құнын растау үшін жүк тасымалы алдындағы инспекциялық агенттіктермен шарт жасасу арқылы іске асырылды. Елдің кедені кіріс портында баждар мен салықтарды есептеу үшін агенттіктің есебін қабылдауға міндетті. Егер елде тәжірибесі аз немесе жеткіліксіз кедендік мекеме болса, жүк тасымалы алдындағы инспекциялық агенттіктерді тарту орынды көрінуі мүмкін, бірақ бұл шара кемшіліктерді жаба алмады және кірістерді қорғамады. Жүк тасымалы алдындағы инспекциялық агенттіктер жұмысын бастағаннан кейін кедендік баждардан қашу көбейгені анықталды. Сондай-ақ, мұндай агенттіктердің қатысуы тасымалдауды кешіктірді деген шағымдар да болды. Кедендік қызметті жекешелендіру қаупі бар шара ретінде қарастырылады. Алайда, кедендік қызметті мемлекеттік сектордан жеке секторға көшіру кезінде кейбір қиындықтар туындады. Жеке сектордың қабілетсіздігі, үкіметтің кеден органдарының дәстүрлі рөлін өзгертуге құлшынбауы, басымдықтарды анықтамау және көшу процесінде ашықтықтың болмауы сияқты факторлар мемлекеттік-жеке секторға көшу қарқынын баяулатты.
Customs is part of one of the three basic functions of a government, namely: administration; maintenance of law, order, and justice; and collection of revenue. However, in a bid to mitigate corruption, many countries have partly privatised their customs. This has occurred by way of contracting pre shipment inspection agencies, which examine the cargo and verify the declared value before importation occurs. The country's customs is obliged to accept the agency's report for the purpose of assessing duties and taxes at the port of entry. While engaging a pre shipment inspection agency may appear justified in a country with an inexperienced or inadequate customs establishment, the measure has not been able to plug the loophole and protect revenue. It has been found that evasion of customs duty escalated when pre shipment agencies took over. It has also been alleged that involvement of such agencies has caused shipping delays. Privatization of customs has been viewed as a fatal remedy. There has, however, been some speed bumps when transitioning customs over from the public to private sector. Factors such as an incompetent private sector, government's reluctance to change the traditional roles of customs, neglecting priority setting and lack of transparency in the transition process have slowed the rate at which the public to private transition has taken place.
Қызыл және жасыл арналар
Көптеген елдерде ірі халықаралық әуежайлар, порттар және кейбір жол өткелдерінде кедендік рәсімдер келуші жолаушылар үшін қызыл және жасыл арналарға бөлінеді. Декларациялауға жататын тауарлары бар (рұқсат етілген кедендік лимиттен артық тауарларды немесе тыйым салынған заттарды алып жүрген) жолаушылар қызыл арнадан өтеді, ал ештеңесі жоқ (рұқсат етілген кедендік лимит шегінде тауар алып жүрген және тыйым салынған заттарды алып жүрмеген) жолаушылар жасыл арнадан өтеді. Дегенмен, белгілі бір арнаға кіру заңды мәлімдеме болып саналады, сондықтан егер жолаушы жасыл арнадан өтіп, тыйым салынған зат табылып, немесе осындай заттарды мәлімдемеген жағдайда, айыппұл салынуы, зат тәркіленуі, ал кейбір жағдайларда қамауға алу және қылмыстық қудалауға ұшырауы мүмкін. Әр арна – кері қайту мүмкін емес нүкте, жолаушы бір арнаға кіргеннен кейін артқа қайта алмайды. Австралия, Канада, Жаңа Зеландия және АҚШ ресми түрде қызыл және жасыл арналар жүйесін қолданбайды, бірақ кейбір әуежайлар осы схеманы қабылдаған.
In most countries, customs procedures for arriving passengers at major international airports, ports and some road crossings are separated into red and green channels. Passengers with goods to declare (carrying goods above the permitted customs limits and/or carrying prohibited items) go through the red channel, while passengers with nothing to declare (carrying goods within the permitted customs limits and not carrying prohibited items) go through the green channel. However, entry into a particular channel constitutes a legal declaration, so if a passenger goes through a green channel and is found to be in possession of a prohibited item, or failure to declare such items the passenger can be subject to a fine, the item being seized, and in some cases result in an arrest and criminal prosecution. Each channel is a point of no return, once a passenger has entered a particular channel, they cannot go back. Australia, Canada, New Zealand, and the United States do not officially operate a red and green channel system; however, some airports have adopted this layout.
Көк арна
Еуропалық Одақ елдерінің әуежайларында да көк арна бар. ЕО кедендік одақ болғандықтан, ЕО елдері арасында саяхаттайтын адамдар кедендік баждар төлеуге міндетті емес. Қосылған құн салығы (ҚҚС) және акциздер тауарлар кейіннен сатылған жағдайда қолданылуы мүмкін, бірақ олар шекарада емес, тауар сатылған кезде жиналады. Басқа ЕО елдерінен келген жолаушылар көк арна арқылы өтеді, онда олар тыйым салынған немесе шектеулі тауарларға тексерілуі мүмкін. ЕО ішінде жүкті тапсырғандардың билеттері жасыл жиекті болады, осылай оларды анықтауға болады. Соңғы жылдары көк арнаны пайдалану көбінесе ЕО-ның Шенген аймағына мүше елдер мен басқа мүше елдер арасындағы рейстермен шектелді, ал кедендік одақтың да, Шенген аймағының да шекарасын кеспейтін рейстер іс жүзінде ішкі рейстер саналады, сондықтан олармен саяхаттайтын адамдар кеден бақылауынан өтпейді.
Airports in EU countries also have a blue channel. As the EU is a customs union, travellers between EU countries do not have to pay customs duties. Value added tax (VAT) and excise duties may be applicable if the goods are subsequently sold, but these are collected when the goods are sold, not at the border. Passengers arriving from other EU countries go through the blue channel, where they may still be subject to checks for prohibited or restricted goods. Luggage tickets for checked luggage travelling within the EU are green edged so they may be identified. In the recent years usage of the blue channel has become limited mostly to flights between the Schengen Area member states of the EU and the remainder of EU member states, while flights which cross the border of neither the customs union nor the Schengen Area are in practice treated as domestic, and therefore, the people travelling on them do not go through customs channels at all.
Қызыл нүкте телефоны
Ұлыбританиядағы барлық әуежайларда арна жүйесі қолданылады; алайда, кейбір әуежайларда қызыл арна болмайды, оның орнына бірдей мақсатта қолданылатын қызыл нүктелі телефон болады.
All airports in the United Kingdom operate a channel system; however, some airports do not have a red channel, instead having a red point phone which serves the same purpose.
Еуропа
Кедендік негізгі заң Еуропалық одақтың Кедендік одағы шеңберінде Еуропа бойынша үйлестірілген. Бұл кедендік баждар мен шектеулерді қамтиды. Кедендік салық 22 евродан 150 евроға дейін. Сонымен қатар, әр мүше мемлекеттің ережелерін қараңыз. Еуропалық одақта, Швейцарияда, Норвегияда және Исландияда кедендік декларациялар үшін "Бірыңғай әкімшілік құжат" (БӘД) негіз болып табылады.
The basic customs law is harmonized across Europe within the European Union Customs Union. This includes customs duties and restrictions. Customs tax from €22 to €150. In addition, see regulations of each member state. For customs declarations in the EU and in Switzerland, Norway and Iceland, the "Single Administrative Document" (SAD) is used as a basis.
Германия
22 еуроға дейін салық төленбейді. 22 еуродан 150 еуроға дейін тауар түріне қарай 7% немесе 19% ҚҚС төлеу қажет (Германияда EUSt). 150 еуродан асса, ҚҚС және кеденді төлеу қажет.
Up to €22, there are no taxes. From €22 up to €150, it is necessary to pay VAT (EUSt in Germany), which is 7% or 19% depending on the goods. From €150 it is necessary to pay VAT and customs.
Румыния
Кедендік бақылау өте қатаң болуы мүмкін, әсіресе ЕО-дан тыс елдерден жіберілген тауарларға қатысты. Бір пакетке дейін 10 евроға дейін.
Customs may be very strict, especially for goods shipped from anywhere outside the EU. Up to €10 goods/package.
Италия
Италия кедені Еуропалық Одақтан тыс елдерден импортталған тауарларға, бастапқы елде ҚҚС төленгеніне қарамастан, қосымша 22% ҚҚС (Қосылған құн салығы) қажет етеді.
Customs in Italy takes additional 22% VAT (Value added tax) for goods imported from outside the European Union even if the VAT is already paid to the origin country sender.
Чехия және Словакия
22 еуроға дейін салық төленбейді. 22 еуродан 150 еуроға дейін 21% ҚҚС төлеу қажет (Чех және Словак тілдерінде DPH деп аталады). 150 еуродан астам сомаға ҚҚС және кедендік баж салынады. Кедендік баж мөлшері импортталатын тауар түріне қарай 0-ден 10%-ға дейін болуы мүмкін.
Up to €22, there are no taxes. From €22 up to €150, it is necessary to pay VAT (DPH in Czech/Slovak), which is 21%. From €150, it is necessary to pay VAT and customs. Customs may range from zero to 10% depending on the type of imported goods.
Украина
Украинада кеден органдары 5 рет реформаланды. Соңғысы, 2019 жылы, Мемлекеттік фискалдық қызметті Мемлекеттік кеден қызметіне қайта ұйымдастырды. Бұл реформа кедендік рәсімдерді цифрландыруға, нарықтық деңгейде жалақы төлеуге, кедендік өткізу пункттерін жаңартуға, Еуроодақтың кедендік қауымдастығына интеграциялануға және кедендік тексерулердің анықтамалық ашық дерекқорын құруға бағытталған.
Ukraine has had 5 reforms of its customs authorities. The recent one, in 2019, reorganized State Fiscal Service into the State Customs Service. The reform attempt seeks to digitize customs procedures, get market level wages, innovate customs checkpoints, integrate into EU customs community, open reference database of customs inspections.
Канада
2003 жылы Канада Канаданың Кедендік және кірістер агенттігін қазіргі Канаданың Шекаралық қызмет агенттігімен (CBSA) алмастырды. CBSA Канаданың кіру порттарында тексерулер жүргізеді және заңсыз иммигранттарды ұстайды, сондай-ақ елге контрабандалық заттардың кіргізілуін болдырмайды.
In 2003, Canada replaced the Canada Customs and Revenue Agency with the current Canada Border Services Agency (CBSA). The CBSA performs searches at Canadian ports of entry and detains illegal immigrants, along with preventing contraband from entering the country.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-қа келген әрбір адам иммиграциялық, кедендік және ауыл шаруашылығы ережелерін сақтау үшін Кеден және шекара қорғау (CBP) қызметкерлерінің тексеруінен өтеді. Бұл мемлекеттік қызмет күніне АҚШ-қа кіретін шамамен миллионға жуық келушіге көрсетіледі. Саяхатшылар алтын, алкогольдік ішімдіктер, атыс қарулары және топырақ сияқты бірнеше тыйым салынған заттарға қатысты тексеріледі. Ережелерді бұзғандарға қатаң жазалар қолданылады. АҚШ тауарлар импортына орташа есеппен 3% құратын тарифтер немесе "кедендік баждар" салады. Бұл баж импорт кезінде алынады және тіркелген импорттаушы төлейді. АҚШ-қа келген жеке тұлғалар белгілі бір сомадағы сатып алынған заттардан және ATA Carnet жүйесі арқылы уақытша әкелінген тауарлардан (мысалы, ноутбук компьютерлер) баж төлеуден босатылуы мүмкін. Кедендік баждар тауардың түріне және шығу тегіне қарай өзгереді, құнының 0-ден 81%-ына дейін жетеді. Көптеген елдердің тауарлары әртүрлі сауда келісімдеріне сәйкес баж салығынан босатылады. Кейбір тауарлар түріне қарамастан бажтан босатылады. Кедендік ережелер басқа импорт шектеулерінен өзгеше. Кедендік ережелерді сақтамау тауардың тәркіленуіне және қатысы бар тараптарға азаматтық және қылмыстық жазаларға әкелуі мүмкін. CBP кедендік ережелерді сақтауды қамтамасыз етеді. АҚШ-қа әкелінетін барлық тауарлар заңды түрде кірмес бұрын CBP-нің тексеруінен өтеді.
Every person arriving in the US is subject to inspection by Customs and Border Protection (CBP) officers for compliance with immigration, customs and agriculture regulations. This public service is administered on almost a million visitors who enter the US daily. Travelers are screened for a number of prohibited items including; gold, alcoholic beverages, firearms and soil. A wide range of penalties face those non compliers. The United States imposes tariffs or "customs duties" on imports of goods, being 3% on average. The duty is levied at the time of import and is paid by the importer of record. Individuals arriving in the United States may be exempt from duty on a limited amount of purchases, and on goods temporarily imported (such as laptop computers) under the ATA Carnet system. Customs duties vary by country of origin and product, with duties ranging from zero to 81% of the value of the goods. Goods from many countries are exempt from duty under various trade agreements. Certain types of goods are exempt from duty regardless of source. Customs rules differ from other import restrictions. Failure to comply with customs rules can result in seizure of goods and civil and criminal penalties against involved parties. The CBP enforces customs rules. All goods entering the United States are subject to inspection by CBP prior to legal entry.
Уругвай
Уругвай кедені жеке пакеттерді импорттауға шектеу қойды: 3 пакетке дейін, номиналды құны 200 АҚШ долларынан аспайтын пакеттерді қосымша төлемсіз елге әкелуге болады. Пакетті 3 тегін мүмкіндіктің ішіне қосу үшін, алушы Уругвай почта қызметіне тіркелуі керек, оған іздеу коды, мекенжайы, жеке куәлігінің нөмірі, телефон нөмірі және электрондық пошта мекенжайы тіркеледі. Егер пакет тіркеуден бұрын келсе, оған 60% салық және кемінде 10 АҚШ доллары төленуі тиіс. 200 АҚШ долларынан асатын немесе 3 тегін пакеттен кейін келетін әрбір жеке пакетке 60% салық салынады. Бұл халықтың онлайн сатып алу мүмкіндігін күрт шектейді. Уругвайдың аз халқы мен нарығының өзіндігіне байланысты көптеген танымал және арнайы тауарлар дәстүрлі саудада қолжетімді емес, сондықтан уругвайлықтар бірнеше сатып алуды біріктіріп, әрбір тегін мүмкіндікті толық пайдалануға мәжбүр.
Uruguayan Customs place a cap on the importation of personal packages to up to 3 packages of a nominal value of no more than US$200 which can be entered into the country without extra charge. For a package to be included in the 3 free slots, the addressee must register the package with the Uruguayan Postal Service linking the tracking code, their address, national ID number phone and email address. Should a package arrive prior to registration the package must pay the 60% tax and no less than US$10. Any personal package worth more than US$200 or after the 3 free packages, must pay a 60% tax. This severely limits the public's ability to buy products online. Due to Uruguay's small population and market, many popular and specialty products are unavailable in the regular marketplace, forcing Uruguayans to strategically pool several purchases together and max each one of their free slots.
Аргентина
Кедендік бақылау өте қатаң болуы мүмкін. Ұшақпен әкелінген құны 500 АҚШ долларына дейін, теңіз немесе құрлықпен әкелінген құны 300 АҚШ долларына дейін тауарлар кедендік баж салығы мен салықтан босатылады. Ұялы телефондар мен ноутбуктер құнына қарамастан, әрбір жолаушыға тек біреуі ғана баж салығынан босатылады. Киім-кешек және жеке пайдалануға арналған өзге де заттар салықтан босатылады. Аталған сомадан асып кеткен жағдайда, барлық сатып алынған тауарлардың құнының 50 пайызы салық ретінде алынады.
Customs may be very strict. Goods valued up to US$500 brought in by plane and up to US$300 by sea or land are free of duties and taxes, cellphones and laptop computers are duty free regardless of their value only one per passenger, clothing and other personal use items are free of taxes. Above those values, tax is 50% of the value of all acquired goods summed up.
Халықаралық кеден күні
Халықаралық кеден күні әлемдік шекара қауіпсіздігін сақтаудағы агенттіктер мен кеден қызметкерлерінің рөлін мойындайды. Ол қызметкерлердің еңбек жағдайларымен қатар, кейбір кеден қызметкерлерінің қызмет барысында кездесетін қиындықтарына назар аударады. Кедендік агенттіктер кеден қызметкерлерінің еңбегін бағалайтын шаралар ұйымдастырады. Сондай-ақ, бірнеше агенттік өз жұмыстарын және жауапкершіліктерін ашық түрде түсіндіретін іс-шаралар өткізеді. 2021 жылғы тақырып: «Тұрақты жеткізу тізбегі үшін кеденнің қалпына келтіруге, жаңаруға және төзімділікке үлес қосуы». 2020 жылғы таңдалған тақырып: «Адамдар, өркендеу және планета үшін кеденнің тұрақтылықты дамытуы». 2019 жылғы тақырып: «Тікелей сауда, саяхат және көліктің жеңілдетілуі үшін SMART шекаралар». 2018 жылғы тақырып: «Экономикалық даму үшін қауіпсіз бизнес ортасы». Алдыңғы жылдардағы (2009-2018) таңдалған тақырыптар.
International Customs Day recognizes the role of agencies and customs officials in maintaining border security around the world. It focuses on the workers and their working conditions as well as the challenges that some customs officers face in their job. Custom agencies hold employee appreciation events where custom officers are recognized for their work. Several agencies also hold events for the public where they explain their jobs and responsibilities in a transparent manner. 2021, the chosen theme was 'Customs bolstering Recovery, Renewal and Resilience for a sustainable supply chain'. 2020, the chosen theme was 'Customs fostering Sustainability for People, Prosperity and the Planet'. 2019, the chosen theme was 'SMART borders for seamless Trade, Travel and Transport'. 2018, the chosen theme was 'A secure business environment for economic development'. Chosen theme for previous editions 2009 2018.