山本達雄: Жапония Банкінің басшысы және саяхатшысы

Кіріспе

Ямамото Тацуо (山本達雄) – жапон саяхатшысы және 1898 жылдан 1903 жылға дейін Жапония Банкінің төрағасы. Ол сонымен қатар Пэрлер палатасының мүшесі болды және Жапон империясының соғысқа дейінгі үкіметінде министр қызметін атқарды.

Ерте өмір

Ямамото Усуки қаласында, Оита префектурасында дүниеге келді. Ол Усуки доменіндегі самурай отбасының кіші ұлы болды. Мейдзи реставрациясынан кейін, 19 жасында Осакаға, ал 22 жасында Токиоға көшіп, Mitsubishi компаниясы басқаратын мектепте білім алды.

Мансап

Ямамотоның алғашқы жұмысы Осака коммерциялық университетінде оқытушы болып жұмыс істеу болды. 26 жасында ол мектеп директоры болып тағайындалды. 1883 жылы Ямамото коммерцияға бет бұрып, Mitsubishi компаниясына еншілес Nippon Yusen кеме компаниясында жұмысқа орналасты, онда ол корпоративтік сатылар арқылы жылдам өрледі. 1890 жылы ол Жапония банкіне (BOJ) қосылды, ал 1895 жылы Йокогама Specie Bank төрағасы болып тағайындалды. 1896 жылдың сәуір айында алтын стандарты мәселелерін жақсырақ зерттеу үшін Англияға сапар шекті, ал келесі жылы Англияда болғанда Жапония банкі директорлар кеңесінің мүшесі болып тағайындалды. 1898 жылдың қазан айында Жапония банкінің басшысы Ивасаки Ясуносуке ұсынған қатаң өтініш бойынша ол Жапония банкінің басшысы лауазымын атқару үшін Жапонияға қайта шақырылды. Ол Жапония банкімен сегіз жыл жұмыс істеді және ол кезде 43 жасқа толады. Ямамото 1898 жылдың 20 қазанынан 1903 жылдың 19 қазанына дейін BOJ губернаторы болып қызмет етті. Оның қызмет ету кезеңінде Жапония экономикасы сыртқы валюта мәселелеріне және алтын мен күміс стандарттарына байланысты түрлі дағдарыстарды бастан өткерді. Алайда, оның ең үлкен алаңы – Жапония үкіметінің күшейіп бара жатқан бюджет тапшылығы болды. Жапония банкінің басшысы ретінде Ямамото Жапон диетасының, кабинеттің және генроның фискалдық саясатын өзгертуге жасаған саяси қысымына мойын бұрмады. Оның қарауындағыларға саяси қысым көрсетіліп, он бір жоғары басшы наразылық білдіріп отставкаға кеткен кезде, Ямамото бұл мүмкіндікті өзінің жақтастарымен толтыру үшін пайдаланды. Ямамотоның іс-әрекеттері Жапония банкінің болашақтағы тәуелсіздігін саясаттан қорғауда маңызды рөл атқарды. 1903 жылы Ито Хиробуми мен Ямагата Аритомоның бірлескен күштері Ямамотоны лауазымынан орынсыздандырды. Одан кейін ол Пирлер палатасының мүшесі болып тағайындалды, ал 1909 жылы Nippon Kangyō Ginkō компаниясының басшысы болды. 1911 жылы премьер-министр Сайонжи Кинмочи өзінің екінші кабинеті кезінде Қаржы министрлігін реформалау үшін қаржы саласындағы сарапшы қажет деп шешті және Ямамотоны Қаржы министрі етіп тағайындады. Бұл бизнесменнің алғаш рет министрлік лауазымға таңдалуы болды және экономика немесе қаржыға бағытталған министрліктерге бизнес басшыларын таңдау үшін үлгі орнатты. Алайда, орыс-жапон соғысынан кейін туындаған қаржылық дағдарыс кезінде Ямамото Жапон императорлық армиясының жаяу әскер дивизияларының санын арттыру үшін қосымша қаржыландыру талаптарына қарсылық көрсетті. Бұл мәселе 1912 жылы Сайонжи кабинетінің құлауына тікелей себеп болды. Кейін Ямамото Риккен Сейюкай саяси партиясына қосылды. Тайшо дәуірінің басталуынан кейін, 1-ші Ямамото Гоннохёе әкімшілігі кезінде Ямамото Ауыл шаруашылығы және сауда министрі болып тағайындалды. Ямамото сондай-ақ Жапон үкіметінің қаржылық реформасын күтіп, Қаржы министрлігінің басшылығына Жапон банкінің бұрынғы губернаторы Такахаси Корекийоны таңдады. Алайда, оның кабинеті Siemens скандалынан кейін тез құлдырады. Ямамото 1918-1922 жылдар аралығында Хара және Такахаси әкімшілігінің кезінде ауыл шаруашылығы және сауда министрі болып қайта оралды. 1925 жылы Ямамото Хатояма Ичиромен бірге жаңа Сейюхонто партиясына қосылды; алайда партия халық қолдауына ие бола алмады және көп ұзамай Кенсейкаймен бірігіп, Риккен Минсейтоны құрды. Алайда, қарсыласы Сейюкайдың бұрынғы мүшесі ретінде Ямамото партия басшылығының ең жоғарғы қатарынан шеттетілді және 1932 жылға дейін маңызды лауазымдарға тағайындалмады, ол 15 наурыздағы оқиғадан кейін Сайто Макото әкімшілігінің Ішкі істер министрі болып тағайындалды. Ішкі істер министрі ретінде ол Бейбітшілікті сақтау заңдарын қатаң түсіндіруге жетекшілік етті. Ямамото Жапонияның соғыстан кейінгі Конституциясымен таратылғанға дейін Пирлер палатасында қызмет етуді жалғастырды және 1947 жылы 91 жасында қайтыс болды. Оның қабірі Токиодағы Аояма зиратында орналасқан.

Yamamoto's first employment was as a teacher at the Osaka University of Commerce. At 26, he was appointed its principal. In 1883, Yamamoto turned towards commerce, and obtained a position at the Mitsubishi affiliated shipping firm Nippon Yusen, in which he rapidly rose through the corporate ranks. In 1890, he joined the Bank of Japan (BOJ), and in 1895 was appointed the chairman of the Yokohama Specie Bank. In April 1896, in order to better acquaint himself with issues pertaining to the gold standard, he travelled to England, and while still in England the following year, was appointed to the board of directors of the Bank of Japan. In October 1898, at the strong request of Bank of Japan governor Iwasaki Yasunosuke, he was recalled to Japan to assume the role of governor of the Bank of Japan. He had been with the Bank of Japan for eight years and was 43 years old at the time. Yamamoto served as BOJ Governor from October 20, 1898, to October 19, 1903. During his tenure, the Japanese economy experienced various crisis pertaining to foreign exchange issues and the gold and silver standards. However, his greatest concern was the increasing budget deficits incurred by the Japanese government. As head of the Bank of Japan, Yamamoto refused to yield to political pressure from the Japanese Diet, the Cabinet, and the genrō to alter his fiscal policies. When political pressure was applied to his subordinates, causing eleven senior managers to resign in protest, Yamamoto used the opportunity to fill the positions with his supporters. Yamamoto’s actions were critical in preserving the future independence of the Bank of Japan from politics. In 1903, the combined efforts of Itō Hirobumi and Yamagata Aritomo managed to dislodge Yamamoto from his position. He was then appointed as a member of the House of Peers, and in 1909 became the head of Nippon Kangyō Ginkō. In 1911, Prime Minister Saionji Kinmochi decided that he needed an expert in the field of finance to reform the Finance Ministry during his second cabinet, and appointed Yamamoto to become Finance Minister. This was the first time that a businessman had been selected to head a cabinet post, and set a precedent for selecting business executives to head ministries focused on economics or finance. However, with a looming financial crisis in the aftermath of the Russo Japanese War, Yamamoto strongly opposed the Imperial Japanese Army’s demands for additional funding to support an increase in the number of infantry divisions. This issue led directly to the collapse of the Saionji cabinet in 1912. Afterwards, Yamamoto joined the Rikken Seiyūkai political party. After the start of the Taishō period, during the 1st Yamamoto Gonnohyōe administration, Yamamoto was picked to become Minister of Agriculture and Commerce. Yamamoto also picked another former Bank of Japan governor, Takahashi Korekiyo, to head the Finance Ministry, hoping for a through fiscal revamp of the Japanese government. However, his cabinet was soon brought down by the Siemens scandal. Yamamoto returned again as Minister of Agriculture and Commerce under the subsequent Hara and Takahashi administrations from 1918 to 1922. In 1925, Yamamoto joined the new Seiyūhontō party, along with Hatoyama Ichirō; however, the party failed to gain popular support and soon merged with the Kenseikai to form the Rikken Minseitō. However, as a former member of the rival Seiyūkai, Yamamoto found himself excluded from the highest ranks of the party leadership, and passed over for any important positions until 1932, when he was appointed as Home Minister under the Saitō Makoto administration in the aftermath of the March 15 incident. As Home Minister, he presided over a more severe interpretation of the Peace Preservation Laws. Yamamoto continued to serve in the House of Peers until is dissolution by the post war Constitution of Japan, and died in 1947 at the age of 91. His grave is at Aoyama Cemetery in Tokyo.