Кіріспе
Эквадор провинциясы Замора Чинчипе (saˈmoɾa tʃinˈtʃipe) – Эквадор Республикасының провинциясы, Амазонка бассейнінің оңтүстік-шығыс шетінде орналасқан. Солтүстікте Эквадор провинциялары Асуай және Морона-Сантьягомен, батыста Лоха және Асуаймен, ал шығыста және оңтүстікте Перумен шектеседі. Провинцияның ауданы шамамен 10 559 км² және оны қоршаған Амазонка провинцияларынан ерекшелендіретін бірегей таулы жер бедерімен сипатталады. Замора Чинчипе тау-кен өнеркәсібімен, бай археологиялық мұрасы бар жергілікті этностармен, биологиялық әртүрлілігімен және әдемілігімен танымал көптеген сарқырамаларымен ерекшеленеді. Провинцияның аты Замора және Чинчипе кантондарының бюрократиялық бірігуінен шыққан. Провинцияның орталығы – Замора қаласы.
Zamora Chinchipe (saˈmoɾa tʃinˈtʃipe), Province of Zamora Chinchipe is a province of the Republic
of Ecuador, located at the southeastern end of the Amazon Basin, which shares borders with the Ecuadorian provinces of Azuay and Morona Santiago to the north, Loja and Azuay to the west, and with Peru to the east and south. The province comprises an area of approximately 10,559 km² and is covered with a uniquely mountainous topography which markedly distinguishes it from the surrounding Amazonian provinces. Zamora Chinchipe is characterized and largely identified by its mining industry; indigenous ethnic groups with a rich archaeological legacy; its biodiversity; and its niche and tourist attractions, which include a number of waterfalls well noted for their beauty. The province takes its name from the bureaucratic fusion of the Zamora and Chinchipe cantons. The provincial capital is the city of Zamora.
Тарих
Бұл аймақта адам қоныстануы кем дегенде б.з.д. 4500 жылға дейін соққан деп есептеледі және Майо Чинчипе мәдени кешеніне негізделген. Шамамен 1548 жылы испандықтар аймақтың жергілікті халқымен алғашқы байланыс жасады. 1549 жылдың 4 қазанында Эрнандо де Барахона, Алонсо де Меркадилло және Эрнандо де Бенавентемен бірге Замора де лос Алкайдес қаласын құрды. Олардың келгенінен кейін 50 жыл өткен соң, шуар халқының көтерілісінен кейін испандықтар қаладан қуылды. 1850 жылы колонистер тобы Замора де лос Алкайдес қаласының қираған қалдықтарын тапты. Провинцияға алғашқы ақ және аралас нәсілді қоныс салушылардың қашан келгенін нақты анықтау мүмкін емес, бірақ ең ерте расталған мәліметтер 1840 жылдардың соңында Чинчипе өзенінің алабында қазіргі Эквадор мен Перудің Лоха провинциясынан келген адамдар тұрғанын көрсетеді. Көші-қон Эквадордың Асуай провинциясынан Якуамби кантонына, онда сарагуролар мен аралас нәсілді адамдар келді. Испан отарлау кезеңінде бірнеше саяхатшылар аумақты зерттеді, мысалы француз географы және математигі Шарль Мари де Ла Кондамин 1743 жылғы экспедициясы кезінде. 1781 жылы испандықтар алтын кен орындарын пайдалануға қызығып, аймақты отарлауға екінші рет тырысты, бірақ жергілікті тұрғындарды бағындыру мүмкін емес екенін түсінді. Қазіргі Замора деп аталатын елді мекенді ақ және аралас нәсілді қоныс салушылар 1921 жылдың 12 наурызына дейін тұрақты түрде қалпына келтірген жоқ, сол кезде католик шіркеуі көптеген бұрынғы отарлау әрекеттерінен кейін, шуар халқының қарсылығынан кейін Замораның апостольдық викариатын құрды. 1911 жылы Замора қауымы Провинция де Ориентедегі Замора кантонының орталық қаласы болды. 1920 жылдың 15 желтоқсанында Сантьяго-Замора провинциясы құрылды. Ол Чинчипе, Макас, Морона және Замора кантондарынан тұрды. Чинчипе және Замора кантондары әрқайсысы үш ауылдық округтен тұрды. 1921 жылдың 5 қаңтарында Сантьяго-Замора провинциясы үшін Якуамби кантоны құрылды. 1941 жылдың 5 шілдесінде Перу Эквадорға басып кірді, провинцияның азат қалған аумағының бір бөлігі даулы болды. Перу мен Эквадордың сыртқы істер министрлері арасында атысты тоқтату туралы келіссөздер жүргізілді (АҚШ, Бразилия, Чили және Аргентина "кепілдер" ретінде қатысты), нәтижесінде Рио протоколына қол қойылды. Бұл келісім Эквадор мен Перу арасындағы соғыс күйін ресми түрде тоқтатты және Эквадордың Эль-Оро, Лоха және Замора-Чинчипе провинцияларының бір бөлігі Перудың оккупациясы астында қалды. 1941 жылғы соғыстан кейін Лоха провинциясындағы құрғақшылық кедейленген шаруалар мен азаматтардың провинцияға мәжбүрлі түрде көшіп келуін жеделдетті, нәтижесінде Замора-Чинчипе аумағының көптеген аймақтары осы уақытқа дейін қоныстанбаған жерлерге айналды. Замора-Чинчипе провинциясын құру процесі он екі жылға созылды, бұл Эквадордың Лоха провинциясының азаматы Бенджамин Каррионның талмай еңбегінің арқасында болды. 1953 жылдың 10 қарашасында Замора-Чинчипе автономды провинция болып жарияланды, Сантьяго-Замора провинциясынан Эквадордың Ресми тіркелімінде №360 болып тіркелді. 1981 жылы Кордильера-дель-Кондордағы Сенепа өзені үшін болған әскери қақтығыс Перумен арадағы шиеленісті қайта жақтатты. Бұл қақтығыс Пакиша, Маяку және Манчиназа елді мекендерінде болды. 1995 жылы қақтығыс қайта жанданды, ал 1999 жылы Эквадор мен Перу арасындағы бейбіт келісімге қол қойылды, ол Замора-Чинчипе провинциясының оңтүстік көршісімен шекараларын белгіледі.
Саяси бөліну
Облыс тоғыз кантонға бөлінеді. Келесі кестеде әрбір кантонның 2001 жылғы халық санағы бойынша халқының саны, шаршы километр (км²) ауданы және кантон орталығының немесе астанасының атауы көрсетілген. Кантон Халқы (2001) Аумағы (км²) Орталық/Астана Centinela del Cóndor 7,230 519 Зумби Чинчипе 8,495 1,194 Зумба Эль Пангуи 7,441 614 Эль Пангуи Нангарица 4,797 2,096 Гуазими (Нангарица) Паланда 7,066 1,925 Паланда Пакиша Пакиша Якуамби 5,229 1,242 Якуамби Янцаза 14,552 990 Янцаза Замора 21,791 1,876 Замора