1996 жылғы "Фран" дауылы: Атлант мұхитының күшті құбылысы

Кіріспе

1996 жылы Атлантика мұхитында болған 3-санатты дауыл.

1996 жылдың қыркүйек айының басында «Фран» даулымы АҚШ-та кең ауқымды зардаптарға әкелді. 1996 жылғы Атлантика дауыл маусымының алтыншы аталған дауыл, бесінші дауыл және үшінші ірі дауыл болған «Фран» 23 тамызда Кабо-Верде аймағындағы тропикалық толқыннан пайда болды. Жақын орналасқан «Эдуард» даулының салдарынан, депрессия батысқа қарай жылжу кезінде ұйымдаспаған күйде қалды, бірақ 27 тамызда «Фран» тропикалық дауылға дейін күшейді. Батыс-солтүстік-батысқа қарай бағытталғанда, «Фран» 29 тамызда дауылға айналды, бірақ келесі күні қайтадан тропикалық дауылға дейін әлсіреп қалды. 31 тамызда «Фран» қайтадан жылдам түрде дауылға айналды. 2 қыркүйекте «Фран» Багама аралдарымен қатар жылжуды бастап, солтүстік-солтүстік-батысқа қарай баяу бұрылды. 5 қыркүйекте таңертең «Фран» 3-санатты дауылға жетті. Содан кейін «Фран» сәл әлсіреп, 6 қыркүйекте Солтүстік Каролина штатының Кейп-Фер маңында құрлыққа шықты. Дауыл ішкі аймаққа қарай жылдам әлсіреп, сол күні тропикалық депрессияға айналды. Ақырында «Фран» шығыс-солтүстік-шығысқа қарай бұрылып, 9 қыркүйекте Онтариода экстратропикалық циклонға айналды. Флоридада су тасқыны кезінде бес адам отырған қайық айналып кетті, бірақ олардың барлығы құтқарылды. Грузияда елеулі салдарлар туралы хабарламалар түспеді. «Фран» даулының сыртқы аймақтары Оңтүстік Каролинада қатты жел мен аз мөлшерде жауын-шашын тудырды. Осының салдарынан көптеген ағаштар мен электр сымдары құлап, көліктерге зақым келтірілді, 63 мыңнан астам адам электр қуатысыз қалды. Солтүстік Каролинадағы үлкен толқындар кейбір қалаларда маңызды жағалау су тасқынына әкелді. Барлығы 27 адамның қаза болуына және 5 миллиард доллар (1996 жылғы АҚШ доллары) көлемінде шығынға «Фран» даулы себеп болды. «Фран» Каролина штатындағы соңғы ірі дауыл ретінде танылады.

Метеорологиялық тарих

1996 жылдың 22 тамызында Африканың батыс жағалауынан Атлант мұхитына қарай жылжыған тропикалық толқыннан Фран дауылы пайда болды. Су үстіне шыққаннан кейін көп ұзамай, төмен қысым аймағының төңірегінде конвекциялық белдеулер қалыптасты. Жүйе маңындағы кемелер сол күні жер бетінде айналым пайда болғанын растады. Одан әрі дамығаннан кейін Ұлттық дауыл орталығы (NHC) 23 тамызда сағат 8:00 шамасында жүйеге қатысты кеңестер беруді бастап, оны Тропикалық депрессия алты деп атады. Осы кезде депрессия Кабо-Верде аралдарының оңтүстік-шығысында орналасқан. Келесі бірнеше күнде жүйе батысқа қарай жылжуына қарамастан, даму шамалы болды. Батысқа қарай жылжу мен дамудың болмауы Эдуард дауылынан төменгі деңгейдегі ағынмен байланысты болды, ол депрессиядан шамамен 850 миль (1368 км) батыс-солтүстік-батысқа қарай орналасқан. 26 тамызға қарай депрессия айтарлықтай бұзылып, NHC-ді жүйеге қатысты алғашқы соңғы кеңес беруге мәжбүр етті. Дегенмен, келесі күні спутниктік суреттерде айналымның жақсарғаны байқалды, нәтижесінде кеңестер қайтадан жарияланды. Алайда, дауылдан кейінгі талдаулар жүйенің 24 сағат ішінде тропикалық депрессия статусын сақтап қалғанын көрсетті. 27 тамыздың түстен кейін депрессия одан әрі күшейіп, тропикалық дауылға айналды және Фран деп аталды. Осы кезде Фран тропикалық дауылы Кіші Антиль аралдарынан шамамен 1000 миль (1609 км) шығысқа қарай орналасқан. Эдуард сияқты, жаңадан аталған дауыл батыс-солтүстік-батыс бағытында жылжумен бірге күшейе берді. Фран дауылының орталығы Солтүстік Каролина штатының Кейп-Фейр маңында құрлыққа шықты. Құрлыққа шыққаннан кейін дауыл жылдам әлсіреп, 12 сағат ішінде тропикалық дауылға дейін төмендеді. Әлсіреп бара жатқан дауыл Вирджиния арқылы өтіп бара жатқанда, NHC оны тропикалық депрессияға дейін төмендетті. Солтүстік-батыс бағытта қозғала берген Франның қалдықтары 8 қыркүйекке дейін тропикалық депрессия ретінде сақталды, содан кейін Оңтүстік Онтариода экстратропикалық циклонға айналды. Бұл ауысуды аяқтағаннан кейін Фран солтүстік-шығысқа бұрылып, 10 қыркүйекте фронталдық жүйеге сіңірілместен бұрын Канада мен АҚШ шекарасының жанынан өтті. Алайда, дауыл әлсіреп, аралдардан солтүстік-батысқа қарай алыстағанда, ескерту тоқтатылды. Сонымен қатар, Багам аралдарында дауылға және тропикалық дауылға қатысты ескерту жарияланды. 3 қыркүйекте дауылға қарсы ескерту Багам аралдарының солтүстік бөлігіне таратылды және солтүстік-батыс аралдарға дауыл туралы ескерту жарияланды. Багам аралдарына қатысты барлық ескертулер 4 қыркүйекте күшін жойды.

Hurricane Fran originated from a tropical wave that moved off the western coast of Africa, entering the Atlantic Ocean, on August 22, 1996. Not long after moving over water, convective banding features formed around a developing area of low pressure. Ships in the vicinity of the system confirmed that a surface circulation had formed later that day. After further development, the National Hurricane Center (NHC) initiated advisories on the system around 8:00 am EDT on August 23, designating it as Tropical Depression Six. At this time, the depression was situated to the southeast of the Cape Verde Islands. Over the following several days, little development took place as the system moved westward at The westward motion and lack of development were attributed to the low level inflow from Hurricane Edouard located roughly 850 mile (1368 km) west northwest of the depression. By August 26, the depression had become significantly disorganized, prompting the NHC to issue their initial final advisory on the system. Despite this, the following day, satellite imagery depicted an improved circulation, leading to the re issuance of advisories. However, post storm analysis indicated that the system maintained tropical depression status during the 24‑hour span. During the afternoon of August 27, the depression intensified further, becoming a tropical storm and receiving the name Fran. At this time, Tropical Storm Fran was located about 1000 mile (1609 km) east of the Lesser Antilles. Following a similar track as Edouard, the newly named storm maintained a west northwest track while gaining strength. the center of Hurricane Fran made landfall near Cape Fear, North Carolina with sustained winds of Once overland, the storm began to rapidly weaken, degrading to a tropical storm within 12 hours. As the weakening storm moved through Virginia, the NHC further downgraded it to a tropical depression. Continuing on a northwestern track, the remnants of Fran persisted as a tropical depression through September 8, at which time it transitioned into an extratropical cyclone over southern Ontario. After completing this transition, Fran turned northeastward and tracked near the Canadian United States border before being absorbed by a frontal system on September 10. However, as the hurricane weakened and pulled away from the islands to the northwest, the watch was discontinued. At the same time, a hurricane watch and a tropical storm warning was declared for the central Bahamas. On September 3, the hurricane watch was extended to include the northern Bahamas and a hurricane warning was declared for the northwestern islands. All watches for the Bahamas were cancelled on September 4.

Флорида

Фран даулының Флоридаға күшті әсер ететіні күтілген. Фран даулы АҚШ-қа жақындағанда штат үшін бірнеше ескерту және дабыл жарияланды. Дауыл жағалауға жақындамас бұрын, азаматтық қорғаныс органдары Фран Флоридаға әсер еткен жағдайда алдын ала жоспарлар жасау үшін бүкіл штат бойынша конференц-байланыс өткізді. Сонымен қатар, Фран Флорида жағажайларында үлкен толқындар тудырғандықтан, жағажай патрульдері жоғары дайындыққа келтірілді.

Әсері

+ Аумақ бойынша әсері (алдын ала) Аймақ Қайтыс болғандар Зардап Флорида 0 Жоқ Оңтүстік Каролина 0 (2) $48.5 миллион Солтүстік Каролина 13 (1) >$2.4 миллиард Виргиния 5 $350 миллион Мэриленд 0 $100 миллион Колумбия округі 0 $20 миллион Батыс Виргиния 2 $40 миллион Пенсильвания 2 (2) $80 миллион Огайо 0 $40 миллион Барлығы 22 (5) ~$5 миллиард АҚШ-тың шығыс жағында «Фран» қатты желдер мен мол жаңбырлар тудырды, нәтижесінде кең ауқымды су тасқыны мен желден келген зардаптар болды. Ең көп зиян Солтүстік Каролина штатында тіркелді, онда 14 адам қаза тапты, олардың бірі жүрек талмасынан қайтыс болды, ал дауылдан астам $2.4 миллиард долларлық шығын келді. Басқа штаттарда тағы 13 адам өмірін жоғалтты және қосымша $800 миллиондық зиян туды. Жалпы, «Фран» дауылы тікелей 22 адамның өліміне, ал жанама түрде 5 адамның өліміне және $5 миллиард долларлық зиянға себеп болды. Ол кезде «Фран» АҚШ-қа соққан он ең қымбат дауылдың бірі болды, бірақ содан бері бірнеше дауыл оны басып өтті.

Флорида және Оңтүстік Каролина

Фран даулы Каролинаға жеткенге дейін, оның қоздырған үлкен толқындары Флорида жағалауына соқты. Палм-Бич округінің жағалауында 5 метрлік балық аулау қайығында болған бес адам күшті толқындардың салдарынан суға түсіп кетті. Бірақ, жағалау күзеті бес адамды да қауіпсіз құтқарып алды. Фран Солтүстік Каролинаға жеткенде, дауылдың шеткі аймақтары Оңтүстік Каролинаның шығысына нөсер жаңбыр мен күшті жел әкелді. Бірнеше аймақта желдің жылдамдығы жоғары болды, нәтижесінде көптеген ағаштар құлап, электр сымдары үзілді. Кейбір көліктер мен үйлер құлаған ағаштарға тию арқылы зақымданды. Диллон округінде желдің күшті соғуы көптеген үйлерге елеулі зиян келтірді. Франнан қалған қиындықтар 1989 жылы болған Гюго даулынан да көп болды. Бір адам жарақат алды, ал егін мен инфрақұрылымға келтірілген зиян 6,5 миллион долларды құрады. Марлборо округінде шамамен 3200 адам электр қуатысыз қалды, ал екі шериф құлаған ағашқа соқтығысқаннан кейін жарақат алды. Оңтүстік Каролинадағы ең ауыр зақым Хорри округінде болды, онда жел көптеген ағаштарды құлатты, нәтижесінде шамамен 60 000 тұрғын электр қуатысыз қалды. Бір адам көлігімен тік жардан құлап қайтыс болды. Аймақтағы ауыл шаруашылығының зияны 19,8 миллион долларға бағаланды. Ғимараттарға келтірілген зиян аз болды, оның құны 1 миллион долларға бағаланды. Фран кезінде Уильямсбург округінде тағы бір көлік апаты болды. Беркли және Чарльстон округтеріндегі жалпы экономикалық зиян 20 миллион долларды құрады. Оңтүстік Каролинада Фран салдарынан екі адам қаза тапты, бес адам жарақат алды және шамамен 48,5 миллион долларлық зиян келтірілді.

Солтүстік Каролина

Фран Оңтүстік Каролина шекарасынан Солтүстік Каролинадағы Топсейл аралына дейін жағалауға зиян келтірді. 12 фут биіктіктегі дауыл толқыны Солтүстік Топсейл Бич полиция бөлімі мен қалалық әкімдікті алып кетті, олар шілдеде Берта дауылы осы аймақты қиратып кеткеннен кейін екі модульдік үйден тұратын құрылымда орналасқан еді. Кюр-Бич пиері де дауыл кезінде қирады. Wrightsville Beach маңында, Кейп-Фирден солтүстікке қарай су тасқыны кең аумақты қамтыды. Солтүстік Каролина штатының Джексонвилл қаласында үш мектеп және бірнеше үй зақымданды. Дауыл Солтүстік Каролина жағалауындағы тосқауыл аралдарға ең көп зиян келтірді. Ішкі аймақтарда дауыл Уилмингтоннан Ролиге қарай жол жүріп зиян келтірді. Күтпегендей, жоғары желдің салдарынан I-40 дәлізінде Ролиге және солтүстікке қарай, тіпті Гилфорд округіне дейін зиян келді, Солтүстік Каролина мемлекеттік университеті мен Солтүстік Каролина университеті сияқты үшбұрыш аймағындағы тарихи ғимараттар мен ағаштарға зақым келтірді. Капелл-Хиллдегі төтенше жағдайға байланысты UNC-дегі сабақтар күндізгі уақытта тоқтатылды, ал университет сумен жабдықталуы жарамды болуына бір апта уақыт кетті. Солтүстік Каролина, Вирджиния және Батыс Вирджинияның ішкі аймақтарында 406 мм-ге дейін жаңбыр жауып, Атлантиканың орталық бөлігіндегі өзендердің қауіпті тасқынына әкелді. 1996 жылы Солтүстік Каролинадағы Фран дауылы штаттағы көптеген ауа райы апаттарының тудырған проблемаларын ушықтырды. Каролина штатында кем дегенде алты адам қаза тапты, олардың көпшілігі автомобиль апаттарынан, ал кейбіреулері дауылдың салдарынан келген шоктан қайтыс болды. Солтүстік Каролинада 1,3 миллион адам электр қуатынан айырылды. Солтүстік Топсейл Бич және Картерет округінде 500 миллион доллардан астам (1996 жылғы USD) зиян келтірілді және құрылыстардың 90% зақымдалды. Бұл жылы Солтүстік Каролинаға соққан екінші дауыл болды. Алғашқысы Берта дауылы еді, ол бірнеше апта бұрын штатқа соққан.

Вирджиния

Вирджиния штатында тропикалық дауылдың күшті желдері Чесапик шығанағын шарлады және ел астанасы маңындағы Потомак өзенінде су деңгейін көтерді, ол Джорджтаун мен Вирджиния штатының Олд Таун Александрия қалаларына кері ағып кірді. Электр желілеріне ауыр зақым келтіріп, 415 000 адам электр қуатысыз қалды, бұл 2003 жылғы Изабель дауылына дейін тарихтағы ең ірі дауылға байланысты электр қуатының үзілісі болды. Фран дауылы шамамен 300 үйді қиратты, көбінесе су басудан, және 100 адамды құтқаруға тура келді. Биг Медоустан жауған 16 дюймдік жаңбырдың төменгі жағында орналасқан Пейдж округі, Вирджиния штатындағы зақымдарға қатысты ең ауыр зардап шеккен аудан болды. Дауыл өткеннен кейін үш күн өткен соң, "жүздеген" адам әлі де қиын жағдайда қалды. 78 үй толығымен қирады, 417-сі зақымдалды, бірақ қаза болғандар жоқ. Жұма күні судың көтерілуіне байланысты округтың барлық қалалары оқшауланды. Лорай округінің орталығындағы Хоксбилл өзені қаланы көп бөлігінде екіге бөліп өтті, ал күшті ағын үйді іргетасынан жұлып алып, Лорай орта мектебінің футбол алаңының қақпасына орналастырды. Хоксбиллдің суы футбол алаңының жоғарғы жағынан 1 метрге дейін көтеріліп, жерді 5 метрге жапты. Бульдог алаңы дауылдан кейін бір аптадан астам уақыт бойы су басып, соңында тұрған су АҚШ 340 тас жолы арқылы Хоксбилл өзеніне қайтарылды. Сондай-ақ, Лорай қаласының орталығында өзеннің үлкен толқындары Адельфия кабель ғимаратын қоса алғанда, үш ғимаратты қиратты. Әдетте 30 сантиметрден кем тереңдігі бар өзен, өзен төсегінен 5 метр биіктікте орналасқан қала орталықтағы Мейн-стрит көпірінен асып өтті. Шенноа өзені су тасқыны деңгейінен 6 метрге көтерілді. Шенноа өзенінің Оңтүстік саласы өзінің ең жоғары деңгейін тіркеді, Лурайда - 8 метр, ал Вирджиния штатының Фронт-Роялда - 11 метр, бұл су тасқыны деңгейінен 7 метр жоғары. Вирджиния штатының Рокингем округінен 10 000-нан астам адам эвакуацияланды, бірақ су басылғаннан кейін көптеген адамдар үйлеріне оралды.

In Virginia, tropical storm force winds lashed Chesapeake Bay and increased water levels in the Potomac River around the nation's capital, where it backed up into Georgetown and Old Town Alexandria, Virginia. There was severe damage to power lines that left 415,000 people without electricity, making it the largest storm related power outage in history until Hurricane Isabel in 2003. Fran destroyed about 300 homes, mostly from flooding, and 100 people had to be rescued. Page County, downslope of the 16" of rainfall from Big Meadows, was the hardest hit locality in the state of Virginia with regards to damage. Three days after the storm had passed, "hundreds" of people were still stranded. Some 78 homes were destroyed and 417 were damaged, however there were no deaths. At one point on Friday every town in the county was isolated due to high water. In the county seat of Luray, the Hawksbill Creek cut the town in half for much of the day, and the strong current forced a house off its foundation and placed in the endzone of Luray High School's football field. Water from the Hawksbill reached 2 feet (1 m) from the top of the field goal upright— 16 feet (5 m) of water covered the ground. Bulldog field was flooded for over a week after the storm, until finally the standing water was pumped across U. S. Route 340 back into the Hawksbill Creek. Also in downtown Luray, the large flood driven waves of the creek demolished three buildings, including the Adelphia Cable building. The creek, typically less than a foot deep, overtook the downtown Main Street Bridge, which rises some 15 feet (5 m) above the creek bed. The Shenandoah River crested some 20 feet (6 m) above flood stage. The South Fork of the Shenandoah River recorded its highest crests ever, 26.95 feet (8 m) in Luray and 37 feet (11 m) in Front Royal, Virginia, which was 22 feet (7 m) above the 15 ft (4.6 m) flood stage. In Rockingham County, Virginia, over 10,000 people were evacuated from their homes, however most were allowed to return to their homes after the water subsided.

Батыс Вирджиния

Көлемi 178 мм-ге дейiн 7 дюйм жаңбыр жауды. Қаныққан топырақта бұл желдерден бiрнеше ағаштар құлап жатты. Қатты оңтүстiк жел және биiк толқын Вашингтон портында 2 метрлiк дауыл толқынына әкелді. Дауыл толқынынан басқа, қалалық аймақта 1996 жылғы қаңтардағы су тасқынымен шайқасқан өзен тасқыны болды. Фран Вашингтонда шамамен 20 миллион долларлық зиян келтірдi.

Пенсильвания штаты

Шамамен 15 Батыс Пенсильвания округі 178 мм-ге дейін жаңбыр жауғаннан кейін күрт су тасқынына ұшырады, нәтижесінде Джуниата өзені арнасынан асып кетті. Штаттағы тұрақты жел жылдамдығы шамамен болды, ал желдің күркіреуіне дейін жетті. Бұл жел көптеген ағаштар мен электр сымдарын құлатты, олардың кейбіреулері көліктер мен үйлерге құлады. Ауыл шаруашылығы жерлері мен аймаққа елеулі зиян келді. Кливлендтегі қалалық зообақта су тасқынынан зардап шегілді және маймыл аралы толығымен суға батты. Куяхога округінде кем дегенде 90 үйдің жертөлесі су басуына ұшырады. Фран дауылдан кейін бірнеше күн өткен соң да кейбір аудандарда тұрған су туралы хабарламалар түсті, Лорейн округінде кең ауқымда көшелер мен жертөлелер суға батты. Огайо штаты бойынша Фран дауылдың қалдықтары шамамен 40 миллион долларлық зиян келтірді, бірақ адам өмірінен жараланғандар болған жоқ. Солтүстікке қарай жылжуын жалғастырған Фран 7 қыркүйекте Канаданың оңтүстігіне енді; алайда, дауылдың сыртқы аймақтары Мичиган штатының шығыс бөлігіне жаңбыр әкелді. Порт-Хуронда дауыл кезінде рекордты жаңбыр жауды.

Салдары

Кейп-Фейр өзенінің су бассейні Фран дауілінен қирады. Су сапасының күрделі мәселелері апталар бойы сақталды. Солтүстік-Шығыс Кейп-Фейр өзенінде кең ауқымды балық қырылу орын алды. Кәріздік тазарту станцияларының жұмысы тоқтауы миллиондаған галлон шикі және толыққанды тазартылмаған адам қалдықтарының жергілікті өзендерге құйылуына себеп болды. Кейп-Фейр және Солтүстік-Шығыс Кейп-Фейр өзендерінде ерітілген оттегінің мөлшері үш аптадан астам уақыт бойы дерлік нөлге дейін төмендеді, нәтижесінде Кейп-Фейр эстуарийінде бірнеше апта бойы гипоксия пайда болды. Аммиак пен фосфор деңгейі артты, фосфор концентрациясы 27 жылдық ең жоғары көрсеткішке жетті.

Зейнеткерлік

Желтоқсанның салдарынан туған зардаптарға байланысты, 1997 жылдың көктемінде Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым Fran атауын қолданудан алып тастады, және ол ешқашан Солтүстік Атлантика тропикалық дауылдарының тағы біреуі үшін қолданылмауы тиіс. Оның орнына 2002 жылғы маусымда Fay атауы қойылды.