Кіріспе

Нью-Йорк метро станциясы, 1904–1945

Қалалық зал паркіндегі шеңбердің бөлігі 1901 жылдың сәуірінен бастап қазыла бастады. Парктегі ағаштарды крандар көмегімен алып тастады. Сол мамыр айында метро қазбасының алдындағы кранның тірегі жұлып тасталғанда бір жұмысшы қаза тапты. 152,40 метрлік қазбадан алынған құм "жақсы сапасы" үшін құрылысшыларға сатылды. Пошта кеңсесіне жақын қысқа бөлігін салуға болмады, себебі Қазыналық хатшы жұмысты мақұлдамады, соның салдарынан IRT Конгрестен рұқсат сұрауға мәжбүр болды. Қалалық зал паркі ішіндегі шеңбердің барлық бөлігі тамыз айына дейін қазылып бітті. Біраз уақыттан кейін қазбаның көп бөлігі жабылып қалды, бірақ стансадағы жұмысты жеңілдету үшін шағын бөлігі ашық қалды. 1901 жылдың соңында мердігерлер Парк-Роудың астындағы туннельді қазуға кірісті, ол шеңбердің солтүстікке қарай жүретін жолын және Бруклинге экспресс жолдарын өткізуге арналған. Стансаның бетон қабырғаларын қыс мезгілінде құю қиын болғандықтан, стансадағы жұмыс тоқтатылды. 1902 жылдың ақпан айына қарай станса қабырғаларының үштен екі бөлігі аяқталды және қабырғаларға жұмыс басталды. Парк-Роудың астындағы туннель толығымен қазылып, болат арқалармен жабылды. 1902 жылдың соңына дейін шеңбердің көп бөлігі аяқталды, пошта кеңсесінің астындағы бөлігінен басқа. Мердігерлер 1902 жылдың желтоқсан айында пошта кеңсесінің астындағы қабырғаларды уақытша пайдалануға рұқсат алғаннан кейін, шеңбердің қалған бөлігін қазып бітірді.

Аяқтау

1903 жылдың соңына қарай тротуарлардың плиткасы мен станцияның баспалдағы аяқталды. Құрылыс материалдары станцияның жалғыз кіреберісінде және шығу жерінде сақталды. Метро құрылысы дерлік аяқталуға жақын еді, бірақ IRT Powerhouse және жүйенің электрлік қосалқы станциялары әлі салынып жатқандықтан, жүйенің ашылуы кейінгіге қалды. 1904 жылғы Жаңа жыл күні қала әкімі Джордж Б. Макклеллан және бай Нью-Йорктіктердің тобы қалалық станцияда жиналып, қол арбаларымен 125-ші көшеге дейін сапар жасады. IRT кейін тағы бірнеше қол арбасымен сапар ұйымдастырды. 1904 жылғы сәуір айында 125-ші көшеден қалалық станцияға дейін өз күшімен алғашқы пойыз жүрді. Сити-холл станциясы 1904 жылғы 27 қазанда, бастапқы 28 станциялық Нью-Йорк метросының 145-ші көшеге дейінгі оңтүстік терминалы ретінде ашылды. Ашылуға дейін 15 000-нан астам адамға Сити-холл станциясынан алғашқы сапарларға билеттер берілді. Алғашқы метро дәл сағат 14:34-те қала әкімшілігінен жөнелді, оны Макклеллан басқарды. Жедел көлік басқармасының президенті А. Е. Орр барлық Нью-Йорктіктерді мерекеге қосылып, гудоктарды соғып, қоңырау шалып қуанышқа шақырды. Жаңа желі кешкі сағат 6-ға дейін 27 000 жолаушыны тегін тасымалдады, ал одан кейінгі алты сағат ішінде тағы 125 000 жолаушы метромен жүру үшін ақы төледі. Сонымен қатар, Сити-холл станциясы бастапқыда тек кіреберіс станциясы болды; жолаушылар Бруклин көпірі станциясына баруға тиіс еді. Сити-холл айналымында Батыс жағындағы тармаққа қатынайтын жергілікті пойыздар әрдайым, ал күндіз Шығыс жағындағы 145-ші көшеге (қазіргі Ленокс авеню желісі) қатынайтын жергілікті пойыздар да қызмет көрсетті. 1905 жылғы шілде айына қарай Шығыс жағындағы жергілікті пойыздар 145-ші көшеге дейін қала әкімдігіне дейін жүрді, ал Батыс жағындағы пойыздар осы станциядан өтіп, Боулинг Гринге немесе Саут-Ферриге бағытталды. Желдету мәселелерін шешу үшін IRT 1906 жылдың ортасында Сити-холл паркіне желдеткіш торларын орнатты. Жыл соңына қарай Батыс жағындағы пойыздар жұмыстың қызу уақытында қала әкімдігіне, ал Шығыс жағындағы пойыздар әрдайым қала әкімдігіне жүрді. Станция ашылғаннан кейін көп ұзамай IRT станцияда жарнамалар көрсетуді бастады, бұл өте даулы болды, бірақ IRT-нің маршрутты пайдалану шартында рұқсат етілді. Нью-Йорк қаласының үкіметі бастапқыда жарнамаларды мәселелі деп санамады, бірақ халықтың наразылығы қалаға IRT-ні жарнамаларды алып тастауға мәжбүрлеу үшін сотқа жүгінуге мәжбүр етті. 1907 жылы Нью-Йорк Жоғарғы соты IRT-ге жарнамаларды сақтауға рұқсат берді. 1909 жылы Нью-Йорк Мемлекеттік қызмет комиссиясы метроның көп толуын азайту үшін бастапқы IRT метросының бойындағы станциялардағы платформаларды ұзартуды ұсынды. 1910 жылғы 18 қаңтарда IRT-нің құрылыс келісімшарттарына енгізілген өзгерістердің бір бөлігі ретінде компания станция платформаларын ұзартып, он вагондық экспресс және алты вагондық жергілікті пойыздарды орналастыруға міндетті болды. Сити-холл станциясы ұзартылмады, бірақ басқа станциялардың платформалары кеңейтілді. 1938 жылы қалалық саябақтар комиссары Роберт Мозес IRT-нің Сити-холл станциясының және Бруклин-Манхэттен транзит корпорациясының (BMT) жанындағы Сити-холл станциясының кіреберістерін ауыстыруды ұсынды. Қала үкіметі 1940 жылғы 12 маусымда IRT-нің операцияларын өз қолына алды.

Құлдырау

Метроның құрылысы аяқталғаннан кейінгі жылдары жолаушылар санының артуы пойыздардың ұзаруына, содан кейін платформалардың ұзаруына әкелді. Қалалық әкімшілік стансасы тар қисыққа салынғандықтан, оны ұзарту қиын болды, сонымен қатар ол Бруклин көпірі – Қалалық әкімшілік стансасына қарағанда әлдеқайда жақын орналасқан. 1930 жылдары «Нью-Йорк Геральд Трибюн» газеті Қалалық әкімшілік стансасының сирек пайдаланылатынын, «жас буынның көп бөлігі оны ешқашан көрмегенін» хабарлады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, станса жабылуға азық қалғанда, қауіпсіздік мақсатында терезелер қараңғыланып, қара битуммен жабылды. Пойыздар Оңтүстік Фериге қарай қатынаған кезде. Станса Бруклин көпірінің трамвай терминалына және БМТ-ның Парк Роу эстакадалық стансасына жақын болды. Соңғы жылы стансаға 255 000 адам кірген, шамамен күніне 800 адамды құрады. 1976 жылы Нью-Йорк қалалық көлік басқармасы Бруклиндегі тасталған Корт-стрит стансасын «Нью-Йорк көлік көрмесі» ретінде қайта ашты, ол кейіннен «Нью-Йорк көлік мұражайына» (NYTM) айналды. 1979 жылы Нью-Йорк қаласының ескерткіштерді сақтау комиссиясы Қалалық әкімшілік стансасын, сондай-ақ алғашқы IRT желісіндегі тағы он бір стансаны қалалық ескерткіштер тізіміне енгізді.

Қайта пайдалану ұсыныстары

1980 жылдары мэр Эд Кох ескі стансада мейрамхана ашуға рұқсат беруді ұсынды, бұл қалалық әкімшілік паркін қайта жаңарту жоспарының бір бөлігі болды. Аталған жоспар аясында IRT-нің бастапқы құйма темір кіреберіс кіосктарының көшірмелері салынуы тиіс еді. 1986 жылдың шілдесінде қоғамдық қайраткерлер мен қалалық шенеуніктер стансаны аралады. Қалалық көлік комиссары және стансаны қайта ашуды қолдаушы Росс Сэндлер стансаның "адамдар барып көре алмайтын тарихи ескерткіш" екеніне қайғы білдірді. Бір жылдан кейін жоспар әлі де ілгерілемеді, сол кезде парктер комиссары Генри Дж. Стерн стансаны қалпына келтіру қалалық әкімшілік паркін жаңартуға қаражат бөлінуіне байланысты екенін мәлімдеді. Ақырында, бұл идея Нью-Йорк полиция департаменті тарапынан қабылданбады, олар стансаның Нью-Йорк қалалық әкімшілігінің астында орналасқан жері қауіпсіздік тұрғысынан осал екенін жеткізді. 1995 жылдың сәуірінде NYTM стансаны музейдің филиалы ретінде қайта ашу үшін қаржы іздеді. Нью-Йорк қалалық көлік басқармасы (NYCTA) стансаны қайта ашуға шамамен 1 миллион доллар қажет екенін бағалады. 1997 жылға қарай мемлекеттік және федералдық қаржыландырудан шамамен 2 миллион доллар бөлінді. Келесі жылдың басында MTA қызметкерлері стансаның дәліздерін жөндеуге кірісіп, сол кезде қайта жаңартылып жатқан Сити-Холл паркіндегі жер асты жөндеулеріне 5 миллион долларға дейін қаражат ұсынды. Дегенмен, 1998 жылдың соңында қала әкімі Руди Джулианидің әкімшілігі бұл ұсынысты қабылдамады, себебі Найроби мен Дар-эс-Саламдағы террористик шабуылдардан кейін қалалық әкімшілік маңындағы қауіпсіздік жағдайына алаңдады. Станса 2004 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Бұл экскурсияларға тек NYTM мүшелеріне ғана рұқсат берілді. 2019 жылы станса жақсы жағдайда сақталды, бірақ бастапқы люктердің тек біреуі ғана қалды.

Дизайн

Станцияны Рафаэль Гуаставино жобалаған, және ол биік шатырлық аркаларын қаптау үшін классикалық Гуаставино плиткасын кеңінен пайдаланады. Басты консалтингтік сәулетшілер Heins & LaFarge болды, олар қалған барлық IRT станцияларын жобалаған. Станция қазып-жауып салу әдісімен салынды. Станция қабығының төменгі бөлігінде кеміндегі бетоннан жасалған негіз бар. Гүлдік ою-өрнектермен жасалған люктер,

Жолдың орналасуы

Сити-холл станциясының солтүстігінде IRT Лексингтон-авеню желісі төрт рельстік жолға ие. Батыстан шығысқа қарай, бұл қала орталығына бағытталған жергілікті жол, қала орталығына бағытталған экспресс жол, қала сыртындағы экспресс жол және қала сыртындағы жергілікті жол. Бұл айналымдық жол қала орталығына және қала сыртындағы жергілікті жолдарды байланыстырады. Бруклинде орналасқан Hecla Iron Works компаниясы бұл киосктерді жасап шығарды. Шығу киосктері төрт жақты пирамида пішіндес сымды шыныдан жасалған шамдарымен ерекшеленсе, кіру киосктері құйма темірден жасалған күмбезді шатырларға ие болды. Киосктер станциялардың дәретханалары үшін де вентиляциялық шахталарды қамтыды, олар әдетте әр киосктің тікелей астында орналасқан. Қалалық әкімдік станциясы жабылғаннан кейін баспалдақтар плиталармен жабылды. Айналымдық жолмен қалаға қайтып бара жатқан жолаушылар пойыздан отырып бұл станцияны көре алады.