Кіріспе
Чарльз Фроман (15 шілде, 1856 – 7 мамыр, 1915) – американдық театр менеджері және продюсер, американдық сахнаның көптеген жұлдыздарын ашқан және дамытқан. Фроман 700-ден астам қойылымды продюсерлік етті, оның ең танымал туындыларының бірі – «Питер Пэн», ол Лондон мен АҚШ-та көрсетілді. 1896 жылы Фроман Театрлық синдикатты құрды, ол екі он жылдан астам уақыт бойы американдық гастрольдік компаниялар бизнесіне басымдық жасады, Шуберт ағайындары оның дерлік монополиясын күшпен тоқтатып, өздерінің беделін артқанша. Ол Сеймур Хикс сияқты ағылшын продюсерлерімен серіктестік құрды, олармен 1910 жылға дейін «Сапалы көше», «Тамаша Крайтон», «Маусымның жемісі», «Ваннаның сұлулығы» және «Вальс арманы» сияқты Лондонның танымал қойылымдарын жасады. Фроман өзінің даңқының шарықталу кезінде 1915 жылы «Люзитания» кемесінің қаза тауып суға батуынан көз жұмды.
Charles Frohman (July 15, 1856 – May 7, 1915) was an American theater manager and producer, who discovered and promoted many stars of the American stage. Frohman produced over 700 shows, and among his biggest hits was Peter Pan, both in London and the US. In 1896, Frohman co founded the Theatrical Syndicate, a nationwide chain of theaters that dominated the American touring company business for more than two decades until the Shubert brothers grew strong enough to end its virtual monopoly. He partnered with English producers, including Seymour Hicks, with whom he produced a string of London hits prior to 1910, such as Quality Street, The Admirable Crichton, The Catch of the Season, The Beauty of Bath, and A Waltz Dream. At the height of his fame, Frohman died in the 1915 sinking of the RMS Lusitania.
Өмір және мансап
Чарльз Фроман Сандускиде (Огайо штаты) еврей отбасында дүниеге келді. Оның туған жылы 1860 жыл деп жиі қате айтылады, ал туған күні оның қабір тасында 16 шілде деп көрсетілген, бірақ дұрыс күні – 15 шілде 1856 жыл. 1864 жылы Фроманның отбасы Нью-Йоркке көшті. Он екі жасында Фроман түнде «Нью-Йорк Трибьюн» газеті кеңсесінде жұмыс істей бастады, ал күндіз мектепке барды. 1874 жылы ол «Daily Graphic» газетінде жұмыс істей бастады және түнде Бруклиндегі Хули театрында билет сататын. 1877 жылы ол «Чикаго комедиялық компаниясын» басқарды, Джон Диллон «Біздің жігіттер» спектаклінде басты рөлде ойнады. Содан кейін ол менеджер ретінде Хаверлидің «United Mastodon Minstrels» труппасына қосылып, АҚШ және Еуропаны гастрольдеді. Кейін ол ағалары Дэниел мен Густавпен бірге Нью-Йорктегі «Мэдисон Сквер» театрын басқарумен айналысты. 1886 жылы ол пьесалар қоюға кірісті. Фроманның продюсер ретінде алғашқы табысы Бронсон Ховардтың «Шенендоа» пьесасы (1889) болды. 1892 жылы Фроман өзінің алғашқы Бродвей театры – «Империяны» сатып алу үшін «Империя театр акционерлік қоғамын» құрды. Келесі жылы ол өзінің алғашқы Бродвейлік пьесасын – Клайд Фичтің «Маскарад» спектаклін қойды. Осы қойылымда Мод Адамс алғаш рет Джон Дрюмен бірге ойнады, бұл олардың көптеген болашақ табыстарына жол ашты. Біраз уақыттан соң Фроман Нью-Йорк қаласындағы тағы бес театрды, соның ішінде «Гаррик» және «Критерион» театрларын сатып алды. Уильям Харрис пен Айзек Б. Ричпен бірлесіп, ол Бостондағы театрлардың (Колумбия театры, Парк, Холлис-стрит, Колониал, Бостон және Тремонт) бір бөлігіне ие болды. 1895 жылы ол Оскар Уайльдтың «Артық маңыздың қадірі» пьесасының Нью-Йорк премьерасын ұйымдастырды. Сол жылы ол «Дүкен қызын» қойды. Фроман Лондондағы бес театрды, Нью-Йорктегі алты театрды және АҚШ-тың қалған бөлігінде екі жүзден астам театрды басқарды. Оның ұзақ жылдар бойы серігі болған театр сыншысы Чарльз Диллингхэм де танымал продюсер атанды. Уильям Жилеттің де оған бірге жүруі керек еді, бірақ ол Филадельфиядағы келісімшарт бойынша өнер көрсетуге міндетті болды. Фроманның үш жыл бұрын құлап қалған ревматикалық тізесі саяхаттың басым бөлігінде ауырып жатты, бірақ ол 7 мамыр күні таңертең жақсы сезінді, бұл күн ашық және күннөлді болды. Ол қонақтарды люксіне, кейін дастарқан басына шақырды. Ол оларға театр өмірінен әңгімелер айтқанда, сағат 14:10-да, Ирландия жағалауы көрініп тұрғанда, Кинсейлдің ескі басынан 14 миль қашықтықта, неміс U-20 суасты қайығынан атылған торпеда «Лузитанияны» оң жағынан соқты. Бір минуттан соң екінші жарылыс болды, содан кейін бірнеше кішкентай жарылыстар болды. Жолаушылар қорқынышқа білініп, Фроман жағажай палубасында достарымен әңгімелесіп, сигарета тартты. Ол тыныш түрде: «Бұл қиын болады», – деді. Фроманның аяғы зардап шеккендіктен, таяқпен жүретін ол палубадан құтқару қайығына секіре алмады, сондықтан ол тұтқында қалды. Оның орнына ол миллионер Альфред Вандербильтпен бірге балалар бөлмесінде ұйықтап жатқан нәрестелерді қамтитын «Мұсаның себеттеріне» құтқару жилеттерін байлады. Содан кейін Фроман палубаға шықты, онда актриса Рита Жоливе, оның күйеу інісі Джордж Вернон және капитан Алик Скотт қосылды. Соңғы сәттерінде олар қолдарын ұстасып, Фроман өзінің ең танымал спектаклі «Питер Пэннен» мынадай сөздерді айтты: «Неге өлімнен қорқамыз? Бұл – өмірдің бізге сыйлайтын ең әдемі оқиғасы». Жоливе, Фроманның тобынан аман қалған жалғыз адам, кеме суға батқанда Фроманның қасында тұрды. Кейін ол: «Құлақ тұндыратын қатты шумен үлкен толқын палубаны шарлады. Бір сәтте бәріміз екіге бөліндік, сол кезде осы батыл ерлердің ешқайсысын тірі көрген жоқпын», – деді. Фроман қайтыс болғанда 58 жаста болды. Оның денесі кейіннен Кинсейлдің ескі басының астында жағаға ағып келді, ол анықтау үшін күтіп тұрған 147 адамның арасында жатты, онда құтқарылған америкалық оны газет суреттерінен таныды. Оның денесі басқалардың арасында жалғыз ғана зардап шекпеген. Оның суға батып емес, үстіне ауыр заттың құлауынан қаза тапқаны анықталды. Оның жерлеу рәсімі 25 мамырда Нью-Йорктегі Temple Emanu El ғибадатханасында өтті және ол Нью-Йорк штатының Куинс ауданындағы Риджвудтағы Юнион Филд зиратында жерленді. Оның кейбір жұлдыздары басқа да американдық қалаларда қызмет көрсетті: Лос-Анджелесте Мод Адамс, Сан-Францискода Джон Дрю, Такомада Билли Берк және Провиденсте Дональд Брайан, Джозеф Коуторн және Джулия Сандерсон, сондай-ақ ескерткіш қызметтері Санкт-Пол соборында және Лондонның Сент-Мартин шіркеуінде өтті. Фроманды Париждегі Француз авторлар академиясы да мақтап, жоқтады. Фроманның ескерткіші Темзадағы Марлоу қаласындағы The Causeway көшесінде орналасқан. Суретші Леонард Стэнфорд Меррифилд салған ескерткіште су ішетін шөгірлі нимфа мен жазу бар.
Кино, теледидар және сахнадағы суреттер
Фроманның рөлін Эдвин Максвелл "Ұлы Зигфельд" (1936) және Гарри Хейден "Бұлттар оралып кетеді" (1946) фильмдерінде сомдады. 1978 жылы ол BBC-дің "The Lost Boys" мини-сериалында Уильям Хуткинс есімді актермен ойналды. Сонымен қатар, Нехемия Персов оны 1978 жылы телеарнада көрсетілген "Цигфельд: Адам және оның әйелдері" фильмінде бейнеледі. 1980 жылғы "Уақыттың ішінде бір жерде" фильмінде Кристофер Пламмер ойнаған Уильям Фосетт Робинсон кейіпкері Фроманның прототипі болды. 2004 жылы Дастин Хоффман оны "Нервелендті іздеу" фильмінде, ал Келси Граммер 2015 жылы Бродвейде осы аттас мюзиклде ойнады.