Кіріспе
Джордж Саймон Кауфман (16 қараша 1889 – 2 маусым 1961) – американдық драматург, театр режиссері және продюсері, юморист және драма сыншысы. Ол комедиялар мен саяси сатирадан басқа, Маркс ағайындылары және тағы басқалар үшін бірнеше мюзикл жазды. 1932 жылы ол Морри Рискинд пен Айра Гершвинмен бірлесіп жазған "Of Thee I Sing" мюзиклі үшін драма саласындағы Пулитцер сыйлығын жеңіп алды, ал 1937 жылы Мосс Хартпен бірлесіп жазған "You Can't Take It with You" пьесасы үшін қайтадан жеңіп алды. Сонымен қатар, ол 1951 жылы "Guys and Dolls" мюзиклі үшін "Үздік режиссер" номинациясында Тони сыйлығын иеленді.
George Simon Kaufman (November 16, 1889June 2, 1961) was an American playwright, theater director and producer, humorist, and drama critic. In addition to comedies and political satire, he wrote several musicals for the Marx Brothers and others. He won the Pulitzer Prize for Drama for the musical Of Thee I Sing (with Morrie Ryskind and Ira Gershwin) in 1932, and won again in 1937 for the play You Can't Take It with You (with Moss Hart). He also won the Tony Award for Best Director in 1951 for the musical Guys and Dolls.
Алғашқы жылдар
Джордж С. Кауфман Пенсильвания штатының Питтсбург қаласында Джозеф С. Кауфман – шляпа ленталарын жасаушы және Нети Мейерстің отбасында дүниеге келді. Оның Рут есімді кіші қарындасы болған.
Театр
Кауфманның Бродвейдегі дебюті 1918 жылдың 4 қыркүйегінде Knickerbocker театрында «Үйде біреу» мелодрамасының премьерасымен болды. Пьеса сол жылы қаушатыр індет кезінде Бродвейде (бар болғаны 32 қойылым) ашылды, сол кезде адамдарға көпшілік орындардан аулақ болуға кеңес берілді. «Қызықсынышпен», Кауфман Нью-Йоркте көпшіліктен қашудың ең жақсы жолы – оның пьесасын тамашалау екенін айтты. 1921 жылдан 1958 жылға дейінгі Бродвейдің әр маусымында Кауфман жазған немесе қойған пьеса болды. 1961 жылы қайтыс болғаннан кейін Кауфман жеке жазған жалғыз пьеса – 1925 жылғы «Май мен жұмыртқа сатушы» болды. Марк Коннеллимен бірге ол «Кино жұлдызы Мертон», «Дулси» және «Ат үстіндегі тіршілік» пьесаларын жазды; Ринг Ларднермен бірге «Маусым айы» пьесасын, Эдна Фербермен бірге «Солтүстік отбасы», «Сегіздегі кешкі ас» және «Сцена есіктері» пьесаларын жазды; Джон П. Маркуандпен бірге Маркуандтың «Кейінгі Джордж Апли» романының сахналық бейімделуін, ал Говард Тейхманмен бірге «Алтын Кадиллак» пьесасын жазды. PBS телеарнасындағы өмірбаянында айтылғандай, «ол Мосс Хартпен бірге американдық театрдың ең ұзақ сақталған комедияларын жазды». Олардың еңбегіне «Once in a Lifetime» (онда ол өнер көрсетті), «Merrily We Roll Along», «Қонаққа келген адам» және 1937 жылы Пулитцер сыйлығын жеңіп алған «Сен онымен бірге алып кете алмайсың» пьесалары кіреді. Бір кезде Кауфман Нью-Йорктегі 58-ші Батыс көшесіндегі 158-ші үйінде тұрды. Кейіннен бұл ғимарат «Сцена есіктері» пьесасының түсірілім алаңы болды. Қазір ол «Парк Савой» қонақ үйі, және көп жылдар бойы бір бөлмелі қонақ үй ретінде танылды.
Музыкалық театр
Музыка туралы ештеңе білмейтінін және театрда оны ұнатпайтынын айтқанына қарамастан, Кауфман көптеген музыкалық театр жобаларында қатысты. Оның осындай еңбектерінің ең табыстысы – Маркс ағайындарына арналған екі Бродвей шоуы: Ирвинг Берлинмен бірлесіп жазылған «Кокоагуздар» және Морри Рискинд, Берт Кальмар және Гарри Рубимен бірлесіп жазылған «Айуандар крекерлері». Шарлотта Чендлердің айтуынша, «Айуандар крекерлері» көрсетілген кезде Маркс ағайындары Голливудты қызықтыратын деңгейге жетті. «Парамоунт» компаниясы олармен келісімшарт жасасты. Кауфман Граучо Маркс үшін ақылды әзілдер жазуда шебер болған жазушылардың бірі еді, бұл процесс Граучоның сценарий материалдарын кеңейтудегі дағдысын ескере отырып, бірлескен жұмысқа негізделді. Маркс ағайындары өз жазушыларына қатал болғанымен, Граучо мен Харпо Маркс Кауфманға құрмет пен алғыс білдірді. 1972 жылы Карнеги залында Граучо сахнаға шығар алдында Дик Каветт аудиторияға Граучо Кауфманды «өз құдайы» деп есептейтінін айтты. «Кокоагуздар» Атлантик-Ситиде дамытылып жатқанда, Ирвинг Берлин өзінің әйеліне тойға сыйлық ретінде жазған «Always» әнін қосуға өте ынталы болды. Кауфман да, Маркс та әнді шоу үшін жазылғанын айтты, бірақ ол 1925 жылдың мамырында Берлин «Кокоагуздар» жұмысын бастамас бұрын Музыкалық баспагерлердің қорғау қауымдастығына тіркелген еді. «Always» әні 1996 жылы қайта жаңғыртылып, қойылымға қайта қосылды. «Кокоагуздар» Ирвинг Берлиннің Бродвейдегі жалғыз мюзиклі болып қала берді – оның соңғысына дейін, «Президент мырза» – кем дегенде бір хит әнсіз. Кауфман осы мәселені басқаша еске алды. «Stage» журналындағы мақаласында ол Берлиннің таңғы сағат 5-те жаңа жазған әнін ойнату үшін оны оятқанын айтты. «Тіпті музыкаға деген қабілетімнің жетіспеушілігіне қарамастан, бұл әннің танымал болатынын сездім. Мен оны екі-үш рет тыңдап, өзім де сынап көрдім, Атлантикада таң атқанда Ирвинг екеуміз «Always» әнін қуана әндедік – ол сахнада алғаш рет орындалды. Мен қуанышты күйде төсекке қайттым, репетициялар басталғанға дейін қуанышымды сақтадым, сонда «Always» әні біздің шоу үшін емес, тек Ирвингтің музыкалық баспасы үшін жазылғанын білдім. Оның орнына «Кокоагуздар» мюзиклінде «A Little Bungalow» әні болды, оны екінші актіде қайталай алмадық, өйткені актерлер оны ұзақ есте сақтай алмады». Кауфманға саяси жағдайларға байланысты әзілдер жасау ерекше қызығушылық тудырды. Ол 1932 жылы Пулитцер сыйлығын жеңіп алған «Of Thee I Sing» мюзикліне қатысты, ал «Шерри!» (1967) мюзиклі оның «Кім кешкі асқа келді» пьесасына негізделген.
Режиссерлік және продюсерлік
Кауфман көптеген пьесалар мен мюзиклдердің түпнұсқа немесе қайта қойылған сахналық қойылымдарын қойды, оның ішінде Чарльз Макартур мен Бен Хехттің "Фронт парақ" (1928), "Сен туралы ән айтам" (1931 және 1952), Джон Штайнбектің "Егеуқырлар мен адамдар" (1937), Джозеф Филдс пен Джером Ходоровтың "Менің әпкем Айлин" (1940), "Голливуд Пинафоры" (1945), "Келесі жарты сағат" (1945), "Парк-авеню" (1946, сонымен қатар кітабын бірге жазды), "Таун-хаус" (1948), "Браво!" (1948, сондай-ақ сценарийін бірге жазды), "Метрополь" (1949), Франк Лойсердің "Guys and Dolls" мюзиклі, ол үшін ол 1951 жылы "Үздік режиссер" Тони сыйлығын жеңіп алды, "Сырлы" (1950), "Түннің кішкентай сағаттары" (1951, сондай-ақ сценарийін бірге жазды), "Тағы кездескенге қуаныштымын" (1952, сонымен қатар сценарийін бірге жазды), "Алтын қаптал Cadillac" (1953, сондай-ақ сценарийін бірге жазды), және Питер Устиновтың "Романов және Джульетта" (1957).
Кино және теледидар
Кауфманның көптеген пьесалары Голливуд және британ фильмдеріне бейімделді. Ең жақсы қабылданғандары – «Сегізде кешкі ас», «Сахна есігі» (кино нұсқасы үшін басқалар толығымен қайта жазды) және «Сіз оны өзіңізбен бірге ала алмайсыз» (кино нұсқасы үшін басқалар айтарлықтай өзгертті), ол 1938 жылы «Үздік фильм» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын жеңіп алды, сондай-ақ «Қара мұнара». Ол кейде тікелей кино үшін де жазды, ең бастысы – Маркс ағайындыларының «Операдағы түні» фильмінің сценарийі. Оның кинорежиссер ретіндегі жалғыз жұмысы – Уильям Пауэллдің басты рөлде ойнаған «Сенатор ақылсыз» (1947) фильмі болды. 1949 жылдан бастап 1952–1953 жылдар аралығында ол CBS телеарнасының «Бұл – шоу-бизнес» телесериалында панель мүшесі ретінде қатысты. Кауфман Рождество маусымында «Тынық түн» әнінің тым көп орындалуына қатысты: «Бұл бағдарламаны жасайық, – деді ол, – онда ешкім «Тынық түнді» әндейтін болмас». Бұл оның CBS телеарнасынан босатылуына себеп болды. Жауап ретінде Фред Аллен былай деді: «Телевизияда екі ғанибет болды: Граучо Маркс пен Джордж С. Кауфман. Кауфмансыз телевизия жартылай ғанибетке айналды». Кауфман тағы бір жылдан астам уақыттан кейін ғана теледидарда пайда болды. Кауфман нашар актерлерге шыдамсыздық таныды. Аңыз бойынша, бір серігі бір күні ерлер дәретханасын пайдалануға рұқсат сұрағанда, Кауфман: «Қуанамын. Бүгін алғаш рет сіздің қолыңызда не бар екенін білемін» деді. Оңтүстікке отыру туралы: (1) «Кім кітаптар мен мақалалар жазса да, Оңтүстікке ең керемет карталар беріледі. Мен көрген болса, онда бақытты адам бар». (2) Освальд Джейкоби 1952 жылы Кауфман тамаша ойнаған келісім туралы айтты, содан кейін ол: «Президент болудан гөрі Оңтүстікте отыруды артық көремін» деді. Оның бірінші әйелі Беатрис Бакроу Кауфман да бридж ойнауға құштар болды және кейде Алгонкин клубының мүшелерімен покер ойнайтын. Ол 1928 жылы бридж туралы «New Yorker» журналында кем дегенде бір мақала жазды.
Жеке өмір
1920 жылдары Кауфман Алгонкин дөңгелек үстелінің мүшесі болды – бұл жазушылар мен шоу-бизнес өкілдерінің қауымдастығы. 1920 жылдардан 1950 жылдарға дейін Кауфман өзінің жазуымен қатар, жеке басының ерекшелігімен де танымал болды. Мосс Харттың "Бірінші акт" атты автобиографиясында Харт Кауфманды көңілсіз және қорқынышты тұлға ретінде бейнелейді, ол адамдар арасындағы кез келген мейірімділік белгісіне жат еді – өмірде де, жазбада да. Харт Макс Сигельдің: "Мүмкін, сені ескертуім керек еді. Мырза Кауфман кез келген сезімталдыққа ұшырамайды, оны көтере алмайды!" деген сөзін келтіреді. Бұл пікір, Кауфманның өзінің айтқан тұйық сөздерімен бірге, көптеген адамдардың Хартты шығармашылық команданың эмоционалды жаны, ал Кауфманды – ащы әзілдердің авторы деп ойлауына әкелді. Кауфман Манхэттеннен ешқашан кетпеуді қалаған. Ол бір рет: "Мен түн ортасына дейін Бродвей мен 44-ші көшеге қайта орала алмайтын жерге бармағым келмейді" деген еді. "Халықтың сүйіктісі" атанған ол Бродвейдегі ең әдемі әйелдермен кездескен. 1936 жылы Кауфман баланың қамқорлығына қатысты сот ісі кезінде актриса Мэри Астордың бұрынғы күйеуі, Кауфман мен актриса арасындағы қарым-қатынастың ерекше егжей-тегжейлі сипаттамаларын қамтиды деген күдікпен Астордың күнделігін жариялаумен қорқытқанда, даудың ортасында қалды. Бұл туралы басқа да күмәнді жарияланымдарда ақпараттар болды. Мэри Астордың Кауфман туралы жазған жыныстық мазмұнды бөліктері 2012 жылы "New York" журналында және 2016 жылы "Vanity Fair" журналында қайта басылды. 1940 жылдары Кауфман актриса Натали Шафермен махаббатқа түсті. Кауфман 1944 жылы "The Lambs" театр клубына қосылды. Кауфман өзінің бірінші әйелі Беатриспен 1917 жылдан оның 1945 жылы қайтыс болғанға дейін бірге өмір сүрді. Олардың Анна Кауфман (Бут) атты қызы болды, ол 1957 жылдың тамызында ажырасқанға дейін бірнеше пьесада онымен бірлесіп жұмыс істеді. Кауфман 1961 жылдың 2 маусымында Нью-Йоркте 71 жасында қайтыс болды. Оның немересі Беатрис Колен "Бақытты күндер" және "Ғажайып әйел" сериалдарында эпизодтық рөлдерде ойнаған актриса болды. 1979 жылы Дональд Оливер Дик Каветттің алғы сөзімен Кауфманның әзіл-қалжыңдық туындыларының жинағын құрастырып, өңдеді.
Портреттер
Кауфманды 1994 жылғы «Миссис Паркер және зұлым шеңбер» фильмінде актер Дэвид Торнтон, ал 1963 жылғы «Бірінші акт» фильмінде Джейсон Робардс сомдады. 2014 жылы Джеймс Лапиннің Бродвейдегі қойылымында оны Тони Шалхуб ойнады. 1991 жылғы Коэн ағайындыларының «Бартон Финк» фильмінің басты кейіпкері, драматург, Кауфманға өте ұқсайды. «Манк» фильмінде Кауфман рөлін актер Адам Шапиро ойнайды.