Кіріспе

Мосс Харт (24 қазан 1904 – 20 желтоқсан 1961) – американдық драматург, либретто авторы және театр режиссері.

Алғашқы жылдар

Харт Нью-Йорк қаласында Лилиан (Соломон) мен сигарет жасаушы Барнетт Харттың ұлы болып дүниеге келді. Оның Бернард есімді кіші інісі болған. Ол Бронкста және Бруклиндегі Си-Гейтте ағылшыннан келген еврей иммигрант ата-анасымен салыстырмалы түрде кедейлікте өсті. Жастық шағында ол Кейт әпкесімен жақын қарым-қатынаста болды, бірақ кейін ол оның ата-анасымен туысқандық байланыстың үзілуіне және Кейттің денсаулығының нашарлауына байланысты одан хабарсыз қалды. Ол онымен бірге жиі театрға барып, өнеріне қызығушылық танытты. Харт тіпті өзінің "Бірінші акт" кітабында оның өміріне "басқаша соң" ойластырған. Ол "Сүйікті бандит" пьесасының қала сыртындағы қойылымдарына дайындалып жатқанда қайтыс болғанын жазды. Кейінірек Кейт эксцентрикалық, содан кейін алаңдатарлықтай болып, Харттың үйін қиратты, қорқыту хаттары жазып, "Жубилей" репетициялары кезінде сахнаның артында өрт сөндірді, бірақ оның онымен болған қарым-қатынасы оның қалыптасуына зор әсер еткен. Ол театрдың "тісі нашар, есімі күлкілі, анасы қатал, жалғыз бала емес, басқа біреу болу" өнерін мүмкін ететінін түсінді. Харт Бродвейді алғаш рет 1919 жылы, 14 жасында көрді. Кейін ол Таймс-скверде метродан шығып, алдындағы қалалық көрініске таң қалғанын еске алды: "Шұғылалы, шулы, қуанышты адамдардың тобы, конфети мен қағаз жолақтары, солдаттар мен теңізшілер таксилердің үстіне көтеріліп, олармен билеу үшін қыздарды тартып алып жатыр. Менің алғашқы ойым: "Әрине, мен осылай болады деп ойлағанмын!" болды". Харттың білмегені, оның келгені Бірінші дүниежүзілік соғысты аяқтаған бейбіт келісімге қол қойылғанмен бірге болды.

Мансап

Бірнеше жыл көшпелі театр ұжымдарының директоры және жазғы курорттарда ойын-сауық директоры болып жұмыс істегеннен кейін, ол өзінің алғашқы Бродвей хитін «Өмірде бір рет» (1930) фарсымен қолға алды, бұл Голливудқа дыбыс дәуірінің келгені туралы қойылым болды. Пьеса Бродвейдің қарт шебері Джордж С. Кауфманмен бірлесіп жазылды, ол әдетте Марк Коннелли және Эдна Фербер сияқты басқалармен де жұмыс істейтін. (Кауфман сонымен қатар пьесаның түпкілікті Бродвей құрамында Голливуд жалдаған көңілсіз драматург рөлінде ойнады) және Сэм Харрис қойды. Харттың сол кездегі агенті Фрида Фишбейн болды, ол Харрис өндірген пьесалардан түскен гонорардың белгілі бір пайызына құқығы бар екенін айтып, Хартқа қарсы сотқа жүгінді. Бұл мәселе соттан тыс келісіммен шешілді, сомасы жарияланбады. Келесі он жылда Кауфман мен Харт «Сен оны өзіңмен бірге алып кете алмайсың» (1936) және «Кешке келген адам» (1939) сияқты бірқатар табысты пьесалармен жұмыстасты. Кауфман басқалармен де табысқа жеткенімен, Харт оның ең маңызды серіктесі деп есептеледі. «Сен оны өзіңмен бірге алып кете алмайсың» пьесасы эксцентрикті отбасының және олардың Ұлы депрессия кезіндегі өмірі туралы әңгімелейді және 1937 жылы драма саласындағы Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Бұл Харттың ең көп қайта қойылған пьесасы. 1938 жылы режиссер Фрэнк Капра мен сценарист Роберт Рискин оны экранға бейімдегенде, фильм «Оскар» сыйлығын жеңіп алды, ал Капра «Ең үздік режиссер» номинациясында жеңіске жетті. «Кешке келген адам» пьесасы мұзда сырғанып, жарақат алғаннан кейін Орта Батыстағы бір отбасының үйінде қалуға мәжбүр болған өткір тілді Шердан Уайтсайд туралы. Кейіпкер Кауфман мен Харттың досы, сыншы Александр Вулкотттың прототипі болды. Пьесадағы басқа кейіпкерлер Ноэль Ковард, Харпо Маркс және Гертруд Лоуренс тұлғаларын бейнелейді. 1930 жылдар бойында Харт Кауфманмен де, одан бөлек те бірнеше мюзиклдер мен ревюлерде жұмыс істеді, соның ішінде «Музыкаға қарсы тұр» (1932), Ирвинг Берлиннің әндерімен «Мыңдаған шаттықтар» (1933), Коул Портердің әндерімен «Юбилей» (1935) және Ричард Роджерс пен Лоренц Харттың әндерімен «Дұрыс болғым келеді» (1937). (Лоренц Харт пен Мосс Харт туысқан емес.) «Джордж Вашингтон мұнда ұйықтады» (1940) пьесасынан кейін Кауфман мен Харт серіктестігін тоқтатты. Харт Кауфманмен жол айырғаннан кейін де пьеса жазуын жалғастырды, мысалы «Кристофер Блейк» (1946) және «Аспанды жарықтандыр» (1948), сондай-ақ Курт Вейл мен Айра Гершвиннің әндерімен мюзиклге арналған «Қараңғыдағы ханым» (1941) кітабы. Алайда, ол осы кезеңде режиссер ретінде танымал болды. Ол сахналаған Бродвей хиті «Жас қыз» (1941), «Қымбат Рут» (1944) және «Мейірімді вальс» (1954) болды. Оның ең үлкен хиті Джордж Бернард Шоудың «Пигмалион» пьесасынан бейімделген «Менің сүйкімді ледиім» (1956) мюзиклі, кітабы мен сөздері Алан Джей Лернерге, музыкасы Фредерик Лоуэге тиесілі. Шоу алты жылдан астам уақыт бойы көрсетілді және «Ең үздік мюзикл» номинациясында «Тони» сыйлығын жеңіп алды. Харт «Ең үздік режиссер» номинациясында «Тони» сыйлығын алды. Харт сонымен қатар бірнеше сценарийлер жазды, соның ішінде «Джентльмендер келісімі» (1947) – осы туындысы үшін «Оскар» номинациясын алды, «Ханс Кристиан Андерсен» (1952) және «Жұлдыз туды» (1954). Ол 1959 жылы жарық көрген «Бірінші акт: Мосс Харттың өмірбаяны» атты естеліктерді жазды. 1963 жылы бұл кітапқа сүйене отырып фильм түсірілді, онда Джордж Гамильтон Харт рөлін сомдады. Харт режиссерлік еткен соңғы шоу Лернер мен Лоуэдің «Камелот» (1960) мюзиклі болды. Қаладан тыс сынақ кезінде Харт жүрек талмасына ұшырады. Шоу ол толыққанды қалпына келмей тұрып ашылды, бірақ ол Лернермен бірге ашылғаннан кейін оны қайта өңдеді. Бұл, үлкен сатылымдар мен «Эд Салливан шоуындағы» актерлік құрамның өнерінің арқасында, қымбат өндірістің табысқа ие болуына көмектесті. 1950 жылы Харт NBC телеарнасында «Иә немесе жоқ» ойын шоуының жүргізушісі болды.

Гильдияның президенті

Харт 1947 жылдан 1956 жылға дейін Америка драматурлар гильдиясының оныншы президенті болды, ал Оскар Хаммерштейн II оның орнына келді.

Жеке өмір

1946 жылы 10 тамызда Харт Китти Карлайлға үйленді; олардың екі баласы болды.

Өлім

Мосс Харт 1961 жылдың 20 желтоқсанында Калифорния штатының Палм-Спрингс қаласындағы қыстағы үйінде 57 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол Нью-Йорк штатының Хартсдейл қаласындағы Фернклиф зиратындағы криптаға қойылды.

Мұра

1972 жылы, Мосс Харт қайтыс болғаннан кейін 11 жыл өткен соң, Америка театр слава залына енгізілді, сол жылы слава залының алғашқы құрамына іліккен 23 адамның бірі болды. Алан Джей Лернер Хартқа арнап, "Мен тұратын көше" атты естеліктерінде құрмет көрсетті.

Мосс Харт сыйлығы

Жаңа Англия театр конференциясы жыл сайынғы конвенциясында Жаңа Англиядағы театр ұжымдарына, көркем сценарийлерді ерекше қойылым түрінде ұсынғандары үшін Мосс Харт естелік сыйлығын табыс етеді. Бұл сыйлықтар Мосс Хартты және сыйлық иегерлерін құрметтеу мақсатында беріледі. Бұрынғы жеңімпаздар: Уэлсли репертуарлық театры, Стейплс плейерс және Суффилд академиясы.

Мосс Харт пен Китти Карлайл Харт жаңа ойын бастамасы

Калифорниядағы Гроув Театр Орталығының Бербанк қаласындағы өте сәтті Жаңа Ойын бастамасының жемісі ретінде дүниеге келген Мосс Харт және Китти Карлайл Харт Жаңа Ойын бастамасы (Харт NPI) бағдарламаны драматургке Лос-Анджелесте (Бербанк) пьесасының қойылымын, ал Нью-Йорктегі 59E59 Театрларында Бродвейден тыс премьерасын кепілдейтін, осы сияқты аз ғана бағдарламалардың біріне дейін кеңейтеді. GTC New Play Initiative продюсерлері Чарльз Йохансон мен Кевин Кокранның (Гроув Театр Орталығының негізін қалаушылары) ойлап тапқан туындысы, бұл бағдарлама автор мен оның туындысына бағытталған, шынайы екі жағалаулық бағдарламаға айналды. Харт NPI Мосс Харттың ұлы Кристофер Харт (көркемдік директор), Кевин Кокран (өндірістік көркемдік директор) және Чарльз Йохансон (атқарушы директор) басшылығымен жұмыс істейді. Бірінші Харт NPI ойын циклында (2017-2018) 44 штаттан және 6 елден 1243 өтінім түсті. Харт NPI 16-21 жартылай финалисті іріктеп алады, олар кейін сегіз финалистке дейін таңдалады, ал сегіз финалистен жеңімпаздар анықталады: Төрт қола Hart NPI жеңімпазы пьесаларын 59E59 Театрларында оқиды, екі күміс Hart NPI жеңімпазы пьесаларын Лос-Анджелесте (Бербанк), Калифорниядағы GTC Burbank-та қояды, ал алтын Hart NPI жеңімпазы 59E59 Театрларында Бродвейден тыс премьерасын көрсетеді. Доктор Кэтрин Харт (Мосс пен Киттидің қызы, сонымен қатар Харт NPI қорғаншылар кеңесінің мүшесі) "Мосс пен Киттидің есімімен мұндай бағдарламаның болуы оларды қуантқан болар еді" деді.