Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лари Саймон Гелбарт (25 ақпан 1928 – 11 қыркүйек 2009) – американдық комедия жазушысы және драматург. Ол M*A*S*H телесериалының авторы және продюсері, сондай-ақ «Форумдағы күлкілі оқиға» және «Лос-Анджелес қаласы» Бродвей мюзиклдарының тең авторы ретінде белгілі.
American comedy writer and playwright (1928–2009)
Larry Simon Gelbart (February 25, 1928 – September 11, 2009) was an American television writer, playwright, screenwriter, director and author, most famous as a creator and producer of the television series M*A*S*H, and as co writer of the Broadway musicals A Funny Thing Happened on the Way to the Forum and City of Angels.
Ерте өмір
Гелбарт Чикаго қаласында, Иллинойс штатында еврей иммигранттары Гарри Гелбарттың ("Латвияда бала кезінің жартысынан бастап шаштараз болған") және Фрида Штурнердің, қазіргі Даброва-Гурнича (Польша) қаласынан АҚШ-қа көшіп келген отбасында дүниеге келді. Ларри Гелбарттың Марсия Гелбарт Валкенштейн есімді әпкесі болған. Кейіннен отбасы Лос-Анджелес қаласына көшіп, ол Фэрфакс орта мектебінде оқыды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көп ұзамай АҚШ армиясына алынған Гелбарт Лос-Анджелестегі Қарулы Күштер радио қызметінде жұмыс істеді. Сержант шеніне жеткен Гелбарт 1 жыл мен 11 күн қызметтен кейін құрметпен запасқа шығарылды. Соңғы 11 күн Гелбарттың Корея соғысына шақырылуына тосқауыл болды.
Gelbart was born in Chicago, Illinois, to Jewish immigrants Harry Gelbart, "a barber since his half of a childhood in Latvia," and Frieda Sturner, from what is now Dąbrowa Górnicza (Poland), who migrated to the United States. Larry Gelbart had a sister, Marcia Gelbart Walkenstein. His family later moved to Los Angeles and he attended Fairfax High School. Drafted into the United States Army shortly after World War II, Gelbart worked for the Armed Forces Radio Service in Los Angeles. Attaining the rank of sergeant, Gelbart was honorably discharged after serving 1 year and 11 days. Those last 11 days prevented Gelbart from being drafted for service during the Korean War.
Теледидар
Гелбарт он алты жасында Дэни Томас радиошоуы үшін жазушы болып жұмысқа кірісті, оның әкесі, Томас шаш шалушысы болғандықтан, Томаске Гелбарт жазған анекдоттарды көрсетті. 1940 жылдары Гелбарт Джек Пар және Боб Хоуп үшін де материалдар жазды. 1950 жылдары теледидардағы ең маңызды жұмысы Red Buttons, Sid Caesar on Caesar's Hour және Celeste Holm's Honestly, Celeste! бағдарламалары үшін жазудан өтті, сондай-ақ жазушылар Мел Толкин, Майкл Стюарт, Сельма Даймонд, Нил Саймон, Мел Брукс, Карл Райнер және Вуди Алленмен бірге екі Caesar арнайы бағдарламасында жұмыс істеді. 1972 жылы Гелбарт M*A*S*H телесериалын жасауға белсенді түрде қатысты, пилотты жазды (оны үшін ол "Теледидарға бейімделген" деген аталым алды); содан кейін 1972 жылдан 1976 жылға дейін сериалдың алғашқы төрт маусымын өндіріп, көбінесе жазып, кейде режиссерлік етті. M*A*S*H Гелбартқа Peabody сыйлығы мен "Үздік комедиялық сериал" номинациясы бойынша Emmy сыйлығын әкелді және коммерциялық және сыншылар тарапынан зор табысқа жетті.
Gelbart began as a writer at the age of sixteen for Danny Thomas's radio show after his father, who was Thomas's barber, showed Thomas some jokes Gelbart had written. During the 1940s Gelbart also wrote for Jack Paar and Bob Hope. In the 1950s, his most important work in television involved writing for Red Buttons, Sid Caesar on Caesar's Hour, and in Celeste Holm's Honestly, Celeste!, as well as with writers Mel Tolkin, Michael Stewart, Selma Diamond, Neil Simon, Mel Brooks, Carl Reiner and Woody Allen on two Caesar specials. In 1972, Gelbart was one of the main forces behind the creation of the television series M*A*S*H, writing the pilot (for which he received a "Developed for Television by " credit); then producing, often writing and occasionally directing the series for its first four seasons, from 1972 to 1976. M*A*S*H earned Gelbart a Peabody Award and an Emmy for Outstanding Comedy Series and went on to considerable commercial and critical success.
Фильмдер
Гелбарттың ең танымал жұмысы, әдетте, 1982 жылғы «Тутси» фильмінің сценарийі болып есептеледі, оны ол Мюррей Шискалмен бірлесіп жазған. Ол осы сценарийі үшін «Оскар» сыйлығына ұсынылған, сондай-ақ 1977 жылғы «О, Құдай!» фильмі үшін, онда Джон Денвер мен Джордж Бернс түскен, «Оскарға» ие болды. «Тутси» фильміндегі актер Дастин Хоффманмен арақатынасы туралы Гелбарттың: «Мүсіннен қысқа Оскар иегерімен еңбек етпеңдер» деген сөздері айтылған. Кейін ол бұл мәлімдемесінен бас тартып, оны әзіл деп түсіндірді. Ол 1966 жылғы британдық «Жалған қорап» фильмінің сценарийін Бёрт Шевеловпен бірлесіп жазды. Гелбарт алтын дәуірдегі фильмнің пародиязы «Movie Movie» (1978) фильмінің сценарийінде де қатысты, онда Джордж С. Скотт екі рөлде ойнады, сондай-ақ Майкл Кейннің ойнаған «Риоға кінәла» (1984) және Элизабет Херли мен Брендан Фрейзердің қатысқан «Бедзазлден» (2000) фильмдерін жазды. Оның «Rough Cut» (1980) фильмінің сценарийі, Бёрт Рейнольдс, Лесли Энн Даун және Дэвид Нивен ойнаған детективтік фильм, Фрэнсис Бернс псевдонимімен жазылған. Гелбарт теледидар үшін жазған сценарийлердің арасында Джеймс Гарнердің басты рөлде ойнаған, RJR Nabisco корпорациясын бақылау үшін болған шайқас туралы шын оқиғаға негізделген «Есіктердегі варварлар» (1993) фильмі, Бен Кингсли мен Габриэль Бёрнның рөлде ойнаған «Жаппай бұқаралық ақпарат құралдарының құмарлығы» (1997) комедиясы және мексикалық революциялық көшбасшы Панчо Вилла рөлінде Антонио Бандерастың ойнаған «Панчо Вилла өзінің рөлінде» (2003) фильмдері бар.
Gelbart's best known screen work is perhaps the screenplay for 1982's Tootsie, which he co wrote with Murray Schisgal. He was nominated for an Academy Award for that script, and also was Oscar nominated for his adapted screenplay for 1977's Oh, God! starring John Denver and George Burns. On his relationship with actor Dustin Hoffman in Tootsie, Gelbart is reported to have said, "Never work with an Oscar winner who is shorter than the statue". He later retracted this statement, saying it was just a joke. He collaborated with Burt Shevelove on the screenplay for the 1966 British film The Wrong Box. Gelbart also co wrote the golden era film spoof Movie Movie (1978) starring George C. Scott in dual roles, the racy comedy Blame It on Rio (1984) starring Michael Caine and the 2000 remake of Bedazzled with Elizabeth Hurley and Brendan Fraser. His script for Rough Cut (1980), a caper film starring Burt Reynolds, Lesley Anne Down and David Niven, was credited under the pseudonym Francis Burns. Gelbart scripted films for television included Barbarians at the Gate (1993), a true story about the battle for control of the RJR Nabisco corporation starring James Garner that was based on the best selling book of that name; the original comedy Weapons of Mass Distraction (1997) starring Ben Kingsley and Gabriel Byrne as rival media moguls; and And Starring Pancho Villa as Himself (2003) starring Antonio Banderas as the Mexican revolutionary leader.
Бродвей
Гелбарт 1962 жылы Берт Шевелов пен Стивен Сондхайммен бірлесіп, ұзақ жылдар бойы қойылған "Форумға бара жатқанда болған қызық оқиға" атты Бродвей музыкалық фарсын жазды. Вашингтондағы алдын ала көрсетілімдерде шоу нашар сынға ұшырап, кассада табыс таппағаннан кейін, қайта жазу және қойылымды жаңартқаннан кейін жағдай жақсарды; ол Бродвейде үлкен сәттілікке жетіп, 964 рет сахналанды. Оның пьесасы "Тони" сыйлығын жеңіп алды. 1991 жылы жарық көрген мюзиклдің басылымында Гелбарт: «Мен үшін бұл менің атымды көрген ең жақсы туынды болып қала береді» деп жазды. 1966 жылы Ричард Лестер режиссерлік еткен және Zero Mostel бас рөлде ойнаған фильм шықты. Гелбарт фильмді сынады, себебі оның және Шевеловтың либреттосының көп бөлігі жаңадан жазылған. Гелбарттың басқа Бродвейлік жұмыстарының ішінде "Ангелдер қаласы" мюзиклі бар, ол оған "Музыкалық туындының үздік пьесасы" үшін "Драмалық бюро" сыйлығын, "Музыкалық туындының үздік пьесасы" үшін "Тони" сыйлығын, сондай-ақ "Эдгар" сыйлығын сыйлады. Бродвейден тыс "Бастапқыда" мюзиклі де бар, ол Мори Йестонның музыкасы мен сөзімен жазылған Киелі кітапқа сатирикалық көзқарас. Ол сонымен қатар Иран-Контра сатирасы "Мастергейт", "Слай Фокс" және Престон Стерджестің "Жеңіске шыққан батырға сәлем" фильмінің музыкалық бейімделуін жазды, оның қиын дамуы Гелбартты классикалық афоризмге айналған «Егер Гитлер тірі болса, ол музыкалық қойылыммен қаладан тыс кеткенін тілеймін» деген сөздерді айтуға итерді.
Gelbart co wrote the long running Broadway musical farce A Funny Thing Happened on the Way to the Forum with Burt Shevelove and Stephen Sondheim in 1962. After the show received poor reviews and box office returns during its previews in Washington, D. C., rewrites and restaging helped; it was a smash Broadway hit and ran for 964 performances. Its book won a Tony Award. In a 1991 published edition of the musical, Gelbart wrote "it remains for me the best piece of work I've been lucky enough to see my name on." A film version starring Zero Mostel and directed by Richard Lester, was released in 1966. Gelbart was critical of the movie, as most of his and Shevelove's libretto was largely rewritten. Gelbart's other Broadway credits include the musical City of Angels, which won him the Drama Desk Award for Outstanding Book of a Musical, the Tony Award for Best Book of a Musical, and an Edgar Award and an off Broadway musical, In The Beginning, a satirical take on the Bible, with music and lyrics by Maury Yeston. He also wrote the Iran Contra satire Mastergate, as well as Sly Fox and a musical adaptation of the Preston Sturges movie Hail the Conquering Hero, whose grueling development inspired Gelbart to utter what evolved into the classic quip, "If Hitler is alive, I hope he's out of town with a musical."
Мемуарлары
1997 жылы Гелбарт өзінің "Күлкі мәселесі: M*A*S*H, Tootsie, Oh, God! және тағы бірнеше қызықты нәрселер" атты естеліктерін жариялады. Ол "Форумға бара жатқанда болған қызық оқиға" кітабы үшін Тони сыйлығын жеңіп алды. 1974 жылы "M*A*S*H" комедиялық сериалы үшін "Эмми" сыйлығын жеңіп алды.
In 1997, Gelbart published his memoir, Laughing Matters: On Writing M*A*S*H, Tootsie, Oh, God! and a Few Other Funny Things. He won a Tony Award for the book of A Funny Thing Happened On The Way to The Forum. He won an Emmy Award for Outstanding Comedy Series in 1974 for M*A*S*H.
2002 жылы Гелбарт Америка театрларының Даңқ залына енгізілді. 2008 жылы ол Телевизиялық Даңқ залына енгізілді.
In 2002, Gelbart was inducted into the American Theatre Hall of Fame. In 2008, he was inducted into the Television Hall of Fame.
Өлім
Гелбартқа маусым айында қатерлі ісік диагнозы қойылып, 2009 жылдың 11 қыркүйегінде Беверли-Хиллстегі үйінде 81 жасында қайтыс болды. Оның 53 жыл бойы бірге өмір сүрген әйелі Пэт Гелбарт, олардың ұзақ жылдар бірге болғандықтан "біз бір-біріміздің ойымызды біліп, сөйлемдерімізді аяқтағанбыз" деді. Ол оның қандай қатерлі ісік екенін нақты айтқысы келмеді. Ол Калифорния штатының Калвер-Сити қаласындағы Хиллсайд мемориалдық саябағындағы зиратқа жерленді.
Gelbart was diagnosed with cancer in June and died at his Beverly Hills home on September 11, 2009, aged 81. His wife of 53 years, Pat Gelbart, said that after being married for so long, "we finished each other's sentences." She declined to specify the type of cancer he had. He was interred at the Hillside Memorial Park Cemetery in Culver City, California.
M*A*S*H эпизодтары
Төменде Гелбарт жазған немесе/және режиссерлік еткен M*A*S*H эпизодтарының тізімі (барлығы 42).
The following is a list of M*A*S*H episodes (42 Total) written and/or directed by Gelbart.