Кіріспе

Redstone зымырасы мен Mercury ғарыш кемесінің сынақ ұшуы

Mercury Redstone 1 (MR 1) – Mercury жобасы аясындағы алғашқы, адамсыз Mercury Redstone сынақ ұшуы және Mercury Redstone ұшқыш-көлігімен Mercury ғарыш кемесін ұшыруға жасалған алғашқы әрекет. Адамсыз, орбиталық емес ғарышқа ұшу ретінде жоспарланған бұл ұшу 1960 жылғы 21 қарашада Флорида штатындағы Канаверал әуе күштері базасынан жасалды. Ұшыру қалыптан тыс жағдайда сәтсіз аяқталды: Mercury Redstone зымырасы қозғала бастағаннан кейін дереу өшті және ұшыру алаңына қайта қонды, содан кейін капсула авариялық құтқару зымырасын тастап, қалпына келтіру парашюттерін ашты. Ұшыру аппаратының басып өткен шамамен қашықтығына байланысты бұл сәтсіздік "төрт дюймдік ұшу" деп аталды.

Сынақ аясы және ұшыру сәтсіздігі

MR 1 ұшуының мақсаты Меркурий ғарыш кемесі мен Меркурий Редстоун ұшыру құралын Меркурийдің орбиталық емес миссиясына дайындау болды. Ол сонымен қатар ғарыш кемесінің автоматтандырылған ұшуды басқару және қалпына келтіру жүйелерін, сондай-ақ жердегі ұшыру, бақылау және қалпына келтіру операцияларын сынақтан өткізуге арналған еді. Ұшу Меркурий Редстоунның "ашық цикл" режимінде жұмыс істейтін автоматты ұшуды тоқтату жүйесін де сынақтан өткізді. Бұл жүйе ұшуды тоқтату қажеттігін хабарлай алатын болса да, өзі тоқтатуды іске қоса алмайтын еді. Ұшуда тірі жолаушы болмағандықтан, бұл қауіпсіздік мәселесін тудырмады және бұрыс сигналдың ұшуды мерзімінен бұрын тоқтатуына жол бермейді. Кейбір кейінгі дереккөздер ұшыру құралдарының нөмірлері үшін "MRLV" префиксін қолданады, бірақ NASA осы нысанды қолданған жоқ. Оның ұшырылу орны – «Кейп Канаверал» әуе күштері базасының 5-ші ұшыру кешені болды. 7 қарашадағы алғашқы ұшыру әрекеті капсуладағы соңғы минуттағы мәселелерге байланысты тоқтатылды, сондықтан ұшыру 21 қарашаға ауыстырылды. Сол күні, қалыпты кері санаудан кейін, Меркурий Редстоунның қозғалтқышы Шығыс стандартты уақыты бойынша сағат 9:00-де (14:00 GMT) жоспарланғандай іске қосылды. Алайда, ұшыру алаңынан көтерілгеннен кейін қозғалтқыш дереу өшті. Ракета көтеріліп, кейін ұшыру алаңына қайта қонды. LC 5-те дереу дабыл берілді, бірақ Редстоун жарылмады. Ол ұшыру алаңында тұрды, содан кейін ерекше оқиғалар тізбегі орын алды. Редстоунның қозғалтқышы тоқтағаннан кейін Меркурий капсуласының құтқару зымыраны өздігінен бөлінді, капсула Редстоунның күшейткішіне қосылып қалды. Құтқару зымыраны 1219 метр биіктікке көтеріліп, шамамен сол жерге құлады. Құтқару зымырасы іске қосылғаннан кейін үш секунд өткен соң капсула қосалқы парашютін ашты, содан кейін негізгі және қосалқы парашюттарды ашты, радио антеннасының қаптамасын лақтырып жіберді. Бұл ерте сынақ сәтсіздігі мен одан кейінгі алаңдаушылық Крэфттің: «Бұл ұшуды басқарудың бірінші қағидасы. Егер не істеу керектігін білмесең, ештеңе істеме» деген сөйлемін айтуға әкелді.

Жарамсыздық себептері

Тергеу көрсетті, "Редстоун" кемесінің қозғалтқышының тоқтауы екі электр кабелінің қате ретпен ажырауынан туындаған. Бақылау кабелі бірінші ажыратылуы керек еді, содан кейін қуат кабелі. Бірақ, осы ұшырылымда бақылау кабелі күтілгеннен ұзын болды – ол Mercury Redstone үшін жасалған қысқа кабель емес, әскери PGM 11 Redstone зымыранына арналған еді. Бұл бақылау кабелі оның ұзындығын өтеу үшін бекітілген, бірақ көлік көтерілгенде, бекіту жоспарланғандай жұмыс істемеді және бақылау кабелінің ажырауы кешіктірілді, нәтижесінде қуат кабелі ажырағаннан кейін шамамен 29 миллисекунд өткен соң болды. Осы қысқа уақыт аралығында электрлік тоқтардың болмауы электр релесі арқылы үлкен ток өтуіне себеп болды, ол ұшудың соңында қозғалтқыштың қалыпты тоқтауын қозғауға тиіс еді. Бұл реле іске қосылып, "Редстоун" қозғалтқышын тоқтатып, капсулаға "қалыпты тоқтау" сигналын жіберді. Әдетте, ұшу кезінде капсула осы сигналды алғанда екі нәрсе істеуі керек еді: енді қажеті жоқ құтқару зымырасын тастап, құтқару зымырасы алысқа ұшқаннан кейін, оны ұстап тұрған жарылғыш бұрандаларды атып жіберуі керек еді. MR 1 жағдайында капсула жобаланғандай құтқару зымырасын тастады, бірақ ажырату тізбегі орын алмады. Капсуланың ажырауын көлік үдеуі тоқтағанша тоқтату үшін жасалған, сонда капсула әлі де үдейтін ұшыру құралымен соқтығыспайды. Бұл капсуланың үдеу сенсорлары 0 g-ға жақын үдеуді анықтағанда болады, бұл әдетте "Редстоун" тоқтағаннан және еркін құлауға түскеннен кейін болады. Бірақ MR 1-де "Редстоун" еркін құламай, жерге тіреліп тұрды. Сондықтан капсула сенсорлары өз салмағының әсерін анықтады, оны 1 g тұрақты "үдеу" ретінде қабылдады. Осы көрінетін үдеуге байланысты капсуланың ажырауы тоқтатылды. Құтқару зымырасын тастау капсуланың парашютпен құтқару жүйесін іске қосты. Биіктік 10000 футтан (3048 м) төмен болғандықтан, бұл жүйе атмосфералық қысым сенсорларымен іске қосылды және әдеттегі реттілік бойынша, бірінші тежегіш парашют, содан кейін негізгі парашют ашылды. Бірақ негізгі парашют капсуланың салмағын ұстамағандықтан, парашют жүйесі осы парашютқа ешқандай жүктеме болмағанын анықтады, сондықтан ол парашют бұзылғандай әрекет етіп, қосалқы парашютті ашты.

Салдары

Редстоун қону алаңына құлау салдарынан аздап зақымдалған, бірақ жөндеуден кейін қолдануға болады, сондықтан ол Алабама штатының Хантсвилл қаласындағы Маршалл ғарыш ұшу орталығына қайтарылды және қосалқы күйде сақталды. MR 3 нөмірімен жаңа Меркурий Редстоун зымыратын пайдаланатын Меркурий Редстоун 1А (MR 1A) атты жаңа сынақ ұшуы жоспарланды. MR 1 Меркурий ғарыш кемесі, #2, зақымдалмағандықтан MR 1A үшін қайта пайдаланылды, сондай-ақ #8 ғарыш кемесінен құтқару ракетасы және #10 ғарыш кемесінен антенна қаптамасы қолданылды. MR 1 сияқты апаттың қайталануын болдырмау үшін, келесі Меркурий Редстоун зымырандарына ұшыру алаңымен электр байланысын қамтамасыз ету үшін шамамен ұзындығындағы жерлендіру жолағы қосылды. Бұл жолақ, жермен байланыстыратын барлық электрлік қосылыстар үзілгеннен кейін ғана зымыраннан ажыратылатындай етіп жасалған. MR 1 Хантсвиллге оралғаннан кейін басқа ұшуларға қолданылмады. Кейіннен ол Маршалл ғарыш ұшу орталығының ғарыш бағдарлау орталығында көрмеге қойылды. 2022 жылдың 13 шілдесінен бастап ол Нью-Йорк штатының Гарден-Сити қаласындағы Авиация мұражайында (Cradle of Aviation Museum) көрсетілуде. Басқа Меркурий Редстоун зымырандары Хантсвиллдегі АҚШ ғарыш және зымыран орталығында және басқа да жерлерде көрмеге қойылған.