Кіріспе

Redstone зымыран отбасының бір бөлігі

"Юпитер С" – "Юпитер А" зымыранынан дамытылған американдық зерттеу және әзірлеу құралы. "Юпитер С" 1956 және 1957 жылдары үш адамсыз суборбитальдық ғарышқа ұшу үшін пайдаланылды, мақсаты – кейіннен PGM-19 "Юпитер" қозғалмалы зымыранына орналастырылатын қайта кіруге арналған қалқаншаларды сынау болды. Қайта қалпына келтірілген қалқанша 1957 жылғы 7 қарашада президент Дуайт Д. Эйзенхауэрдің телеарнада сөйлеген сөзінің бөлігі ретінде Овалдық кеңселерде көрсетілді. Redstone зымыран отбасының мүшесі "Юпитер С" Вернер фон Браун басшылығымен АҚШ Армиясының Баллистикалық Зымыран Агенттігі (ABMA) тарапынан жобаланды. "Юпитер С" үш рет ұшырылды. Одан кейін бұл құрал Juno I деп аталды және оның көмегімен спутниктер ұшырылды (Juno I туралы мақаланы қараңыз). Барлық ұшырылымдар Флорида штатындағы Канаверал құрылысынан жасалды.

Сипаттама

Әрбір көлік модификацияланған Редстоун баллистикалық зымырасынан тұрды, үстінде екі қатты отынмен жұмыс істейтін жоғары сатылар орналасқан. Редстоунның жанармай бактерілері қосымша отын сыйымдылығын қамтамасыз ету үшін 2,4 метрге дейін ұзартылды. Аспаптар бөлімі Редстоунға қарағанда кішірек және жеңіл болды. Екінші және үшінші сатылар көліктің үстіндегі "цилиндр" ішінде орналастырылған. Екінші саты – сыртқы сақинада орналасқан он бір кішірейтілген "Сержант" зымыран қозғалтқыштарынан; ал үшінші саты – ішінде топталған үш кішірейтілген "Сержант" зымыраны құрады. Бұлар бөлектегіш қабырғалар мен сақиналармен бекітіліп, цилиндр пішіндес сыртқы қабықпен қоршалған. Қабықтың торлы негіз тақтасы бірінші сатыдағы аспаптар бөліміне орнатылған шарлы подшипникке тірелді. Екі электр қозғалтқышы топталған қозғалтқыштар жұмыс істеген кезде итерме күшінің тепе-теңдігін сақтау үшін 450-ден 750 айналым/мин жылдамдықпен цилиндр ішінде айналды. Айналу жылдамдығын бағдарламалау арқылы ұшу кезінде бірінші сатының өзгеретін резонанстық жиілігімен сәйкес келмейтін етіп реттелді. Жоғары сатыдағы цилиндр ұшырылу алдында көзге көрінетіндей айналдырылды. Бірінші сатының ұшу кезінде, көлік гироскопиялық басқарылатын автопилотпен басқарылды, ол сервомеханизмдер арқылы бірінші сатыдағы ауа және газ соплоларын басқаратын. Қарапайым болат үстелден тік ұшырылғаннан кейін, көлік бірінші сатының жанармайын толық пайдаланғанда (жану кезінде) горизонталдан 40 градус бұрышпен қозғалатындай бағдарламаланды, бұл ұшырылғаннан кейін 157 секундта болды. Бірінші сатыдағы жанармай толық пайдаланғанда, жарылғыш болттар жұмыс істеп, серіппелер аспаптар бөлімін бірінші сатының жанармай бактерінен ажыратты. Аспаптар бөлімі мен айналатын цилиндр аспаптар бөлімінің төменгі жағында орналасқан төрт ауа соплосының көмегімен баяу көлденең қалпына келтірілді. Шамамен 247 секундтық инерциялық ұшудан кейін, вертикаль ұшудың ең жоғары нүктесіне жеткенде, жерден радиосигнал жіберіліп, екінші сатыдағы он бір зымыран кластеріне тұтандырылды, соның нәтижесінде цилиндр аспаптар бөлімінен ажыратылды. Содан кейін үшінші саты іске қосылып, апогейге көтерілді. Вернер фон Браунның 1956 жылы ұсынған "Орбитер" жобасы үшін жасалған бұл жүйе, "Юпитер С" зымырасына жоғарғы сатыларда басқару жүйесіне қажеттілікті жойды.

Юно I

Juno I – бұл Jupiter C-ге негізделген спутниктерді ұшыру құралы, бірақ үшінші сатының "цилиндрінің" үстіне төртінші саты қосылып, отын ретінде гидрин қолданылған. Juno атауы фон Браунның спутниктің ұшырылуын Vanguard зымыранындай бейбіт көрінуін қалауынан туындады, себебі Vanguard қару емес, ауа-райын зерттеу зымырасы Viking-тен дамытылған еді. Juno I Jupiter C-мен (21,2 метр) бірдей биіктікте болғандықтан, қосымша төртінші саты қабықтың ішінде жасырылған, сондықтан АҚШ-тың алғашқы орбиталық спутнигін сәтті ұшырған бұл құралды көбінесе қате түрде Jupiter C деп атайды.

Шифрланған реттік нөмірі

Юпитер С қанаты бар ракеталар жобасының бір бөлігі болды, және ракеталардың өндіріс тізбегі (олар міндетті түрде ретімен ұшырылмайды, және техникалық мәселелерді шешу жолдары сынақтарда табылғанда жаңартылуы мүмкін) әскери құпия саналды. Сондықтан ракетаның қабырғасына жазылған белгілер тікелей сериялық нөмір емес, қызметкерлердің есте сақтауына қолайлы қарапайым шифрлау жүйесі болды. Шифрдің кілті жобалау және сынақ базасының атауынан алынған: Хантсвилл, Алабама, одан қайталанатын әріптер алынып тасталды: H саны 1-ді, U саны 2-ні, E саны 9-ды және X саны 0-ді білдірді. Мысалы, Explorer 1 спутнигін ұшыруға бейімделген Юпитер C / Juno I ракетасының қабырғасында "UE" деп жазылған, бұл оның S/N 29 (U→2, E→9) екенін көрсетеді.

Ұшу тарихы

1956 жылдың 20 қыркүйегі: Юпитер C RS 27, 86,5 фунт (39,2 кг) салмақты жүк (оның ішінде 30 фунт (14 кг) салмақты макет спутник) 680 миль (1,100 км) биіктікке, 16 000 миль/сағ (7 км/с) жылдамдыққа және Флорида штатының Канаверал мүйісінен 3,300 миль (5,300 км) қашықтыққа көтерілді. 1957 жылдың 15 мамырында: Юпитер C RS 34, 300 фунт (140 кг) салмақты Юпитердің абляциялық мұрын конусын 350 миль (560 км) биіктікке және 710 миль (1,100 км) қашықтыққа көтерді. 1957 жылдың 8 тамызында: Юпитер C RS 40, 1/3 масштабтағы Юпитер мұрын конусын 285 миль (460 км) биіктікке және 1,330 миль (2,140 км) қашықтыққа көтерді; Юнона I (төрт сатылы конфигурация).