Кіріспе

1962 жылы NASA-ның адамсыз миссиясы Венера планетасының жанынан өту үшін жасалды. Маринер-1 – Американың Венера планетасының жанынан алғашқы рет ұшуын жүзеге асыруға арналған ғарыш кемесі және NASA-ның планетааралық Маринер бағдарламасының бірінші ғарыш аппараты. Ол Жеткізу қозғалтқышы зертханасымен әзірленді. Бастапқыда 1962 жылдың жазында ұшыруға жоспарланған арнайы зонд ретінде жасалған Маринер-1 жобасы, Кентавр ракетасы қолжетімсіз болғандықтан өзгертілді. Маринер-1 (және оның ілесуші ғарыш кемесі Маринер-2) жеңіл Рейнджер Ай ғарыш кемесінен бейімделді. Маринер-1 Венераның температурасын анықтау, сондай-ақ планетаның және планетааралық кеңістіктің жанындағы магниттік өрістер мен зарядталған бөлшектерді өлшеу үшін эксперименттер жиынтығын алып жүрді. Маринер-1 1962 жылдың 22 шілдесінде Капе-Канавералдағы 12-ші ұшыру алақанынан Atlas Agena ракетасымен ұшырылды. Ұшырылғаннан кейін көп ұзамай, ракета мен жердегі басқару жүйелері арасындағы байланыстағы қателіктер ракетаның бағытын бұрып жіберді, сондықтан оны қауіпсіздік шараларымен жоюға тура келді. Қателіктер қолмен жазылған басқару теңдеулерінің дұрыс еместігіне байланысты болды, олар кейін компьютерлік бағдарламаға енгізілді.

Ғарыш кемесі

Үш Mariner R ғарыш кемесі салынды: екеуі ұшыру үшін, ал біреуі сынақтар жүргізу үшін, сондай-ақ қосалқы ретінде пайдаланылуға тиіс болды. Күміс-цинктік аккумулятор. Тағы екеуі радио қабылдағыш, үш ватттық таратушы және Mariner эксперименттеріне арналған басқару жүйелерін қамтыды. Бесінші корпус эксперименттерден алынған аналогтық деректерді тарату үшін цифрлық форматқа түрлендіретін электрониканы сақтады. Алтыншы корпус Mariner ғарыш кемесінің кеңістіктегі бағытын анықтайтын үш гироскопты ұстады. Онда сонымен қатар орталық компьютер және секвенсор болды, ғарыш кемесінің "миы" оның жад банктеріндегі кодқа сәйкес және Жердегі жабдыққа синхронды қосылған электрондық сағатпен сақталатын кесте бойынша барлық әрекеттерін үйлестірді. (бірақ кейіннен жоққа шығарылған) планетаның Күнге қатысты (Ай Жерге қатысты болғандай) бір жағымен қарап тұруы туралы гипотеза. Венера атмосферасында оттегі анықталмады, бұл Жердегідей тіршілік болмағанын көрсетеді. Венера атмосферасында Жер атмосферасынан кемінде 500 есе көп көмірқышқыл газы бар екені анықталды. Бұл салыстырмалы түрде жоғары деңгейлер планетаның бетінде температураның өте жоғары болуы мүмкін екенін, бірақ бұл әлі нақты анықталған жоқ, парниктік эффектке ұшырауы мүмкін екенін ұсынды. Сонымен қатар, ғарыш кемесі күндізгі және түнгі температура арасындағы айтарлықтай айырмашылық бар-жоғын анықтай алды.

Ұшу жоспары және жердегі операциялар

Жер мен Венераның орбиталық байланысы және Атлас Агенаның мүмкіндіктерімен шектелген Маринердің ұшыру терезесі шілденің 22-сі мен қыркүйектің 10-ы аралығындағы 51 күндік мерзімге сәйкес келуі анықталды. Атлас Агена зымырандарын ұшыруға тек Кейп-Канавералдың 12-ші ұшыру кешені ғана қолжетімді болды, ал Атлас Агенаны ұшыруға дайындауға 24 күн кетті. Бұл екі рет ұшыру жоспары үшін қателікке 27 күндік маржа бар екенін білдірді. Қолмен жазылған басқару теңдеулерінде "R" ("радиус") символы болды. Бұл "R" символының үстінде сызық ("R bar" немесе R̄) болуы керек еді, ол бұрынғы есептеуден алынған траектория деректерін тегістеуді немесе орташалауды көрсетеді. Бірақ сызық болмады, сондықтан сол теңдеулерге негізделген компьютерлік бағдарлама дұрыс емес еді. Қате бастапқы сипаттамада болды, бағдарламаны жазу процесінде емес. Блокты қайта орнату кезінде, бұрыс басқару логикасы бағдарламаның "жылдамдық өзгермелі және болжауға келмейтіндей ауытқуда екенін" қате түрде хабарлауына себеп болды, бағдарлама оны түзетуге тырысты, бұл шын мәніндегі тұрақсыз мінез-құлықты тудырды, нәтижесінде қашықтық қауіпсіздігінің офицері зымыранды жоюға мәжбүр болды. Оқиға бағдарламалық жасақтаманы ұшыру алдында мұқият жөндеудің маңыздылығын және бағдарламаларды жасау қажеттігін көрсетті, осылайша ұсақ қателер де қатаң апаттарға әкелмейді. Нәтижесінде енгізілген процедуралар NASA-ға тиімді қызмет етті, соңында Аполлон жобасының Айға қонуын сақтап қалды; Түсу кезінде Айлық экскурсия модулі бағдарламасында бағдарламалық қателер болғанымен, олар миссияның сәтсіздікке ұшырауына себеп болмады. Логикалық қате тез анықталды, сондықтан артық кешігудің қажеті болмады. Сол сияқты Маринер 2 де қолда болды, және тамыз айының соңына дейін сол алаңнан екінші ұшыру мүмкін болды. 1962 жылдың 27 тамызында Маринер 1-нің бауырлас ғарыш кемесі сәтті ұшырылды, ал 1962 жылдың 14 желтоқсанында ол Венера маңынан деректерді қайтарған алғашқы ғарыш кемесі болды.