Кіріспе

1969 жылы Марсқа жіберілген робот ғарыш кемелері – «Маринер-6» және «Маринер-7» («Mariner Mars 69A» және «Mariner Mars 69B») – NASA-ның экипажы жоқ екі роботтық ғарыш кемесі. Олар 1969 жылы NASA-ның кеңейтілген «Маринер» бағдарламасының аясында Марсқа алғашқы қос миссияны сәтті аяқтады. «Маринер-6» Кеп-Канаверал әуе күштері базасының 36B ұшыру алаңынан, ал «Маринер-7» 36A ұшыру алаңынан ұшырылды. «Маринер-6» 1969 жылдың 25 ақпанында LC 36B-ден «Atlas Centaur AC 20» зымырасын пайдаланып, ал «Маринер-7» 27 наурызда LC 36A-дан «Atlas Centaur AC 19» зымырасын пайдаланып ұшты. Екі ғарыш кемесінің де ұшу кезеңі жоспарланғандай өтті және екі зымыраның да жұмысында ешқандай күрделі ақаулар тіркелмеді. Шағын LOX ағыны «AC 20» зымырасындағы кейбір телеметриялық датчиктерді тоқтатты, бұл жанар май қысымының төмендеуі ретінде тіркелді; алайда, қозғалтқыш қуатты ұшу кезінде қалыпты жұмыс істеді. Сонымен қатар, BECO (көмекші қозғалтқыштарды өшіру, зымыраны іске қосу кезінде олардың жұмысын тоқтату оқиғасы) бұзылған өшіру қосқышының салдарынан бірнеше секунд ертерек орын алды, нәтижесінде негізгі қозғалтқыш күтілгеннен ұзақ уақыт бойы жұмыс істеді, бірақ бұл аппараттың жұмысына немесе ұшу траекториясына ешқандай маңызды әсер етпеді. «AC 20» 108 градус азимут бойынша ұшырылды. Екі ұшуда да «Кентавр» сатысы капсула бөлінгеннен кейін кері реактивтік маневр жасауға бағдарланды. Бұл екі мақсатқа қызмет етті: біріншіден, жұмыс істемей қалған «Кентавр» сатысынан шығатын жанар майдың зондқа тиюіне жол бермеу, екіншіден, аппаратты Күн орбитасына жіберіп, Марс бетіне соқтығысудан сақтау, осылайша планетаны Жер микроорганизмдерімен ластау қаупін азайту.

Ғарышқа ұшу

1969 жылдың 29 шілдесінде, ең жақын нүктеге жақындасуға бір аптадай уақыт қалғанда, Реактивті қозғалыс зертханасы (JPL) «Маринер-7» ғарыш аппаратымен байланысты жоғалтты. Орталық қосалқы төмен күшті антенна арқылы сигналды қайта алды, ал «Маринер-6» жақыннан өтуінен кейін көп ұзамай жоғары күшті антеннаны қайта қолдануға мүмкіндік алды. Аномалияның себебі, кейіннен істен шыққан батареядан газдың шығуы деп саналды.

Ғылыми деректер мен қорытындылар

Кездейсоқ оқиғаның нәтижесінде екі ғарыш кемесі де кратерлі аймақтардан ұшып өтті, сонымен бірге кейін ашылған солтүстіктегі алып жанартауларды және экваторлық үлкен каньонды байқамады. Алайда, олардың жақындау кезінде түсірілген суреттері планета бетінің шамамен 20 пайызын қамтыды. Бұрынғы Mariner 7-де болған байланыс ақаулығына қарамастан, бұл суреттер оның егізі Mariner 6-ның бірнеше күн бұрын Марс экваторынан өтіп бара жатқанда жіберген суреттерінен жақсы сапалы болды. Барлығы 201 фотосурет түсіріліп, Жерге жіберілді, бұл бұрынғы "Маринер-4" миссиясымен салыстырғанда көп мәліметтер берді. Mariners 6 және 7 ғарыш кемелерінің инженерлік үлгісі әлі де сақталып тұр және Jet Propulsion Laboratory (JPL) меншігінде. Қазіргі уақытта ол LASP-қа уақытша берілген және зертхана вестибюлінде қойылған. Mariner 6 және 7 инфрақызыл радиометрлік бақылаулары Марс туралы білімде ғылыми революцияға жол ашты. Mariner 6 және 7 инфрақызыл радиометрлерінің нәтижелері Марстың атмосферасы көбінесе көмірқышқыл газынан (CO2) тұратынын көрсетті, сонымен қатар олар Марс бетінде судың шамалы мөлшерін анықтады.